આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૭૪ / ૧૦૬
વરસાદ આવ્યો ને બાપુ સાંભર્યા, ખભે બેસાડી ફરતા રે, ‘જો, જો, બેટા, વીજળી!’ કહીને આભ ભણી આંગળી ધરતા રે.
મળી જિંદગી પણ ઉધારી મળી, હતી શ્વાસમાં પણ કટારી મળી.
કોને કહું? હું ભીડમાં ઊભો સાવ રે એકલો, હસતાં મોઢાં ચોગરદમ, ને ભીતર ખાલી ખેતરો.
દીકરો પરદેશ ગ્યો, ને આજ સૂની સાંજ છે, એ જ ડેલી, એ જ ઝૂલો, તોય જૂની સાંજ છે.
સર્જનહારે માણસ ઘડ્યો,
તને શોધ્યો મૂર્તિમાં —
પારકા ઘરના ઝરૂખે ઝાંકતા લોકો અહીં, જાતના ડાઘા બધા પણ ઢાંકતા લોકો અહીં.
છે નદી, છે નાવ, તોયે કો કિનારો પણ નથી, ભીડ આખી સાથમાં છે, ને સહારો પણ નથી.
તમને સાંભરે એ મેળો, જ્યાં પહેલી વાર મળ્યાં’તાં રે? ચકડોળે ચડતાં ચડતાં, બે હૈયાં ઊંચે ચડ્યાં’તાં રે.
સાંજ પડતાં ઉંબરે ત્યાં રાહ જોતી બા હજી, સોયમાં દોરો ન જાતો, તોય પ્રોતી બા હજી.
દોસ્ત, હૉસ્પિટલના આ સફેદ ઓરડામાં
ઉડી રાખ થઈને હવામાં રહીશું, બની બીજ, ધરતી-કથામાં રહીશું.
અમારા મૌન, ઊંડા આ નિસાસામાં નથી જોયું, નયન ભીનાં હતાં તોયે ખુલાસામાં નથી જોયું.
એક હતો ચકો, એક હતી ચકી.
દોડતો હું રોજ, થઈને એક પ્યાસી રણ મહીં, ઝાંઝવાંને જળ ગણીને, હું પ્રવાસી રણ મહીં.
ગલી એ જ, તો યે હવાનું નવું છે, નયન એ જ, બસ આ નશાનું નવું છે.
બારણે આંખો ધરી બસ એ જ, ‘ક્યારે આવશે?’ રાત આખી દીવડો બોલ્યો: ‘સવારે આવશે.’
ટકોરા વગર એક ક્ષણ ત્યાં ખડી છે, હૃદયમાં હજી મ્હેકતી એ ઘડી છે;
તને શોધવા હું કાશી ગઈ,
આંગણામાં એક પીંછું પડ્યું હતું.
આરતી ટાણે જ ગાજી, ભાઈ, મોટી છીંક છે! દીવડો ઓલાઈ ગ્યો, ને એ ય ખોટી છીંક છે!
તું સાગર ને હું તો ટીપું, આમ તો જુદા જુદા, હરિ, ટીપે ટીપે સાગર, ને સાગરમાં ટીપાં ખુદા.
ખોટી શાન ને મોભા ખાતર, રિવાજના દોરડે બાંધ્યો, આપણામાં એક માણસ હતો, એને ક્યાંય ન સાંધ્યો.
તને ‘હા’ કહું તો ય તું ‘ના’ જ બોલે, તને ‘ના’ કહું તો ય હૈયું ય ડોલે;
યાદની ડમરી ચડે, ને મન ડહોળે સાંજના, આંખના આકાશને અંધાર બોળે સાંજના.
મેહ વરસે છે ધરા પર, ને તરસ આ દેહની, ક્યાં બુઝાવે કોઈ વાદળ, આ તરસ તો સ્નેહની?
રાત-દિવસ માળા ફરે છે.
તમે કહો છો: પાન ખરી પડ્યું,
અહંકાર-થેલો ખભેથી ઉતારો, મુગટ માનનો આ શિરેથી ઉતારો.
આંસુ લૂછી, શસ્ત્ર ઝાલી, આજ દુર્ગા તું, સખી, પાપ ધોતી, પ્યાસ હરતી, નિત્ય ગંગા તું, સખી.
નથી શબ્દ, બસ છે ઇશારા પિતાના, છુપા આંસુ, ઊંડા સહારા પિતાના.
એક વાર એક ઓરડો હતો.
બંધ ઘડિયાળે ભલે થંભી ગયા કાંટા બધા, પણ સમયને ક્યાં ખબર? એ તો સરે છે સર્વદા;
ખડકમાં ય કૂંપળ ઉગાડી શકું છું, ઘણાં સ્વપ્ન સૂતાં, જગાડી શકું છું.
જાવ પરદેશે ભલે, પણ હેત-પાંખે આવજો, રાહ જોતી ઉંબરે છે, એ જ આંખે આવજો.
પિયુ, હું તો કાંઈ ના જાણું, બસ ચૂપચાપ ચાહું રે, નામ તારું હોઠે ના લાવું, મનમાં ગાઉં ગાઉં રે.
મારે કોઈના તેજની શી જરૂર? હું તો કરમનો દીવો રે, ભીતર બળતી જ્યોત મારી, એ જ મારો જીવો રે.
ભાઈ, હું તો રિક્ષાવાળો, શહેર આખું મારું ઘર, ત્રણ પૈડાં પર જિંદગી દોડે, ના મંજિલ, ના ડગર.
હું હતો જેનો દિવાનો, એ જ ભારી થઈ હવે! રોજ જે ઊભી ઝરૂખે, બંધ બારી થઈ હવે.
અંધારી રાતે ચાંદો ઊગ્યો, ને ઝગમગ થઈ ગઈ શેરી રે, ગોરી, તમે મનડાં લીધાં, હવે ક્યાં જાઉં હું ફેરી રે?
જગત બાળ માટે મજાની રમત છે, ઘડી ચાંદ, તારા, કહાની રમત છે.
‘જાવ’ બોલું તો રડું, ને ‘ના જશો’ બોલાય ના, ‘આવજો’ શબ્દે ય ભીની આંખ આ રોકાય ના;
ઝીણા તરણાની ઓથે ઊભો રે, મારો હરિ કોઈ ના ભાળે, મોટા મંદિરે શોધે સૌ, ને એ તો ઝૂલે ડાળે ડાળે.
સુખ એટલે ચાલીના નળમાં
પધારો ગણપતિ બાપા, અમ આંગણ કંકુ પગલે રે, રિદ્ધિ-સિદ્ધિ સંગે લાવો, મંગળ થાય દરેક ડગલે રે.
તેગ તાણી જે ન જીત્યા, તે કલમ જીત્યા કરે, રાજવીના તાજ તૂટ્યા, શબ્દ તો ઊભા ખરે;
એનું નામ નથી. કોઈ ‘કાળિયો’ કહે,
એમના ગયા પછી મેં ચાંદલો કાઢી નાખ્યો,
સાપ દર વરસે
સગાઈને દિવસે આપણે અજાણ્યાં હતાં.