આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૩૧ / ૧૦૬
૨૬૬૬. પાંદડું ખરતું, છતાં ના વૃક્ષ રડતું કોઈ દી,
૨૭૦૬. હતાં ઘરમાં જ ચારે જણ, છતાં ત્રણ ફોનમાં ડૂબ્યાં,
૨૭૪૬. પિતા રોજ ઘરથી સવારે જતા, ને
૨૭૭૬. ઘસાતો ગયો રોજ પાણી વડે,
૨૮૦૬. રાત છે, ચાંદ છે, ને ઝરૂખો ય છે,
૨૮૩૬. આંખો મહીં સપનાં હતાં, ખાલી હતા બે હાથ પણ,
મુગટ મળ્યો ને મહેલ મળ્યા, પણ ખાલી ખાલી ઓરડા, કાનુડાને ઊંઘ ન આવે, સાંભરે માના ખોરડા.
રાતનાં ટીપાં સરીને સૂર્ય ઊગ્યો આંગણે, પાંખમાં સૂરજ લપેટી મોર જાગ્યો આંગણે.
હતું જે આંખમાં ઊભું, અમે એ ના કહી શક્યા, છતાં દરિયો ભરી છાતી, કદી ના પણ વહી શક્યા.
ડૉક્ટરે સ્ટેથોસ્કોપ કાઢીને કહ્યું:
સરકારી ફૉર્મ આવ્યું: ‘તમારી સંપત્તિ જાહેર કરો.’
આંખ મીંચી, ત્યાં જ આખું ગામ દીઠું ભીતરે, જે બધે શોધ્યું હતું એ નામ દીઠું ભીતરે.
શેઠે તિલક તાણ્યું કપાળ ભરીને —
રાતભર જાગ્યા કરે છે ચાંદ કોની યાદમાં? ઝૂરતો લાગે મને એ પણ કશા અવસાદમાં;
મારા ઘટમાં ગોકુળ વસે, ને મનમાં વાગે વેણ, હવે ક્યાં જાવું જાત્રાએ? મારા ઘરમાં જ વ્રજની રેણ.
પાંખ દીધી પાંજરે, પણ ત્યાં મળે એ આભ ક્યાં? ટાવરો ઊંચા થયા, પણ જ્યાં ઢળે એ આભ ક્યાં?
બાપુનો ફોટો ગયો ને સ્થાન ખાલી ભીંત પર, કંકુના થાપા હજી છે, સાંજ-લાલી ભીંત પર.
ગલી, ચોક, ચોરો — ઉતારા હતા, અમે ચાર દોસ્તો, સહારા હતા.
જીવતર તો જાણે મેળાનું ચકડોળ, રે ભાઈ, ઘડીક ઊંચે આભ અડે, ઘડીક ધરતીની ધૂળ, રે ભાઈ.
ઝાકળને સુગંધ કહે: ‘ચાલ, ઘડીક ઊડીએ સાથ,’ ઝાકળ બોલ્યું: ‘તડકો આવે, ત્યાં લગી તારો હાથ.’
કાગળે હોડી તરાવે ભાન પાછું આપ ને, રેતના ઘરમાં ગવાતું ગાન પાછું આપ ને.
તમે આવશો, એ સહારો હતો, કમાડે હવા, એ ઇશારો હતો.
નદી સુકાઈ ગઈ ત્યારે પથ્થરોએ
વીસ વર્ષ પછી મારો પૌત્ર
રાતભર ગુંજ્યા કરે છે સંતવાણી તાર પર, ઓગળે છે દેહ જાણે ગંગ-પાણી તાર પર.
હતું જે અમારે કપાળે લખેલું, નથી યાદ એકે નિશાળે લખેલું.
કબાડીના ઢગલામાં એક ઘંટ મળ્યો —
ચા ઠરી ગઈ ને વરાળે યાદ તારી ઊડતી, બારણેથી સાંજ આવી ઓરડામાં ડૂબતી;
પિતા ગ્યા ને પછી આ ઘર, અને ભાણું વહેંચાયું, જમાતું એક ચૂલે, એ હવે ટાણું વહેંચાયું.
ફોનમાં આખું જગત ને એક ન્યારું જ્ઞાન છે, સૂર્ય ઊગે, ફૂલ સાથે રોજ સારું જ્ઞાન છે.
સાંજ આવી, ગંગમાં મેં જાત બોળી ઘાટ પર, સાધુએ ખાલી કરી’તી એક ઝોળી ઘાટ પર.
આંસુ ક્યાંથી આવતાં, ક્યાં જાય, કોને છે ખબર? રાતભર એ સાથ દે છે, સાથ દે છે સૌ સફર;
ઓ રે મારી ભોમકા, તારી માટી મારું અત્તર, દરિયા પાર જઉં તોય તું જ મારું છેલ્લું ઉત્તર.
ધરા તારી, નદી તારી, અને આખું ગગન તારું, અમે તો માત્ર ગાતા’તા, હતું એ બસ ભજન તારું.
વહેલી પરોઢે વાવ્યે ચાલી, ગાગર લઈને માથે, રે સૈયર મોરી, ઝાંઝરનો ઝમકાર સૂતેલા ગામને જગાડે સાથે, રે સૈયર મોરી.
પિતા ઘર તળે એક પાયો હતો, સહી તાપ પોતે જ છાંયો હતો.
મા, મને પાટી પર નહીં, તારી હથેળીમાં ઘૂંટાવ, અક્ષર અક્ષર તારો ઝીણો લહેકો મને શીખવાડ.
ચૈતરનો મેળો ભરાયો રે, ચાલો નદીને તીર, લાલ ચૂંદડી ઊડે ને ઊડે મનનું ચીર.
મને એવો રસ્તો આપ, રે વ્હાલા, જ્યાં ઝાડ ઝૂકીને બોલે, ઘડીક બેસી પોરો ખાઉં, ને પંખી ખોલે ઢોલે.
વરસાદ નામે છોકરો, આવ્યો ગામને પાદર રે, નેવે નેવે નાચ્યો એ તો, ભીંજવી સૌની ચાદર રે.
આજ મારો હું જ મેં તો ક્યાંક ખોયો દર્પણે, ને મને જોનાર મુજ જેવો જ રોયો દર્પણે.
જેમ કાનો-માતર ભળે અક્ષરમાં, એમ ભળ્યો તું મારામાં, હવે કોણ કોનો છે અર્થ, સખી? કોઈ ન કળે આ વારામાં.
હું તો કોરું કપાસનું ફૂલ, વ્હાલા, તું કેસર-કંકુ રંગ, એક ટીપું તું ઢોળે તો મારું રંગાય આખું અંગ.
હૉસ્પિટલની લૉબીમાં બે બાંકડા છે.
હું નહીં હોઉં, પછી તું આંખ કોરી રાખજે, ઓસરીના હીંચકાની એક દોરી રાખજે;
વાત ના ખૂટે કદી, બસ દોસ્તનો એ રંગ છે, ને કશું ના બોલવું, એ પ્રેમનો તો ઢંગ છે;
ફેરવે છે કોણ મારી ધૂળ-કાયા ચાકડે? રોજ આકારો બદલતી કોઈ છાયા ચાકડે.
ઘંટ વગાડું, ઝાલર ઠોકું, ભગવાનને ઊંઘ ન આવે, ભક્તો આવે, રૂપિયા લાવે, તોય ભૂખ ન ભાગે, રે ભાવે.
કથામાં અંત જેવો કોઈ પણ છેડો નથી હોતો, ગયેલા પાત્રનો પાછો કદી તેડો નથી હોતો.
એને રડવું હતું. પણ સવારે ચાર વાગ્યે