આ ટેગ સાથે 2022 લેખ · પાનું ૨૮ / ૪૧
ગામ છોડ્યું, ને છુપાવી એક ચાવી ઉંબરે, વર્ષ વીત્યાં, તોય જાણે મા જ આવી ઉંબરે.
રાત વીતે, આંખ ખૂલે, ત્યાં વહાણે તું મળે, ભાત ભાણે, ને ભજનના સૌ ય ટાણે તું મળે.
મા હજી સાંજે ધરે છે રોજ ગોખે દીવડો, દીકરો સરહદ ઉપર, ને ગામ-ચોકે દીવડો.
મોં ભલે હસતું રહે, દેખાય સાચું આયને, ને ઉપરના રંગ નીચે, હૃદય કાચું આયને.
જિંદગીભર જે કમાયા, એ લખાયું ચોપડે, આખરી પાને જુઓ, મીંડું મુકાયું ચોપડે.
બાપુ, તારી યાદ બસ થોડી બચી છે નોટ પર, તોય ઝળકે મોં ઉપર મીઠી હસી છે નોટ પર.
ગામ છોડ્યું જે ભરોસે, એ નગર પણ ઝાંઝવું, છેવટે પાછો ફરું તો ગામ-ઘર પણ ઝાંઝવું.
કાચનાં આ જંગલોમાં આજ ઝાકળ ક્યાં મળે? વાંચતાં ભીંજાય આંખો, એક કાગળ ક્યાં મળે?
ઠરે હાથ, તોયે સહારો તિરંગો, ઢળે શીશ, ઊંચે પુકારો તિરંગો.
લખે ક્યાં હવે એ ડરેલી કલમ? સલામો ભરે છે, વળેલી કલમ.
સાંજની એ ચૂપકીદી, મૌન વાતો બાંકડે, એ જ ઠંડી, એ ગુલાબી, એ જ રાતો બાંકડે.
સવારે ચા, અને સાથે લહૂની ખબર છાપામાં, બળે છે ગામ, ને ઠંડી ઠરેલી નજર છાપામાં.
ઘર મહીં અટકી પડી છે એ ઘડી તારા પછી, હોઠ પર આવી નથી મારી હસી તારા પછી.
ભીંત ખરતી જાય, તોયે સૌ સજાવે ઉપરથી, આંખમાં તોફાન રાખી, ને હસાવે ઉપરથી.
તમે આવતાં’તાં સવારે ઝરૂખે, ગલી જાગતી એ પુકારે ઝરૂખે.
મને જોતાં જ જાણે કોઈ શરમાયો અરીસામાં, ઢળી સાંજે ગયો ક્યાં એક પડછાયો અરીસામાં?
એ જ શેરી, એ જ ફળિયું, એક ઘર સાથે હતા, એક ચૂલો, એક દીવો ને સફર સાથે હતા.
ઘડીમાં સાત સાગર તો ઘડીમાં ગગન મન મારું, કદી ઝૂલે, કદી દોડે, બને આ પવન મન મારું.
આ જગત જેને કહો છો, એક માયા હોય પણ, ‘હું’ તમે જેને કહો, એ કોઈ છાયા હોય પણ.
ડાળ પર ટહુકા હતા, ને કોણ લાવી પાનખર? લીલછમ સંસારમાં આ કેમ ફાવી પાનખર?
છાપરે ટપ ટપ થયું, ચાલો ફરી ભીંજાઈએ, ફાઈલો મૂકી ઘડીભર, મન ભરી ભીંજાઈએ.
ગયા’તા બધા સૌ સજેલા લગનમાં, પછી ભૂખથી ત્યાં થકેલા લગનમાં.
જે દબાવ્યું સત્ય, એની વાત માટી બોલશે, મૌન તોડીને, તિરાડે ભીંત ફાટી બોલશે.
રોગ સાચા, દર્દ સાચું, ને દવા કાગળ ઉપર, ને સડક, શાળા, પુલો ને સૌ જમા કાગળ ઉપર.
વાટ જોતાં આંખ થાકી, ત્યાં ફરી આવ્યા તમે, આંગણે જ્યાં પાનખર આવી ઠરી, આવ્યા તમે.
ખેતરોમાં બંગલા, ને એ નદી વેચાઈ ગઈ, ધાન ઢગલે જ્યાં હતું, એ પણ ખળી વેચાઈ ગઈ.
ઓસરી, ઝૂલો, લખોટી, ને મજાના એ દિવસ, હાથ પકડી બાપનો ઘૂમ્યા, ખજાના એ દિવસ.
રેતની પેઠે સરીને, ચૂપ થઈ છળ્યો સમય, બાળપણ, યૌવન, બુઢાપો, એમ થઈ ઢળ્યો સમય.
એક દીવો ભીતરે, ને ‘હું’ય જાતે ઓગળે, જેમ ઝાકળ પાંદડે પ્હેલા પ્રભાતે ઓગળે.
હસીને જે મળે, એના હૃદયનું ઝેર જોયું છે, સગાંઓમાં ય વરસોથી જમેલું વેર જોયું છે.
આઠ વાગે રોજ ઝઘડે સૌ અવાજો ચૅનલ પર, દેશ ઊંઘે, ને ઉકળતા સૌ મિજાજો ચૅનલ પર.
આંગણે ઝાંઝર ઝણકતી, સાવ નાની દીકરી, આજ ડોલીમાં ચડી, ને એ કહાણી દીકરી.
આવશે આંગણ, ટકોરા દઈ, હસીને મોત પણ, ને જશે ખાલી ય હાથે, ત્યાં ફરીને મોત પણ.
ઝગે છે રોશની, ભીડો, છતાં આ નગર ખાલી છે, હસે છે હોઠ, ઝૂલે હાથ, ને આ નજર ખાલી છે.
સભામાં નજર ફેરવે, પ્રીત મનમાં, હસે બ્હાર, ને ગણગણે ગીત મનમાં.
ઘણું સોનું, ઘણા હીરા, તિજોરીમાં ગરીબી છે, ભલે ઝળહળ ઝરૂખા, પણ હવેલીમાં ગરીબી છે.
નજર એક નાખી, ઇશારો સમજ્યા, ઢળી લટ પવનમાં, સહારો સમજ્યા.
મંદિરો શોધ્યાં ઘણાં, પણ એ દયામાં ઈશ છે, ક્રોધ સામે હાથ જોડે, એ ક્ષમામાં ઈશ છે.
લટકતા સૌ, દબાતા સૌ, ગણાતા શ્વાસ ડબ્બામાં, ઘણા અડકે, ઘણા ઘસતા, નથી કો પાસ ડબ્બામાં.
સવારે, બપોરે, તમારી પ્રતીક્ષા, ઢળી સાંજ, થઈ ગઈ બિચારી પ્રતીક્ષા.
ઘડીમાં થઈ ગયું ઘર, જ્યાં લખાયું નામ સરનામું, તમારી આંખના ખૂણે વસે એ શ્યામ-સરનામું.
ન સોનાથી, ન સત્તાથી, ન સન્માને, નહીં ઝૂકું, બધા દેખે, ખડો સીધો, કદી છાને નહીં ઝૂકું.
ચલો, આજ પાછા અગાસે રમીએ, પતંગો ઉડાવી, ઉજાસે રમીએ.
પરોઢે પાંચ વાગે, ચા, કલમ લાવ્યો ગઝલ લખવા, ન સૂઝે કાફિયો, મનમાં જ મૂંઝાયો ગઝલ લખવા.
ખોલતાં બાની જ પેટી, એક આખું ઘર મળે, ગડ પડેલી ચૂંદડીમાં ઓસરીનો સ્વર મળે.
વર્ષ આખું જે તરસતું, એ જ નાહ્યું આંગણે, ઢોલ પેઠે આભ આખું આજ ગાજ્યું આંગણે.
રોકજો આ દોડ, ને પાસે ઘડીભર બેસજો, આ નમેલી ખાટલીમાં આજ દિનભર બેસજો.
તું પધારી, ને બધે મધુમાસ જેવું લાગતું, રાત પણ લાગે નવી, અજવાસ જેવું લાગતું.
ઊંઘમાં ધીમે અવાજે બોલતું આ કોણ રે? બંધ પાંપણનાં કમાડો ખોલતું આ કોણ રે?
પીઠ પર જે ઘા થયા, એ ખંજરો મારા હતા, કાચ જેણે તોડિયા, એ પથ્થરો મારા હતા.