છૂટા શેર ૭૯૬૯–૮૦૨૩

૭૯૬૯.
પુસ્તકો વાંચ્યાં ઘણાં, પંડિત થયો, પણ ના થયો,
મા અભણ’તી, તોય દઈ ગઈ એ મને આ માણસાઈ.

૭૯૭૦.
ઊંઘની ગોળી ગળી, પણ ઊંઘ તો આવી નહીં,
બા ગયાં, ને ઊંઘ પણ એની જ સાથે નીકળી.

૭૯૭૧.
ઓ કબૂતર, શોધતું ક્યાં ગામનો તું ચોતરો?
આ નગરમાં તો ચબૂતર થઈ ગયાં એ.સી. બધાં.

૭૯૭૨.
ફૂલને પૂછ્યું, ‘તને શું જોઈએ?’ તો એ કહે:
‘એક ભમરો, એક સૂરજ, ને જરા અમથો પરાગ.’

૭૯૭૩.
દીકરી ઇંગ્લેન્ડમાં ને દીકરો ઑસ્ટ્રેલિયા,
ને અહીં બા-બાપુ બેઠા, જોડતું બસ વાઇફાઇ.

૭૯૭૪.
ભાષણોમાં ઝૂંપડે ઊગ્યા મહેલો રાતમાં,
ને સવારે ઝૂંપડી પાછી ટપકતી’તી, જુઓ.

૭૯૭૫.
બાળ પૂછે: ‘મા, ખુદા ક્યાં છે? મને દેખાડ ને,’
મા હસી, ને ભાલ ચૂમી, ‘લે અહીં’ બોલી હસી.

૭૯૭૬.
દીકરીના હાથ પર મેંદી ચડી, ને બાપના
આંખ રાતી રાતભર, ને રંગ ઘેરો આંસુનો.

૭૯૭૭.
હું જઈશ, શબ્દો રહેશે ગામમાં થોડા દિવસ,
ને પછી એ પણ ભળી જાશે ગઝલ થઈ ધૂળમાં.

૭૯૭૮.
ચાંદ શરમાયો, ઝરૂખે તું હસી જ્યાં સાંજના,
તારલા પણ ઓટલે બેસી ગયા ચુપચાપ ત્યાં.

૭૯૭૯.
મ્હેક ઊડી વાયરે, પાછી ફરી ના કો દિવસ,
પણ પરાગે બીજ થઈ, આંગણ ફરી મ્હોરાવિયું.

૭૯૮૦.
પગ તળે અંગાર, માથે સૂર્ય, ને પાણી નથી,
તોય કડિયો ગીત ગાતો ઈંટ ચણતો જાય છે.

૭૯૮૧.
મંદિરે દર્શન થયાં, સેલ્ફી સહિત, સ્ટેટસ સહિત,
ઈશ પૂછે છે હસીને: ‘કેટલી લાઇક મળી?’

૭૯૮૨.
વારતા દાદી કહે, ને રાજકુંવર ઊડતો,
આજ બાળક સ્ક્રીન પર ઊડે, ન પાંખો ભીતરે.

૭૯૮૩.
ઘાવ મારો શેર થઈ ગ્યો, ને સભામાં વાહવાહ,
કોઈએ પૂછ્યું નહીં: ‘ઘા કોણ દઈ ગ્યું આ, કહો?’

૭૯૮૪.
બાગમાં ફૂલો હતાં, ભમરા હતા, તડકો હતો,
ને પરાગ જ એ બધાંનો સેતુ થઈ જીવ્યો સદા.

૭૯૮૫.
કીટલી પર ‘છોટુ’ નામે એક બાળક દોડતું,
નામ એનું શું હશે, એ કોઈને ના જાણ છે.

૭૯૮૬.
સાઠ વરસે પણ ધબકતું દિલ, તને જોતાં, સખી,
કેટલાં ચશ્માં બદલ્યાં, તું રહી એવી જ, લે.

૭૯૮૭.
રેડિયો દાદા તણો વાગે હજી પણ સાંજના,
કાન દઈને સાંભળે છે એમની ખુરશી હવે.

૭૯૮૮.
પત્ર તારા અગ્નિને સોંપ્યા હતા મેં, તોય પણ
રાખ પણ મ્હેક્યા કરે છે આજ તારી યાદમાં.

૭૯૮૯.
ટેક્સ ભરતો રોજ, તોયે રોડ પર ખાડા બધે,
ને અમારા વોટથી એ ઊડતા આકાશમાં.

૭૯૯૦.
મોર બોલે, ને ધરાનાં અંગ લીલાં ઝળહળે,
ખેતરે ખેડૂતના હૈયે ય ઊગ્યાં તોરણો.

૭૯૯૧.
કોઈ પૂછે, ‘આ ગઝલમાં શું મળે છે આપને?’
આ પરાગે ‘મ્હેક’ કીધું, ને ફરી ચુપ થઈ ગયો.

૭૯૯૨.
બાપનાં જૂતાં પહેર્યાં, તો થયું મુજને, જુઓ,
કેટલા કાંટા ઉપર ચાલ્યા હશે એ ચુપ રહી.

૭૯૯૩.
દેહ માટી, શ્વાસ વાટી, તેલ તો આયુષ્ય છે,
જ્યોત તો એની, અમે તો ઓરડાની છાંય બસ.

૭૯૯૪.
માર્કશીટે સો ટકા, ને જિંદગીમાં શૂન્ય છું,
ના ભણાવ્યું કોઈએ, કે હાસ્યનો શો અર્થ છે.

૭૯૯૫.
તું ઝરૂખે, હું ગલીમાં, ને વચાળે ઝરમરો,
મેઘ આજે આપણો થઈ ગ્યો ટપાલી, ઓ સખી.

૭૯૯૬.
જે ગયું, એ ના વળે, ચાહે ગમે તે સાદ દો,
આ પરાગે આ જ શીખ્યું પાનખરની પાસથી.

૭૯૯૭.
કોડિયાના તેજમાં બેઠી ભણે છે છોકરી,
એ જ નાની જ્યોતમાંથી કાલ સૂરજ ઊગશે.

૭૯૯૮.
આપણી વચ્ચે હવે બસ એક ટીવી બોલતું,
બેઉ ચુપ, ને આંખ સામે એક જૂની ભીંત છે.

૭૯૯૯.
હાથ જોડ્યા, પણ ન માગ્યું કૈં, તને જોતો રહું,
માગવામાં પ્રેમનું ઓછું થતું સન્માન છે.

૮૦૦૦.
ગામનું ઘર તૂટવા આવ્યું, છતાં ઊભું હજી,
એક ખીંટીએ ટકેલી ઓઢણીના આશરે.

૮૦૦૧.
બાળકે ભગવાનને પૂછ્યું: ‘તને પણ હોમવર્ક?’
ઈશ બોલ્યો: ‘હા, તમારાં કર્મનો આ બોજ છે.’

૮૦૦૨.
ઓ ખુદા, શ્વાસો ગણી લે, આયખું પણ માપ તું,
પણ પરાગે જે ઉડાવી મ્હેક, એ માપીશ તું?

૮૦૦૩.
જાળ લઈ દરિયે ગયો એ, ઘેર એની આશ છે,
નાવ નાની, લ્હેર મોટી, ને છતાં ગાતો જતો.

૮૦૦૪.
જે નિશાળે સાથ બેસી ટિફિન સૌ ખાતો હતો,
આજ મુજને ‘સર’ કહી ઊભો રહે છે બારણે.

૮૦૦૫.
ગંગમાં ડૂબ્યા બધા, ને પાપ સૌ ધોયાં, અને
ગંગ પૂછે: ‘મેલ સૌનો લઈ હવે હું ક્યાં જઉં?’

૮૦૦૬.
ઓસરીમાં સાંજ ઢળતાં બે જણાં ને ચા ગરમ,
વાત ના, પણ મૌન બોલે એક આખું આયખું.

૮૦૦૭.
ફૂલ જેવું આ જગત, ને આપણે પળ બે ઘડી,
આ પરાગે મ્હેક દીધી, એ જ ભાડું છે, સખા.

૮૦૦૮.
રોટલાના એક ટુકડા કાજ ઘસતો રાતદી,
ને અમીરોના ડિશે અડધું રહે છે એંઠવાડ.

૮૦૦૯.
કાન! તારી વાંસળીથી ગામ આખું જાગતું,
એક રાધા ઊંઘતી’તી, સ્વપ્નમાં તું આવતો.

૮૦૧૦.
સંગ્રહો મારા છપાયા, ને ગયા પસ્તી બની,
પણ પડીકે શેર વાંચી કોઈ રોયું, એ ઘણું.

૮૦૧૧.
ફૂલથી છૂટી પવનમાં હું ભટક્યો રાતદી,
આ પરાગે આખરે બીજે વસાવ્યું ઘર, ભલા.

૮૦૧૨.
સાફ કરતાં ઘર દિવાળીએ જડી જૂની છબી,
ધૂળ ખંખેરી જરા, ને બાળપણ હસતું હતું.

૮૦૧૩.
રોજ શાબાશી મળે છે બોસ પાસેથી, ભલા,
ને પગારે ઊંઘ ખેંચી છે, ઘણાં વરસો થયાં.

૮૦૧૪.
દાદ રોપીને ગયા’તા એક આંબો ઓસરી,
આજ પૌત્રો ડાળ પર ઝૂલે, હસે, ને ગાય છે.

૮૦૧૫.
ટ્રેન ચાલી, હાથ હલતો જ્યાં સુધી દેખાય, ત્યાં,
એકલો ઊભો હતો, ને રેલના પાટા અનંત.

૮૦૧૬.
કોઈ પૂછે: ‘શું કમાયો શબ્દની દુનિયા મહીં?’
આ પરાગે મૌન રાખ્યું, આંખ પણ ભીની હતી.

૮૦૧૭.
દ્વારિકાના દ્વાર પર ઊભો સુદામો તાંદુલે,
દોડતો આવ્યો કનૈયો પગ ઉઘાડે, લો હસી.

૮૦૧૮.
પેન્સિલે લખતા, રબરથી ભૂલ ભૂંસી નાખતા,
આજ શાહીથી લખાતું આયખું, ભૂંસાય ના.

૮૦૧૯.
બાળ ભૂખ્યું ચાંદને રોટી ગણીને તાકતું,
ને અમે એમાં નિહાળ્યું મુખ પ્રિયાનું, ઓ ખુદા.

૮૦૨૦.
કેમ રૂઠ્યાં? એ જ કારણ યાદ પણ આવે નહીં,
તોય વરસોથી અબોલા બેઉ જણ પાળે હજી.

૮૦૨૧.
ફ્રીજમાં સો ચીજ, પણ બરણી અથાણાની નથી,
સ્વાદ સૌ મળતા અહીં, બસ મા વિનાનો સ્વાદ છે.

૮૦૨૨.
મ્હેકનું લઈ પોટલું, ગામે ફરે છે આ પરાગ,
દામ ના માગે, છતાં સૌમાં વહેંચે પ્રેમથી.

૮૦૨૩.
કેટલા શેરો લખીને પણ અધૂરો હું જ છું,
આખરી મિસરો હજી છે શ્વાસની સરહદ ઉપર.

– પરાગ રતનપરા