કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૮૩ / ૧૦૯
ઇચ્છાના પતંગ ઊડે રે આભમાં, મનવા, ફિરકી તારા હાથ, દોર ઢીલો મૂકે તો ઊડે, ખેંચે તો છૂટે સાથ.
હું તને ચાહું છું એમ કહેવામાં
૧. મન મન
શબ્દ જ્યાં છોડું, પછી એ પ્રાણમાં પડઘાય છે, મૌન રાખું તો ગુફા-પાષાણમાં પડઘાય છે.
રોજ સવારે તું બે કપ ચા મૂકે છે.
ચાલ, ગામડે જઈએ! શહેરની ભીડથી થાકેલા, થોડું આપણું થઈએ…
પેટીમાં સાચવી રાખ્યા છે તારા જૂના કાગળ, અક્ષરે અક્ષરે મ્હેકે હજી તારા હાથનું ઝાકળ.
રક્તને ના જાત, ના કો ધર્મ, એ તો દાન છે, એક શીશીમાં ભરેલી કોઈની આ જાન છે;
મહેમાન આવવાના છે. દીવાનખાનું
મારા ગીતને ના પહેરાવો ઝાંઝર, ના કંદોરો, એ તો વગડે ઊગ્યું ફૂલ, રાખો એને કોરો.
મથુરાની વાટે ઊડે ધૂળ, રાધા બોલાવે, પાછો વળ ને, ઓ નંદના લાલ, રાધા બોલાવે.
મને ખબર નથી હું તને ક્યારથી ચાહું છું.
એ કડિયો છે. ત્રીસ વરસથી
હતી વાત મારી, તમારી ગઝલ થઈ, ઘડી પણ ન ઊંઘ્યો, પથારી ગઝલ થઈ.
રસ્તાની ધારે ભરબપોરે
કાલ લડતો’તો બધાથી, આજને સમજી ગયો, કોણ ખુરશી પર ટકે છે, રાજને સમજી ગયો.
ભલે ગમતું, ઢળે ત્યાં કોઈ ઠેકાણું નથી બનતું, ઉતાવળ કર ભલે, કેરી તણું ટાણું નથી બનતું.
આંખ તારી જોઈને હું જાગતો પીધા વગર, સૌ કહે છે મસ્ત, હું તો લાગતો પીધા વગર.
ભીતરે આકાશ જેવું બારણું ખૂલી ગયું, એક પંખી મૌનનું ત્યાં પાંખ થઈ ઝૂલી ગયું;
નદી ગામમાં આવી.
રંગ રંગ પતંગિયાં રે, ઊડ્યાં ફૂલોને બાગ, બાળકડાં દોડ્યાં પાછળ, જાણે જાગ્યા ફાગ.
સાંજ ઢળતી જે હતી, એની ઉદાસી શેરમાં, પ્રીતની મીરાં સમી, એ શ્યામ-દાસી શેરમાં.
હતી ધરતી, હતા પગ, પણ ગગન જોવું ગુનો મારો, નગર સૂતું હતું આખું, ગઝલ ગાવું ગુનો મારો.
સો સવાલો, ના જવાબો, કોયડો છે આદમી, ચોપડે સરકારના તો આંકડો છે આદમી;
આંબલીની ડાળ પર તો સૌ રમીએ, ચાલ ને, ખેતરે ભીની સુગંધે ત્યાં ભમીએ, ચાલ ને.
નહીં રમું રે સૈયર, કાના સાથે નહીં રમું, દાવ દઈને ભાગી જાતો, એવા સંગે શું ઘૂમું?
નશો ચડતો, હૃદય ધબકે, ગજબનો જામ તારો છે, પવન જે ગંધ લઈ આવ્યો, સરસ પયગામ તારો છે.
હું તને એમ નહીં પૂછું
ના તરી શકતો સમંદર, ને કિનારો પણ નથી, ડૂબવા કે તારવા માટે સહારો પણ નથી.
ભીતરનો દીવો પેટાવ, રે મનવા, ભીતરનો દીવો પેટાવ, બહાર બળે છે લાખ દીવા, તોય અંધારું શાને ભાવ?
ઝરૂખે કિરણ આ જગાવે પ્રભાતે, કળીને પવન પણ હસાવે પ્રભાતે.
શ્વાસની આ સાવ સીધી જિંદગી છે અક્ષરે, મૌન થઈ ઝૂકી રહેલી બંદગી છે અક્ષરે.
લાખ તારા આભમાં, પણ આગિયો ઓછો નથી, સૂર્ય ઊગે, તોય ઘરનો કોડિયો ઓછો નથી;
નદી પાછી નહીં વળશે, હવે ફરવું નકામું છે, તરસ રણની બુઝાવા ઝાંઝવાં ભરવું નકામું છે.
વચ્ચે આડી નદી રે સાયબા, વચ્ચે આડી નદી, તું સામે કાંઠે ને હું આ કાંઠે, મળશું ક્યારે કદી?
આંખ અંધારી હતી, ને સૃષ્ટિ જાગી સ્પર્શમાં, ટેરવાંને રંગની ઓળખ જ લાગી સ્પર્શમાં.
મને કૂંડામાં કેમ રે રોપ્યો? હું તો વડલો હતો, ગામને પાદર છાંયો દેતો, આભને અડતો હતો.
ના કમળ છે, ના ગુલાબો, ના સુગંધી હાર છે, હાથમાં તો બસ ઉઝરડા, આંસુની બસ ધાર છે;
રાતે નવ વાગ્યે આખી સોસાયટીની
ફી ભરો ને લો શિબિરમાં, આ સુહાની શાંતિ છે, હોટલોમાં પાંચ તારા, આસમાની શાંતિ છે!
ગમતું મળે તો, મનવા, મૂઠીમાં ના રાખીએ, ફૂલ જેવું ખોલીને સૌને થોડું થોડું ચાખીએ.
માણસ હવે
ફાગણે ભીંજાઈ ગ્યું સૌ, રંગમાં કોરો હતો, ભીડમાં ઊભો છતાં હું, સંગમાં કોરો હતો.
હવે નથી રે દોડવું મારે, નથી રે દોડવું, ઘોડા જેવું આંખે ડાબલાં, નથી રે ઓઢવું.
છોકરીનો બાયોડેટા આવ્યો: ઊંચાઈ: પાંચ ફૂટ ચાર ઇંચ,
સાદ માનો સાંજના આ ઉંબરે ગુંજે હજી, ગામનો એ ઢોલ, નોબત પાદરે ગુંજે હજી.
દોડમાં ભૂલી ગયો કે માણવું બાકી હતું, આંખથી જોયું ઘણું, પણ જાણવું બાકી હતું.
ભરી કંકુ પગલાં, ઉમંગે પધારી, ઝરણ જેમ ઝાંઝર-તરંગે પધારી.
ખરે છે પાન, ખરવા દે, હૃદયનો ઘાવ ભૂલી જા, વસંતો આવશે પાછી, ગયેલો દાવ ભૂલી જા.
ડુંગરની ગોદે ઝૂલે મારું નાનકડું ગામ, પાદર બેઠા હનુમાનજી, ને ચોરે બેઠા રામ.