આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૮૫ / ૧૦૬
સડક આખો દિવસ
કાલ તો સ્વપ્ન છે, જી ભરી આજમાં, ફૂલ ખીલ્યું, હસી લે ફરી આજમાં.
આટલું ના હસ, સાજન, આટલું ના હસ, મારું હૈયું કાચનું, એમાં તિરાડ પડે બસ.
ઘાવ ઊંડો હતો, એ વ્યથા શેર થઈ, જે મળી જિંદગીમાં, સજા શેર થઈ.
ઝૂંપડીમાં બે છોકરાં
ક્યાં ક્યાં શોધું તને, મારા વહાલા, તું તો અહીં જ છે, શ્વાસની સાથે આવે-જાય, તું ધબકારે જ છે.
‘ઠીક છું’ બોલી છુપાવે એ ઉદાસી ફોન પર, ને દબાવે છે ગળામાં સ્હેજ ખાંસી ફોન પર.
ભાગ્ય રૂઠે ભલે, જીવવું મોજમાં, ઝૂંપડી હો ભલે, ઝૂલવું મોજમાં;
આંખ બાંધી, ન જોયું કશું ન્યાયમાં, ત્રાજવે તોલવાનું બધું ન્યાયમાં.
કોઈ આવ્યું તારું નામ લઈ, ને મારું આંગણું મ્હોર્યું રે, સૂકી ડાળે કૂંપળ ફૂટી, મન મોગરા શું ફોર્યું રે.
પાંપણની ધારે લટકતું આંસુ
જે ગયું, એ તો ગયું, એની ઉધારી મૂક ને, ભીતરે ખૂંપી ગયેલી એ કટારી મૂક ને.
ગરવી ગાજે ગિરનારે ને સાગર ગાજે સોમનાથ, એવી મારી ગુજરાતની ધરતી, જ્યાં હૈયે હૈયે હાથ.
આંખમાં વર્ષ ગ્યાં આ સપન વાવતાં, ગામ છૂટ્યું, નવું આ વતન વાવતાં.
હા, મને ખબર છે —
ઝીણું ઝીણું ઝાકળ ઝરે, ને ઘાસ ઝૂલે રે ઝૂલે, રાતનો સંદેશો લઈને પાંદડું ખૂલે રે ખૂલે.
પાંદડે પાંદડે ઊતરી પાનખર, માર્ગ પર પીત ચાદર ધરી પાનખર.
ઓ પવન, સ્હેજ ધીમે, હવા, ના ખખડ, બારણે ઝૂલતી ઓ લતા, ના ખખડ;
જાગતાં ચુપ હતી, તું મળી નીંદમાં, મૌનની ગાંઠ પણ ત્યાં ગળી નીંદમાં.
જિંદગી તો બે-ચાર છાંટણાં, ઝીલી લે રે મનવા, ખોબે ખોબે પી લે, પછી તો ઊંચા થાશે તડકા.
વહેલી સવારે ગામની સ્ત્રીઓ
આ ઘડી પાછી ન આવે, મન, હસીને રામ ભજ, દુઃખના ડુંગર ઉપર પણ તું રમીને રામ ભજ.
આંગણે આવો તો આવકાર, ભાઈ, આંગણે આવો તો આવકાર, ઓસરીએ ઢાળ્યો ખાટલો ને ચૂલે મૂક્યો છે કંસાર.
ચાચરે ચોકમાં લો, રમે માવડી, ભક્તની ભાવના પર નમે માવડી.
બે વૃક્ષો પાસે પાસે ઊગ્યાં હતાં.
સ્મરણ તારું આવે ને મારી સાંજ ભીંજાઈ જાય, ઓસરીનો દીવો ઝાંખો, પડછાયો લંબાય.
ભાવ ચડતા આભ લગ, ને જીવવું મોંઘું થયું, ગૅસના ભાવે હવે તો રાંધવું મોંઘું થયું.
આયના તોડી, હવે હું જાળમાંથી બ્હાર છું, ભ્રમ તણી ભડકે બળેલી ઝાળમાંથી બ્હાર છું;
આંગણે ચકલાં ગયાં ક્યાં? ડાળ ડાળી સ્તબ્ધ છે, ઓસરીમાં બાળપણની એક તાળી સ્તબ્ધ છે.
મારી નાવ તારા હાથમાં, હલેસાં તારા હાથમાં, દરિયો તારો, કાંઠો તારો, તોફાન તારા હાથમાં.
મેં બધું કહી દીધું —
આંખ બેતાલ, ના કામ ચશ્માં વિના, હું ન વાંચી શકું નામ ચશ્માં વિના.
સાંજે નાખું ઉદાસ જાળ, તારી આંખના દરિયે રે, માછલી જેવી યાદો ઝળકે, સરકી જાય તળિયે રે.
ગામ આખું છે કતારે, બંધ બારી, ‘નેક્સ્ટ પ્લીઝ’, સાંજ ઢળતાં ને પછી જ્યાં માંડ વારી, ‘નેક્સ્ટ પ્લીઝ’.
દરિયાએ આખી જિંદગી
મીણના નગરમાં મારું મીણનું ઘર રે, તડકો આવે ને પીગળે ભીંતો, પીગળે મારો ડર રે.
ગાય નરસિંહ જે, તે ગિરા આપણી, ઝૂલતી ગીર ને આ ધરા આપણી.
ના ગુફામાં, ના શિખર પર, આ જ માટીમાં રહીશ, ફૂલ ને પંખી બની હું, એક ડાળીમાં રહીશ;
૭૮૬૬. ભાગ પાડ્યા ઘર તણા, ને ભીંત પણ ભાગી પડી,
૭૯૧૯. આયને જોઈ મેં એક ધોળો જ વાળ,
૭૯૫૯. નદી ધોતી રહી સૌનાં વસન, પોતે ભલે મેલી,
૭૯૬૯. પુસ્તકો વાંચ્યાં ઘણાં, પંડિત થયો, પણ ના થયો,
૮૦૨૪. ચાંદ મામા હતા બાળપણમાં, હવે
૮૦૫૪. ભલે ચાંદો ગયો દૂરે, ભલે સૂરજ થયો ઝાંખો,
ઓસરીનો હીંચકો પૂછે, ‘કોણ મને ઝુલાવશે?’ દીકરી તો ચાલી સાસરિયે, કોણ હવે ગીત ગાશે?
અમને તો ચપટીક તડકો બસ, ઝૂંપડીની બારીએ ઊતરે ને માંડે અમ સાથે ગપસપ.
બધું આ મને તો મળેલું ઉધારે, હતું શ્વાસનું પણ ગણેલું ઉધારે.
દાદા ચા પીતા ત્યારે રકાબીમાં રેડતા,
બરફ થઈ ગયો, તોય જળ તો હતો, અહમનો જરા એક વળ તો હતો.
ઑફિસ જતાં ખિસ્સામાં હાથ નાખ્યો