આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૪૦ / ૧૦૬
નમેલી કમર ને વિસામો બુઢાપો, ઘરે સૌ કહે છે: ‘નકામો બુઢાપો.’
ચાલો, આષાઢનાં વાદળ આવ્યાં છે —
રાત આખી આંગણે બેસી મનાવું ચાંદને, ઓઢણીના છેડલે બાંધી ઝુલાવું ચાંદને.
કેડ પર બાળક, શિરે બેડાં, ઉરે આખો સમાજ, તોય સૌ ‘અબળા’ કહે છે, શી હશે આ લોક-લાજ?
આભને આંબી ગયો, ને સાવ છૂટ્યો મૂળથી, વૃક્ષ ઊંચું થઈ ગયું, પણ પાંદ તૂટ્યો મૂળથી.
મેં તો ઘર ઘરમાં દીઠો કાનો, હો સૈયર, ક્યાંક માખણ ચોરે, ક્યાંક રમે છાનોમાનો.
નવો ફોન, જૂની ઉધારી ડિલીટ, કરી ‘બ્લોક’, ને મિત્ર-યારી ડિલીટ.
ભીડ જ્યાં જાતી, ન ત્યાં, પણ સાવ સામે ચાલવું, કોઈ રસ્તો ના મળે તો મન-મુકામે ચાલવું.
અણગમતા દિવસો લઈ લ્યો, ભગવાન, મને એક સાંજ ઉધાર આપો.
સ્ટેશનની બહાર લીમડા નીચે
સૌથી દૂર હું એકલો ફરવા નીકળ્યો.
ગળું રૂંધાય ને સળગી રહી આશા, હવે બોલો, ભલે તૂટે, ભલે ફૂટે, ખરી ભાષા, હવે બોલો.
રોજ એનું થઈ ગયું છે સાંજ-ટાણું ઈંટ પર, ધૂળમાં બાળક રમે ને એક ભાણું ઈંટ પર.
કેસૂડે કેસૂડે ફાગણ ફોર્યો, ગામમાં ઊડ્યો રંગ, ભાભીએ ભરી પિચકારી ને દિયર થયો દંગ!
ફાગણે મૂક્યો ખજાનો રંગનો ને ગંધનો, દેહ કેસૂડો થયો, ને હાર તૂટ્યો બંધનો;
હરિ, મને કોયલ કીધી તો ભલે, પણ આંબો તો આપો, વસંત થઈને આવો તો, મારો ટહુકો તમે માપો.
ભરબપોરે હાઇવેની ધારે
ઢોર ભૂખ્યાં, ઘાસ સૂકું, સાવ કોરે, વરસ તું, આભ સામે જોઈ બેઠું ગામ ચોરે, વરસ તું.
આપણી રીતે જીવવું, ભેરુ, આપણી રીતે જીવવું, કોઈના કાપડે ન સીવવું, આપણું ફાટ્યું સીવવું.
એ પળ હજી મેં જોઈ નથી.
નગરમાં વ્યથાઓ રઝળ્યા કરે, ગલીમાં દુઆઓ રઝળ્યા કરે.
મેં તો ઝાંઝરી મંગાવી'તી રૂપાની, ને એ તો લાવ્યો પહેલા મોલની ડૂંડી રે…
છત ઉપર ચડ્યો એક છોકરો, આભે ચડ્યું મન, પતંગ કરતાં ઊંચે ઊડ્યું એનું ભોળું તન.
હોઠ સીવી, વેણ સઘળાં આજ બોલ્યાં આંખથી, વર્ષ લગ જે બંધ, એ સૌ દ્વાર ખોલ્યાં આંખથી.
ઓટલે બેસી, હસીને હું રમાડું મોતને, દાવ મારો છે, જરા હું પણ પછાડું મોતને.
અમે એકાંત લઈ ચાલ્યા, ગયા'તા ટોચ પર્વતની, થયું, ત્યાં તો મળે ઈશ્વર, મળે પળ એક સંગતની;
જેલના દરવાજે ઊભો છે સંત્રી —
બાપુને જાવું'તું ગંગાજી, લઈ ગ્યા અમે તો બાટલીમાં, ગંગાજળની ચાર બુંદમાં ન્હાયા બાપુ ખાટલીમાં.
હતા જે ચાંદ ને તારા, અમે એ ગગન સ્વીકાર્યું, વિધાતાનું લખેલું જે, બધું એ વચન સ્વીકાર્યું.
ગલીમાં ધર્મના નારા, હવે આ નગર સળગે છે, પડોશીની જ આંખોમાં જુઓ, ને નજર સળગે છે.
વ્હાલમ, તને મારા સમ, જરી રોકાઈ જા, ઊગતા સૂરજ લગી આ ઓસરીએ ગાઈ જા.
રીસ છોડી, હોઠ ખોલી, આજ થોડું બોલ ને, ચા ઠરી, ને સૂર્ય ડૂબ્યો, સાવ મોડું, બોલ ને.
રાત આખી ચાંદ ભટકે છે
ઓરડો, ઓસરી, આંગણું, તું નથી, ખટખટે રાતભર બારણું, તું નથી.
મારી દીકરી ભીંત પર લખે છે,
લોચનિયાં કહે, ‘જોયું'તું મેં’, મનડું કહે, ‘મેં માન્યું’, બેઉ લડે ને વચ્ચે મારું હૈયું રોયું છાનું.
ઇતિહાસના પિરિયડમાં સાહેબે પૂછ્યું:
વટાવ્યું રણ, તરી દરિયો, નવી એ સફર બાકી છે, ખભે ભારો, પગે છાલાં, હજી કૈં કસર બાકી છે.
હાથની રેખા વિધાતાએ લખી'તી વાંકડી, મેં પસીનાથી ઉગાડી એ જ રેખે પાંખડી;
હોસ્ટેલમાં આવ્યો હું તો, મમ્મી, તારો લાડકો, પહેલે દિ' રડ્યો, ને બીજે દિ'થી થઈ ગ્યો ફાંકડો!
વીજ પડતાં પાંદડાં ગ્યાં, આ બળેલું ઝાડ છે, તોય એની ડાળ પર માળો ભરેલું ઝાડ છે.
પતંગાને ખબર તો છે, બળી જાશે શમા પાસે, છતાં ઊડે, ભલે મરવું પડે, એ પ્રેમની આશે;
સવારે મંદિરના દેવને
વકીલની નોટિસ આવી: ‘તમારાં લગ્ન
ઉપર આભમાં બે સિતારા ઝબૂકે, તળે ‘સેલ’ના સૌ ઇશારા ઝબૂકે.
સવારે ઓસરી લીંપે, ભરી ગારો ઉપાડે છે, બપોરે ઢોર માટે એ ઘણો ચારો ઉપાડે છે.
હતી દોડ, હું ને સખા એક મારો, લથડ્યો વચાળે, ઉપાડ્યો દુલારો;
પરોઢે ઘાસની એક પાંદડી પર
એક સપનું કાચનું, જે હાથથી છૂટી ગયું, આંગણું, ઘર, ઓસરી, સૌ સાથથી છૂટી ગયું.
ઘરમાં હવે સૂનું બધું, બોલે અહીં ઘડિયાળ છે, ખાલી બધા ખૂણા, અને ટકટક મહીં ઘડિયાળ છે.