આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૩૦ / ૧૦૬
સૌ મળે છે, તોય સૌથી વેગળો છું ભીડમાં, હાથ લાખો છે, છતાં હું આકળો છું ભીડમાં.
ફ્લૅટ, ટીવી, ફ્રીજ, ને આ કાર છે હપ્તા ઉપર, સાથ સાતે જન્મનો? ના, પ્યાર છે હપ્તા ઉપર.
આયનાની ભીતર ઊભો એક માણસ, સાવ અજાણ, રોજ પૂછું: ‘તું કોણ?’, ને એ પૂછે: ‘તારી ઓળખાણ?’
પપ્પા મારા ઘોડો બને, ને હું બેસું અસવાર, આખું ઘર મેદાન બને, ને ખુરશી બને દરબાર.
મનવા, તું તો મોટો ઠગ રે, પળમાં પહોંચે કાશી-મથુરા, પળમાં પાછો પગ રે.
દીવો ધરજો ઝરૂખે, સાજન, તો હું વાટ જડું, અંધારી આ રાતમાં તમને પગલે પગલે અડું.
હતી જે બાળપણની એ ઘડી પાછી નહીં આવે, હતી જ્યાં નાવ કાગળની, ઝડી પાછી નહીં આવે.
નવા વર્ષે હૃદયમાં હું નવી મીઠાશ લાવ્યો છું, ઉતારી ભાર વેરોનો, નવી હળવાશ લાવ્યો છું;
ગયું તે તો ગયું, આવે ન કાલે, આજ માણી લે, ઢળે છે સૂર્ય, રંગોથી ભરેલી સાંજ માણી લે.
ફુગ્ગાવાળો રોજ સાંજે ગલીમાં આવે છે,
જીવતર તો ઝાકળનું ટીપું, ને ઝાકળમાં સૂરજ, પળમાં ઊડે, પળમાં ઝળકે, એ જ એનું અચરજ.
મૌન હળવું, ઘણો ભાર છે શબ્દનો, તીરથી તીવ્ર તો વાર છે શબ્દનો.
ના ધજામાં, ના તિલકમાં, ના જ પથ્થરમાં ખુદા, ના ચડાવે, ના ઉપાસે, ના જ અવસરમાં ખુદા;
જલે ગામ, ને સૌ ભલા ચૂપ બેઠા, સભામાં ધુરંધર વડા ચૂપ બેઠા.
મારા આંગણિયે તુલસીનો ક્યારો, ને ક્યારે મારી મા, સાંજ પડે ને દીવો મૂકે, ઝળહળે સઘળી દિશા.
હલેસાં મારું રે હું તો સામે પૂર, કાંઠો દેખાય પાસે, તોય રહે દૂર.
કેટલાક લોકો વરસાદ જેવા આવે છે —
મા રોજ કહેતી: ‘વહેલો પાછો આવજે.’
હોઠ પર સાકર સમું ઘોળાય તારું નામ લઈ, ચાંદ નભમાં રાતભર શરમાય તારું નામ લઈ.
મધરાતે શહેર એક વિરાટ જંતુ જેવું લાગે —
સાંભળ રે ચેલા, નિજ ધરમની વાત જી, ભીતર દીવો પ્રગટે તો ટળે અંધારી રાત જી.
ચણી છે મૌનની ઊંચી દિવાલો આપણી વચ્ચે, હવે પડઘાય ધબકારે સવાલો આપણી વચ્ચે;
ગામના વડલા તળેના છાંયડામાં સુખ હતું, ગારથી લીંપેલ નાના ઓરડામાં સુખ હતું.
પચાસ વર્ષથી એ બંને સવારે સાથે ચા પીએ છે.
મારગ સહેલો ના કરજે, પ્રભુ, પગમાં જોર દેજે, ભાર ભલે ને ભારે હો, બસ ખભ્ભા મજબૂત કરજે.
નાના હતા તો એક જ થાળીમાં જમતા, મોટા થયા, ને આંગણે ભીંત ચણતા.
ના ટકોરા, ના ખબર, ને રાતમાં આવી ગઝલ, મિત્ર સાથે સાવ સાદી વાતમાં આવી ગઝલ.
સાલમુબારક, સાલમુબારક, આંગણે આવ્યું નવલું વરસ, રંગોળી પૂરી, દીવા મૂક્યા, મીઠું કર્યું મોં, થયું સરસ.
ઓ જવાની, થોભ જરા, તું આમ ન દોડી જા, બાળપણ જેમ ગયું, એમ તું ય છોડી ના જા.
આગમાં તપતું રહે, ત્યારે જ સોનું ઝળહળે, ઘણ પડે સો વાર, ત્યારે એ ઘરેણામાં ઢળે;
નમે છે હાથ જોડી સૌ ગલીએ, ચૂંટણી આવી, ગરીબોની ગલીમાં લાઇટો ને ઉજવણી આવી.
બહારે શાંત છે સઘળું, થયું ઘમસાણ મારામાં, દિવસભર ભીડ, ને રાતે થતાં રમખાણ મારામાં.
આભે તારા લાખ, ને તોયે ચાંદો એકલો, ફૂલ ભરેલા વનમાં, હું યે સાવ એકલો.
ચણું રેતઘર એ કિનારે ફરી, ઉડાડું પતંગો સિતારે ફરી.
વસંતે કહ્યું: ખીલ. ઉનાળે કહ્યું: બળ.
આ રસ્તો મારા ગામ તરફ જાય છે —
વર્ષો સુધી મેં આનંદ ખરીદ્યો — ગાડીમાં, ઘડિયાળમાં,
રાત છઠ્ઠીની, વિધાતા, ભાલમાં લખ્યું હશે, એક ઝીણું હાસ્ય, કોના ગાલમાં લખ્યું હશે.
ગામ, શેરી, ઓટલો, ને આંગણું છે સ્ક્રીન પર, ઘર તણું આખું ય જાણે બારણું છે સ્ક્રીન પર.
ઘાસ પર ઝાકળ તણો ઝીણો ઝગારો જોઈ લે, ચાંદનીમાં ઝૂલતો રેતી-કિનારો જોઈ લે;
તું વગડે વગડે ભટકે છે — હિમાલય, ગંગા, કૈલાસ,
પરોઢિયે બા ઊઠી જાય છે,
રાતભર જાગરણ, કાગળે શબ્દ ક્યાં? થરથરે છે કલમ, આંગળે શબ્દ ક્યાં?
કોઈ મારી સંગે ચાલે, દેખાય નહીં, વાટ ભૂલું ત્યાં હાથ ઝાલે, બોલાય નહીં.
મળવું ને છૂટવું, એ તો છે જગનો નિયમ, પણ વચ્ચેની પળમાં જીવીએ આખો જનમ.
ભરી આંખ, તોયે સભામાં હસું છું, હૃદય ચીરતી આ વ્યથામાં હસું છું.
મૌલા, મને દીવો બનાવ, બળું ને અજવાળું, કોઈના આંગણનું હું અંધારું ટાળું.
આજ છે દીવો, પવન છે, કાલની કોને ખબર? કોણ ઠારે જ્યોત, એની ચાલની કોને ખબર?
લોકો પૂછે છે: ‘કવિતા લખીને શું મળે?’
વાવનાં પગથાર ગણતો ભીતરે હું ઊતરું, જળ સુધી, કે જાતના આ અંતરે હું ઊતરું?