આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૪૬ / ૧૦૬
કોઈ સાથે ન આવે તો એકલો હાલ્ય રે, તારો દીવડો તું, તારી મશાલ્ય રે.
ઝૂંપડી છે, ખાટલો છે, લીમડાનો છાંયડો, ને ઉપરથી આભ આખું — મોજનો આ ઓરડો!
બાપુજીનો સાવ સૂનો ઓરડો વર્ષો પછી, ને હજી ત્યાં ઝૂલતો’તો હીંચકો વર્ષો પછી.
ઘરને આંગણ ઊગ્યો લીમડો, છાંયો દેતો સૌને, પણ કડવો કડવો કહીને કાપ્યો મારાં જ લોકે મૌને.
નાડ પકડી, આંખ તાકી, ને ડરાવ્યું ડૉક્ટરે, સત્તરે ટેસ્ટો કરાવી, બિલ બતાવ્યું ડૉક્ટરે.
નમે દેહ ધરતી ભણી, મન ચડાણ, છતાં આશ માંડે ગગનમાં પ્રયાણ.
દડ દડ દડ દડ પૈડું દડે, ને પાછળ દોડે બાળ, પૈડું આગળ, બાળક પાછળ, હસતી આખી ઢાળ!
ખોળે બેઠો લાલ ને મા ઝીણું મલકાય, ધાવણની ધારે જાણે ક્ષીરસાગર છલકાય.
ઓ રે ગલગોટા, તમે આટલા ઉતાવળા કાં? સવારે ખીલીને સાંજે ખરવાની તાણ શાને મા?
નિહાળે છે હજી રાધા નદીનો ઘાટ, ઓ કાના! તમે ક્યાં છો? અમે તો રોજ જોતાં વાટ, ઓ કાના!
હતી લાલ, ને આજ ખાલી હથેળી, બની જાપની એક પ્યાલી હથેળી.
મને જીવવું, પણ નહીં ભાન દીધું, ગળું દઈ, નથી એક પણ ગાન દીધું.
હું તમારા સ્પર્શની ઝીણી ખુમારી, સાચવો, ઓશિકાનો સળ, અધૂરી એ પથારી સાચવો.
બાએ મને આંગળી પકડીને
ડાળ પર કૂંપળ હસે છે, ને પવન લાવ્યો બહાર, પાનખરથી ડાળ લાવી’તી ખરેખર તો ઉધાર.
હતા સાથ, તોયે પરાયા સફરમાં, અમે મૌન ઓઢી ઘવાયા સફરમાં.
ગલીનો ટપાલી ગયા મહિને નિવૃત્ત થયો.
તાંતણે તાંતણે ચડતો રે, ઓલ્યો કરોળિયો રે, પડતો ને પાછો આખડતો, ઓલ્યો કરોળિયો રે.
ઉદ્ધવ, હવે સમજાયું? ના સમજાય એવું જ્ઞાન, શ્યામ વિના તો સૂનું લાગે ગીતાનું યે ગાન.
દીવામાં વાટે તેલને પૂછ્યું:
સૌ સપાટી પર તરે છે, મેં — પહેલી ડૂબકી! લોક હસતા: ‘શું મળે આ સાવ ઘેલી ડૂબકી?’
પ્રીતની પીડ તો કોઈ પ્રીત કરે તે જાણે, બાકી સૌ તો કાંઠે બેસી દરિયો ગાય વખાણે.
નર્સે એક નાનકડું પોટલું
તેં પૂછ્યું: પ્રેમ એટલે શું? મેં તો આંખો ઢાળી, ઉત્તર મારો ઝાકળ થઈને ઊભો પાંપણ-ડાળી.
લોન લઈને પણ, મને ઝટ લાલ ગાડી જોઈએ, ને બધાંને આ દિવાળી ખાસ સાડી જોઈએ.
એક કપ ચા, બે જણાં ને એક ભીની રાત બસ, ના વચન, ના કોલ, બસ નાની અમસ્તી વાત બસ;
નામ તારું રાતભર આ જીભ બોલે ઊંઘમાં, ને પછી સૌ ભેદ મારા કોણ ખોલે ઊંઘમાં!
વિદાય વખતે દીકરી બોલી:
જમનાને ઘાટે દડો ગયો, ને કાનુડો કૂદ્યો રે, ગોવાળિયા સૌ જોતા રહ્યા, ને નીર ઊંડે ડૂબ્યો રે.
મારા પાસપોર્ટમાં જન્મસ્થળ લખ્યું છે:
જેમ પવનને ઝાડ મળે, બસ એમ જ મળીએ, થોડું ઝૂલીએ, થોડું નમીએ, થોડું ઢળીએ.
પોસ્ટઓફિસના બાંકડે એક ડોશી બેઠી છે.
ફોનમાં સો ફિલ્ટરોથી રોજ સેલ્ફી હું લઉં, ‘વાહ’ આવે, ‘હાર્ટ’ આવે, ફૂલ જેવો હું થઉં;
વ્હાલા, તારી વાંસળી હવે ક્યાંથી સંભળાય? હોર્નના આ ઘોંઘાટે મારું વૃંદાવન ઢંકાય.
હજી આંખ ખોલે દુલારી ગઝલ, રડે, તોય લાગે તમારી ગઝલ.
બાળકે સાબુના પાણીમાં
મનવા, શીદને મૂંઝાય? એ તો બેઠો છે રખવાળ, જેણે ચાંચ દીધી પંખીને, એ દેશે ચણનો થાળ.
અમે મનમોજી માણસ, અમને ઝાઝું ના સમજાય, આભ ઓઢીએ, ધરતી પાથરીએ, ને ગીતો ગવાય.
ઓસરીમાં શાલ ઓઢી સાવ ઊની પાનખર, કરચલીમાં વારતાઓ ખૂબ જૂની પાનખર.
કૂવાને કાંઠે એણે ઘડો ભર્યો, ને મેં તો સિંચી નજર, છલક્યો ઘડો કે છલક્યું હૈયું, એની કોને ખબર?
ઓરડી ને ઓસરી, ને સાવ નાનું ઘર હતું, તોય એમાં સૌ સમાતાં — એ જ બાનું ઘર હતું.
બાપના આંગણ વચોવચ આજ ઊંચી ભીંત છે, એક માટી, એક ભઠ્ઠી, તોય કાચી ભીંત છે.
ઢીંચણ પરના ઉઝરડા જોઈ
સૌ હિસાબો ચૂકતે, પણ એક બાકી ચોપડે, બાપની ભીની નજરને એમ ઢાંકી ચોપડે.
હતું સૌ ઝેર જીવનમાં, હસું તારું દવા જેવું, થયું આ દર્દ પણ આખર મને પ્યારું દવા જેવું.
બાની સોયે દોરો પરોવ્યો, ને સાંધી ફાટી ચોળી, કોઈ તોડે, કોઈ જોડે, બા તો બેઠી ટાંકા બોળી.
તું હસે ત્યાં શબ્દ ફૂટે, તું રડે ત્યાં ગીત છે, તું ન બોલે તો ય ભીતર ગુંજતું સંગીત છે;
દીવડો ને જ્યોત જેવો બેઉ જણનો સાથ હો, તાપમાં કે છાંયડામાં, હાથમાં બસ હાથ હો;
ચાહના મારી હતી પણ વાતમાં કહ્યું નહીં, આંખ ભીની થાય, તોયે રાતમાં કહ્યું નહીં.
આપણને જોઈ શેઢે શેઢે મોલ ઝૂલ્યા ને ઝૂક્યા, બાવળિયાએ કાંટા છોડી પીળાં ફૂલડાં મૂક્યાં.