આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૨૯ / ૧૦૬
આજ પણ જાગ્યા કરે છે રાત તારી આંખમાં, ને દિવસ આખો કરે છે વાત તારી આંખમાં.
ઝરણમાં, ઝાડમાં, પથ્થર મહીં, આકાશમાં તું છે, તને શોધ્યો બધે બ્હારે, હૃદયના વાસમાં તું છે;
મેં જિંદગીને ઘર માન્યું હતું. ભીંતો રંગાવી,
માતૃભાષા બોલતાં શરમાય છે ગુજરાતમાં, ‘થેંક્યુ’ ‘સૉરી’માં બધું અટવાય છે ગુજરાતમાં.
વાંસળી વાગી ને મારું ગોરસ ઢોળાયું રે, મટુકી ફૂટી, ને મારું મનડું ચોરાયું રે.
જ્યોતિષીએ જોઈ લીધો એક તારો હાથમાં, ને પસીનાએ ઘડી દીધો કિનારો હાથમાં.
નથી ઘર જોઈને આવે, બધે સરખો બળે સૂરજ, ગરીબોના ય નળિયામાં સવારે ઝળહળે સૂરજ.
વેર રાખું એટલો અવકાશ પણ ક્યાં છે, કહો? પ્રેમ કરવા જેટલા યે શ્વાસ પણ ક્યાં છે, કહો?
દાન છાનું જે કરે, એ ખાનદાની જાણજો, જે ગણાવે, એ ફકત ધનની ગુમાની જાણજો.
આખરી આ બોલવાનો એક મોકો દે મને, જાતને પણ ખોલવાનો એક મોકો દે મને.
ઉપરથી ચળકતી ઇમારત હતી, તળે ખોખલી સૌ ઇબારત હતી.
ના અડાડ્યો હાથ પણ મેં જામને, મદહોશ છું, એક શેરે શાયરીના ઝૂમતો બેહોશ છું;
જરા દૂરથી હું તને રોજ ભાળું, અડું તો વિખેરાય આ સ્વપ્ન-જાળું.
ભાઈ, ધરમની ખૂલી છે દુકાન રે, ફી ભરો ને પામો ભગવાન રે.
એક બારી ખોલતાં, ઘરમાં ધસી આવ્યો પવન, ગામના ખેતર તણી ભીની મહક લાવ્યો પવન;
જરા છીંક આવી, મહોલ્લો ડરાયો, ઉકાળો ઘરેઘર ધડાધડ પિવાયો;
રાતભર એકાંતમાં બળવું ઘણું અઘરું હતું, તેલ ખૂટે તોય ઝળહળવું ઘણું અઘરું હતું.
હવે ઘડપણ આવ્યું રે, ભાઈ, ઘડપણ આવ્યું, કાને ઓછું આવે, ને મન પાછું બાળપણ લાવ્યું.
જાગવું કે ઊંઘ? એક સવાર સમજાતી નથી, આ સમયની કાચ જેવી ધાર સમજાતી નથી.
સખી, મારી વાત કોઈને કે’તી નહીં, મારા હૈયાની છાબ તું ખોલતી નહીં.
માસી, તમે છેલ્લી વાર આવ્યાં ત્યારે
ઊપડ્યાં પગલાં, મિતવા, હવે થાક ન ગણશું રે, ધૂળિયે મારગ ગીત ગાતાં, સૂરજ સાથે ભણશું રે.
જાગ્યું જેનું મનડું, એને માયા નવ નડે જી, ઝાકળ જેવો જગ જોતાં, એને સાચું મોતી જડે જી.
મારાથી નથી થતું — સવારે ઊઠીને તરત ફોન જોવાનું,
કવિતા લખતાં પહેલાં કાગળ પર એક સફેદ ખેતર હોય છે.
આકાશમાં ઊડ્યા કરે છે રાતદી મનનો પતંગ, દોરી વિના શું છે ભલા, એની ઉડાનો કે ઉમંગ?
ગોરમા રે, તને જવારા વાવું રૂડા લીલા લીલા, એવો વર દેજે મા, જેના બોલ હોય રસીલા.
આદિથી દેવના બાગમાં સાપ છે, ને હજી આપણા ત્યાગમાં સાપ છે.
આ દેશમાં વરસાદે પણ અરજી કરવી પડે છે.
તમે મારા શબ્દને પાંજરામાં પૂરી શકો,
સભા સામે ખડો છું હું, હૃદયનો તાર વાગે ના, ફરે છે આંગળી તોયે, હવે ઝંકાર વાગે ના.
ભલે સૌ નિહાળ્યું, નજર જોઈ ના, રખડ્યો વિદેશે, ડગર જોઈ ના.
ના અધૂરી, આજ પૂરી બંસરી થઈ આવજે, ઓસરીમાં રણકતી એ ઝાંઝરી થઈ આવજે.
કોઈના ઘાવો ઉપર જે હાથ મૂકી જાય છે, એ જ પગલે તો ખુદાનું શીશ ઝૂકી જાય છે;
રખડું રે હું તો રાનેરાન, મારે નથી કોઈ ઠામ, વાદળ જેવો વહી જાઉં, મારે નથી કોઈ ગામ.
એક પોતડીવાળો ફકીર, ને લાકડી એના હાથ, ખાલી પગલે ચાલ્યો, ને ચાલ્યો આખો દેશ સાથ.
માવડીનો હવે ઓરડો દૂર છે, આંગણે, લીમડે, છાંયડો દૂર છે.
પહેલી વાર મળ્યા, ને બોલ્યા કંઈ નહીં, ચાનો કપ ધ્રૂજ્યો, ને આંખો ઢળી ગઈ.
હવે સાંભળું છું ભજન મૌનમાં, નયન બંધ, ખૂલ્યું ગગન મૌનમાં.
જોઈ પ્યાસી આંખને પણ છેતરાયાં ઝાંઝવાં, ને નગરમાં કેનવાસે ચીતરાયાં ઝાંઝવાં.
ફાટલી માની હતી જે ગોદડી, સાંધી લઉં, સાસરે ગઈ દીકરીની ચૂંદડી સાંધી લઉં.
પોષની રાતે ગામના ચોકમાં તાપણું.
ગામને પાદર ઊભો મારો ઘરડો વડલો રે, વડવાઈએ ઝૂલે મારો બાળપણનો દડલો રે.
ધખ ધખ ધખતો વૈશાખ, ને લૂ વાય રે, ખેતરને શેઢે મારો ધણી શેકાય રે.
તને લખેલો કાગળ મેં ક્યારેય મોકલ્યો નહીં.
ઘર ખાલી છે. સંતાનો પરદેશ,
કેમ તોળી શકો લાગણી ત્રાજવે? કે ચડાવી શકો માગણી ત્રાજવે?
શેરીનો કાળિયો કોઈનો નથી.
બારણા સામેનો આંબો સુકાઈ રહ્યો છે.
એક નાના બીજને તો શાખનું સપનું હતું, બંધ ઈંડાને ગગનની પાંખનું સપનું હતું.