કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૮૨ / ૧૦૯
તારો સાદ પડે ને ભીતર વાગે એકતારો, એક જ તાર, ને એક જ સૂર, એ સૂર તારો.
હું નગરની રોજની આ દોડથી થાકી ગયો, કોણ આગળ? કોણ પાછળ? હોડથી થાકી ગયો.
નેવેથી ટપ ટપ ટપકે રે ટીપાં, આંગણે ગાજે ગીત, ટીપે ટીપે સાંભરે, સખી, પેલી પહેલી પ્રીત.
રંગ ચોપડી મોં પર હું તો જોકર થઈને નાચું, સૌ હસે ત્યાં ભીતર મારી આંખે ચોમાસું સાચું.
આંગણાની ચકલી ઊડી, બાપુ ઊભા ઝાંપે, ડોલી જાતી દૂર દૂર, ને હૈયું આખું કાંપે.
હતી પ્રેમની એ નિશાની ટપાલે, મળી એક આખી કહાની ટપાલે.
હોઠ પર અટકી રહેલી એ જ વાતો મોકલું, જાગતાં ગાળી અમે તે સૌ ય રાતો મોકલું.
૭૨૬૬. જે ઝરૂખે રોજ ઊભી મા નિહાળે રાહ, ત્યાં
૭૩૦૧. આ પરાગે બાગમાં બસ એક શીખ્યો પાઠ, કે
૭૩૩૬. હવા પણ ઉદાસી ભરીને ફરે છે,
૭૩૮૬. સવારે ચા ઝરૂખે રોજ પીતા’તા પિતાજી જ્યાં,
૭૪૧૬. નગરમાં ઝગારા ઘણા છે, છતાં
તમે જો સાથમાં જાગો, સિતારા પણ શરમ રાખે, અને આ ચાંદ ઝૂકીને, લખી લેવા કલમ રાખે.
છોકરાવાળા આવ્યા. ચા પીધી, ભજિયાં ખાધાં,
ઈશ્વર, તું તો રમતારામ! આભે મેઘધનુષ ચીતરે ને અમને સોંપે કામ…
એક નાના શબ્દ પર મેં જિંદગી રાખી હતી, ‘હા’ અને ‘ના’ની વચાળે આ સદી રાખી હતી.
ઘડિયાળ નહોતી ઘરમાં ત્યારે, તોય સમય ના ખૂટતો, ઓસરીએ બેઠેલો સૂરજ સાંજ લગી ક્યાં ઊઠતો!
હતો જે મંદિરે શોધ્યો, જડે એ આજ શ્વાસોમાં, અનાહતનો સતત વાગે, મજાનો સાજ શ્વાસોમાં.
બાર માળના બંગલામાં સવારે નવ વાગ્યે
માડી, તારા ગરબે ઝબૂકે આભ આખાના તારા, ઘૂમે ગામની દીકરીઓ ને ઘૂમે ચાંદ-સિતારા.
એક મોતી શોધવા હું સાગરે ઊંડે ગયો, છીપ ખોલી તો હસીને, ભીતરે ઊંડે ગયો.
આભે ઝૂક્યાં વાદળ કાળાં, મનડું થયું મોરલો, સાયબા, તારી યાદે ભીંજે ઓસરીનો ઓટલો.
ગ્રીષ્મનો આ તાપ પણ વરસાદનો આધાર છે, પાનખરમાં જે ખરે, એ ફૂલનો શણગાર છે;
કપ મહીં બાકી રહી છે, આ ગરમ ચા, બેસ ને, સાંજ પણ ધીરે ઢળે છે, લંબ છાયા, બેસ ને.
થેંક્સગિવિંગની રાતે દુકાનના બારણે
બાપુનો ચહેરો મને ક્યારેય વાંચતાં ન આવડ્યો.
પ્રભુ, મને ઝૂકતાં શીખવ, ફળથી લચેલા ઝાડ સમું, અડીખમ ઊભો રહું તો પણ, ના લાગે કદી પહાડ સમું.
મખમલી ગાદી ઉપરની મેં અમીરી જોઈ છે, ઠીબ ફૂટી ગઈ છતાં એમાં ફકીરી જોઈ છે.
એક છત નીચે રહે, પણ સૌ બધા છે સ્ક્રીનમાં, ઓરડે દીવો નથી, ને હર દુઆ છે સ્ક્રીનમાં.
સૈયર, મારા અંબોડે કોણ મોરપીંછ ખોસી ગયું? ઊંઘમાં હું તો ગોકુળ ગઈ ને જાગી ત્યાં તો શું થયું?
હાલ્યો જા રે, હાલ્યો જા, તું ભાંગ્યે પગે ય હાલ્યો જા, કાંટા વાગે, લોહી નીંગળે, તોય હસીને હાલ્યો જા.
આંસુથી સીંચી હશે તો લાગણી પણ ઊગશે, વાદળો રીસાય તોયે વાવણી પણ ઊગશે.
રેશમી છે ગાદલાં, પણ ધાબળામાં હૂંફ ક્યાં? ઝુમ્મરો ઝળહળ થયા, પણ ઓરડામાં હૂંફ ક્યાં?
જે ઘડી લાગે બધું પૂરું થયું, ત્યાં થોભજે, રાત ચીરે જે કિરણ, એને જ પાછું ખોજજે;
તારી ડાયરીનાં કેટલાંક પાનાં
હતું બાળપણ, ને જવાની ઘડીમાં, બની વારતા પણ કહાની ઘડીમાં.
ચોરે બેઠું ગામ કરે છે ચણભણ ચણભણ વાતો, કોઈની દીકરી હસી પડી તો હાલે આખી રાતો!
મા બપોરે ઓસરીમાં બેસીને
એક પળ મેં તો તને બસ આંખમાં જોયું હતું, ને પછી આખું ગગન મેં પાંખમાં જોયું હતું.
જિંદગીનો દાખલો ગણ્યો, હિસાબે શૂન્ય છે, ભાગતાં ગુણતાં ઉમેરી, તો જવાબે શૂન્ય છે.
નિવૃત્ત થયા ને ઘેર પધાર્યા, હવે શું કરવું, ભાઈ? પત્ની બોલી: ‘શાક લઈ આવો, પછી કરજો કવિતાઈ!’
દિવસો હવે ઑફિસની ફાઇલો જેવા વીતે છે —
મા જે બોલીમાં હાલરડું ગાતી, એ મારી ગુજરાતી, સપનાં ભલે અંગ્રેજીમાં, રડું તો ગુજરાતી.
તને ગમે છે ગ્રીન ટી, ને મને મસાલાની ચા, કેમ કરીને ઘર ચાલશે, બોલ મારી બા!
ઘરે સૌની અપેક્ષાઓ, ખભે મેં તો ઉઠાવી છે, મળી જે પણ ઉપેક્ષા, એ હસીને મેં નિભાવી છે.
હવે તો ચૂંટણી આવી, મળે સાડી, બધું ફ્રી છે, મફત બસ, ને મફત ટીવી, મફત ગાડી, બધું ફ્રી છે!
ઊંઘી જા રે, મા, તું ઊંઘી જા, હવે હું જાગું છું, તેં ગાયાં’તાં જે હાલરડાં, એ હું તને આપું છું.
બાપુના કાંધે ચડીને, હું ઘણો ઊંચો થયો, એ જરા ઝૂક્યા, અને ત્યારે જ હું મોટો થયો;
આંખમાં ના જોઈ શકશો, એક છાનું દર્દ છે, પાંદડું ખરતાં ન બોલે, સાવ નાનું દર્દ છે.
પરોઢિયે ફળિયામાં તાપણું સળગાવીને