આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૮૩ / ૧૦૬
તું નથી, તો આ ઘરમાં
ગુમ થયેલ છે: મારા પપ્પાનું હાસ્ય.
હૃદય છે છલોછલ, પિયાલે ઢળે, ગુલાબી બની એ ગુલાલે ઢળે.
દિવાળીની સફાઈમાં કબાટના છેક તળિયેથી
ફૂલો બોલે ધીમી ભાષા, સાંભળવી હો તો સાંભળ, પાંખડીએ પાંખડીએ લખિયો કુદરતનો એક કાગળ.
નવરાત્રિમાં આખું ગામ એને પૂજે છે —
સપનું ચાખી જો, રે મનવા, સપનું ચાખી જો, ખારું, ખાટું, મીઠું, તીખું — થોડું રાખી જો.
ગુરુએ આંગળી ઊંચી કરીને
ક્યારેક થાય છે તને
દરદનો ય આવે જમાનો પરોણો, ઘડી બે ઘડીનો ફસાનો પરોણો.
તું જુવાન છે, એટલે તને બધી ખબર છે.
ના ખજાનો, ના સિતારા, નમ્રતા તું આપજે, ને ઘણું જાણ્યા પછી પણ મુગ્ધતા તું આપજે.
ધરતી એક જૂની કિતાબ છે.
દ્વારથી તું જ્યાં વળી, ત્યાં ચાલવું થંભી ગયું, હોઠ પરથી ગીત ઊડ્યું, બોલવું થંભી ગયું.
સૂરજ સામે પોયણીએ તો મોઢું ફેરવી લીધું, ચાંદ વિના પણ જીવતર એણે અંધારે જીવી દીધું.
ગલીમાં રક્તનો રેલો, કયો ધારો? કહે ઈશ્વર, તને શોધે બધા પક્ષો, કયો તારો? કહે ઈશ્વર.
ઊંઘમાં ડૂબેલ જગમાં જે ય જાગ્યો, બુદ્ધ છે, રાજવી વૈભવ, બધો સંસાર ત્યાગ્યો, બુદ્ધ છે.
તમે ક્યાંથી આવ્યાં ગોરી, આમ મલકતાં મલકતાં, ઝાંઝરના ઝણકારે, કેમ રે અલી, છલકતાં છલકતાં?
મનનું આકાશ રોજ નવા રંગ બદલે છે.
કાનુડો આવ્યો આ કળિયુગમાં, હાથે લઈ મોબાઇલ, વાંસળી મૂકી ખૂણામાં, ને ચાલુ કરી પ્રોફાઇલ!
ઘંટ, દીવો, ધૂપ, શંખો, મંદિરો તો ભીતરે, કેમ શોધું બ્હાર જઈને? ઈશ્વરો તો ભીતરે.
અહીં આવવાનું, જવાનું ઉખાણું, પછી શું ગયાથી થવાનું? ઉખાણું!
પળનો પડછાયો તો જુઓ, કેવડો લાંબો થાય! એક ઘડીની ભૂલ, ને આખું આયખું ઢંકાય.
જામ ભર, સાકી! ઘડી બે, કાલની કોને ખબર? આજની આ ચાંદની, આ મોસમે કર તું નજર;
એણે મને પૂછ્યું: ‘ના’ની જોડણી કર.
મારી સરકારી શાળા રે, એનાં તૂટ્યાં’તાં નળિયાં, તોય એ જ છાપરા હેઠે અમને સપનાં મળિયાં.
વસંતી પરોઢે ન આંખો ખુલાતી, ઝરૂખે સુણાતી ટહુકની પ્રભાતી;
લગાવી રંગ ગાલે ને, જગતને હું હસાવું છું, ગળીને સૌ દરદ ભીતર, નગરને હું હસાવું છું.
રામની સભામાં અમે બેઠાં, ના માગ્યું કંઈ ધામ, ખાલી ઝોળી લઈને ગયાં, ને ભરી લાવ્યાં રામ.
દ્વારિકામાં રાજવી, પણ ગામ-નામે મિત્ર છે, તાંદુલોમાં જે ધરાયો, એ જ સામે મિત્ર છે.
ડુંગર ઉપર દીવડો બળે, ને માડી ગરબે ઘૂમે, લાલ ચૂંદડી લહેરાવે, ને આભ આખું ઝૂમે.
મા, તું ન હોત તો?
૭૬૬૬. બારણે ઊભી રહીને રાહ જોતી રોજ મા,
૭૭૦૬. રોજ ઘડિયાળે ફરે કાંટો, સમય ભાગ્યા કરે,
૭૭૪૨. હવે ઘરમાં બધે સૂનું, છતાં સાંજે કરું દીવો,
૭૭૮૭. હતો ગામમાં એક મેળો મજાનો,
૭૮૧૭. ગયો દૂર, પણ ના ગયું ગામ ક્યાંય,
૭૮૪૬. આંગણે ઓસરી, ઓસરી ઓરડો,
રાત મખમલની ઢળે ત્યાં ભોર થઈને આવજે, સ્વપ્નમાં ધીમે પગે તું મોર થઈને આવજે.
ભીતર કોઈ વગાડે ઝાલર, સાંભળ રે મન સાંભળ, વિના તાર ને વિના તંબૂરે વાગે અનહદ કલકલ.
તેં કહ્યું હતું: ‘મળીશું.’
કલમ મારી સદા સાચી જ દેતી આ ગવાહી છે, લખું છું રક્તથી સઘળું, ભલે સસ્તી જ શાહી છે.
અમે સેલમાં વેચાયા રે ભાઈ, અમે સેલમાં વેચાયા, ડિગ્રીનાં પોટલાં લઈને ફરતા, પાંચ હજારે ખરીદાયા!
આપણો મેળ પણ ધૂળનો ખેલ છે, રૂસણું? એય બસ ભૂલનો ખેલ છે.
પિતાનો કોટ હજી ખીંટીએ ટીંગાય છે.
તેં મ્હેણું માર્યું: ‘તું તો પથ્થર છે.’
ગામ આખું ઊંઘતું ને કોઈ જાગે સરહદે, હિમ પવન કાંટા બનીને રોજ વાગે સરહદે.
જાન ચાલી, ઢોલ થંભ્યા, ઘર બધું સૂનું થયું, ઓસરીનો હીંચકો પણ સાવ ચુપ, જૂનું થયું;
આયનો હાથમાં સ્હેજ છૂટ્યા પછી, કોણ છું એ ખબર સાવ તૂટ્યા પછી.
ભીતર કોઈ રૂપેરી વાદળ ઘેરાયું રે સઈ, આંખ્યુંના આકાશે ઝરમર વરસી ગઈ રે સઈ.