આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૪૪ / ૧૦૬
ઊડી ગયો રે હંસ, ઊડી ગયો રે, માનસરોવર છોડી, ક્યાં રે ગયો રે?
બધો સ્વાદ ઘરનો ભરેલો ટિફિનમાં, અને હાથ માનો મઢેલો ટિફિનમાં.
ડૉક્ટરે કીધું: ‘હવે તો ગાંઠિયા ખાવા નથી’, ને જલેબી સાથ પીળા ફાફડા ખાવા નથી.
હવે શાંત થઈ છે, કહાણી ન છેડો, તળાવે હજી છે નિશાની, ન છેડો.
શ્રાવણની સાંજ આવી ઝરમર ઝાંઝર પહેરી, ભીની ભીની ધરતીએ ઓઢી ચૂંદડી લહેરી.
હતાં મ્હેક રાતે, સવારે અમે તો ખરી ગ્યાં પવનના ઇશારે અમે તો.
તું આવીશ ત્યારે બારણું ખખડાવીશ નહીં,
ખુશીનું કે ઉદાસીનું, ભરેલું મેં તને સોંપ્યું, મળેલું જે હતું તારું, ઘડેલું મેં તને સોંપ્યું.
એક નાનું ઘર અને આ આંગણું ઓછું નથી, રાહ જોતું રોજ સાંજે બારણું ઓછું નથી.
તને ભૂલી જવા માટે, બધી યે રાત ભૂલું છું, તને મળતાં કહેવાની હતી જે વાત, ભૂલું છું.
નથી મેઘ, તોયે ઝડી નયનમાં, ઘણી વાતની છે કડી નયનમાં.
ઘડી ડાળ પર, તો ઘડી આભ ફરતું, ઘડી રાગમાં, તો ઘડી ત્યાગ કરતું;
ઉદાસી ઢળે તો કહેજે મને, ન દીવો બળે તો કહેજે મને.
વાસંતી વાયરાએ ઘૂંઘટ ઉઠાવ્યો, ને હું તો રે ઊભી રહી ગઈ ઝાંપે!
રાહ ના દેખાય તોયે પગ ઉપાડી ચાલ તું, પથ્થરો આડા પડે તો એમને દે વ્હાલ તું;
જય જય મોબાઇલ મહારાજ, તમે જ ઘરના રાજ, તન-મન-ધન સૌ અર્પણ તમને, લાજ રાખજો આજ!
અમેરિકાના એક નાના ટાઉનમાં, તળાવને કિનારે,
વર્ષો પછી આપણે મળ્યાં, ને કંઈ ન બોલ્યાં, બસ, આંખોએ જૂનાં પાનાં રે ખોલ્યાં!
દેશ તો આઝાદ થયો પંચોતેર વરસ પહેલાં, તેં શું કર્યું, ભાઈ? તેં શું કર્યું?
હતું આંગણ, હતો પીપળ, ઉપર માળો, નથી બાકી, હતાં ખેતર, હતી વાડી, વહે નાળો, નથી બાકી.
બસ, એ જ વાત ન પૂછો, સખી, બાકી પૂછો તો આખું ગામ દઉં!
વીસ વરસે પિયર ગઈ. ઘર એ જ હતું,
એમનાં નામ તકતી પર લખાયાં,
ગયો’તો સાવ સાજો હું, થયો ખાલી દવાખાને, હસે નર્સો, હસે ડૉક્ટર, હસે માલી દવાખાને.
ખુલ્લા પગે, હસતા મુખે, છે ચાલવું અંગાર પર, જ્વાળા ભલે ઊઠે, છતાં છે નાચવું અંગાર પર.
આખી રાત હિસાબ મેળવતો રહ્યો —
જૂનું ઘર વેચાઈ ગયું. દસ્તાવેજ પર
એક ડોસો લાકડી લઈને
હૃદયમાં વસે એક આકાશ-પંખી, ઉડે, તો ઉડાડે ય વિશ્વાસ-પંખી.
બ્હાર તો સૌ શાંત છે, પણ ઓરડે તોફાન છે, વૃક્ષ ઊભું છે અડીખમ, પાંદડે તોફાન છે.
પૂજારીજી, ઘંટ જરા ધીમો વગાડો, પ્રભુ મારો ઊંઘે છે, નકામો ન જગાડો!
ઘડી બાળક, ઘડી ઘરડી, ઘડી તોફાન ઇચ્છાઓ, નચાવે છે, રમાડે છે, ભુલાવે ભાન ઇચ્છાઓ.
હું તો રસ્તે રઝળતી એક વારતા, મને કોઈ વાંચે ના, કોઈ ના સાંભળે!
ભલે ભસ્મ ખેતર, ફરી ઊગશે, બધાં પાંદડાં પણ ખરી ઊગશે.
અમે પહેલવહેલો કાગળ લખ્યો તો, છાનોમાનો, ધબકતો, ધ્રૂજતો લખ્યો તો!
લોકો કહે છે, મારો બૌદ્ધિક વિકાસ થયો છે.
મારે આંગણિયે તુલસીમાં મંજરી મ્હોરી, હું તો દીવો મેલું રે, વાટ ઝીણી દોરી!
ન દીવો હાથમાં આપ્યો, ન રસ્તો પણ બતાવ્યો’તો, છુપાયો સૂર્ય મારામાં, હતો, એણે જગાવ્યો’તો;
શહેરના મૉલમાં એક કાચની નદી છે —
મોતિયો આવ્યો, પછી આ ગામનું ઝાંખું થયું, ને પછી સૌ ઓળખીતા નામનું ઝાંખું થયું.
હશે તું, ગણી, આજ બારી ઉઘાડી, હવાનું થયું રાજ, બારી ઉઘાડી.
ચાલ, કીડીની હારમાં થઈને રહીએ કેડી, નાની નાની ચાલે, મોટી મંઝિલ તેડી!
આભમાં ઝીણી ઝબૂકે વીજળી રે, કેમ કરી જાશો ચાકરીએ, રાજ?
હરિવર વરસ્યા મેઘ થઈને, ભીંજ્યું ગોકુળ ગામ, ટીપે ટીપે ઝીલું હું તો એનું રે નામ!
ભલે રીસ, ગુસ્સો, જરા બોલ આજે, ભરી જે પટારી, હવે ખોલ આજે;
હે કષ્ટભંજન, હે અંજનીના જાયા, દુઃખિયાના બેલી, તમે ક્યાં સંતાયા?
કોણે નક્કી કર્યું કે સિત્તેરે
ગયું રૂપ, ને પ્રેમનું છૂંદણું, હજી હાથમાં નેમનું છૂંદણું.
નથી મત્લા, નથી મક્તા, મજાની શાલ ઓઢાડો, તમે તાળી ન પાડો તો, દયાની શાલ ઓઢાડો.
એને ઝાડવું મૂળથી ઉખાડવું હતું, મારે માળામાં બુલબુલ રાખવું હતું!