કુલ ૨૦૨૨ લેખ · પાનું ૨૦ / ૪૧
ફૂલ તોડે એમ, તેં તો બસ હસીને ‘ના’ કહી, હાથ જોડી, ઘૂંટણે બેસી, ફરીને ‘ના’ કહી.
ભરું રોજ હું જામ એકાંત સાથે, વિતાવું સદા શામ એકાંત સાથે.
દેહ પણ ના, શ્વાસ પણ ના, એક માટી અમર છે, તાજ ગ્યા, તખ્તો ગયા પણ, સંત-વાણી અમર છે.
નથી કેવળ કિતાબો, રાતભર આકાશ વાંચું છું, હથેળીમાં ધરીને નાડ, મારા શ્વાસ વાંચું છું.
મેં લખેલા શેર નીચે કોઈ બીજું નામ છે, રાતભર જાગ્યો હતો હું, ને સવારે આમ છે!
તમાશાના ઘરે જોકર બની સૌને હસાવું છું, પડે પડદો પછી હું ડૂસકાંઓને છુપાવું છું.
હતી ખેતર સુધી જાતી, પવનમાં ઝૂલતી કેડી, હવે ડામર તળે દાટી, વિસામો શોધતી કેડી.
આભથી અંગાર વરસે, આ ધરા પણ લાલ છે, ઝાડ નીચે છાંયડો પણ આજ તો બેહાલ છે.
મળીને બધા ઘાવ મારા ગણે છે, અને ગામમાં જઈ કહાણી વણે છે.
લાગણીના દાખલામાં રોજ ભાગાકાર છે, ને અહંનો આપણામાં તો સતત વિસ્તાર છે.
અમારે આંગણે આજે બનીને ગગન તું આવ્યો, અધૂરા બાગમાં મ્હેકી, સજીને ચમન તું આવ્યો.
નોટના એ પાનમાં ઘર, સૂર્ય ને બે ઝાડ છે, ચીતરેલી એક કેડી, બારણું ને વાડ છે.
ઓરડે ઉસ્તાદ ના, પણ તાનપૂરે તાન છે, એ ગયા, તો પણ હજી આ ઓરડામાં ગાન છે.
ઘંટ, દીવા, ધૂપ, ઝાલર ને ધજા — તું ક્યાં હતો? ગામ, વન ને ઘોર જંગલની ગુફા — તું ક્યાં હતો?
ઢોલ થંભ્યા, ગીત થંભ્યાં, આંગણું સૂનું થયું, એક પાલવ જ્યાં સરક્યો, બારણું સૂનું થયું.
લખોટી, પતંગો, મજાનો હતો દોસ્ત, અમીરી ન'તી, પણ ખજાનો હતો દોસ્ત.
ગામના એ સ્ટેશને, બસ, રોજની આ વાટ છે, કાટ ખાતો એક પાટો, ભાંગલી આ ખાટ છે.
એક જૂની ડાયરીમાં ‘બા’ તણો જે સ્વાદ છે, માપ ‘ચપટી’, માપ ‘થોડું’, તોય સૌ આબાદ છે.
રણ મહીં પણ કોઈ મીઠી વીરડીની આસ છે, સાગરે ઊભો રહીને પણ મને તો પ્યાસ છે.
ભરી સોયે નવો ધાગો, જુઓ, મા રાત સાંધે છે, પુરાણાં ચીંથરાં જોડી, નવી કો' ભાત સાંધે છે.
પાદરે વરસાદ ને હાથે પિતાની કડક ચા, ફૂંક મારી બાપુ પીતા આદુની એ ચટક ચા.
લાખ લોકો આસપાસે, એકલો છું લોકમાં, દેખતો છું, તોય જાણે આંધળો છું લોકમાં.
આયનો તોડી નખાયો, એ જ તો નબળાઈ છે, સત્યના રસ્તા ઉપર તો રોજ ઊંડી ખાઈ છે.
વૈદ્યજીએ ના કહી, ને ફાફડા છે લગ્નમાં, કેલરી ગણતો રહું, ને ઢોકળાં છે લગ્નમાં.
એક નાના આગિયાના પેટમાં પણ ભાણ છે, એક ચપટી લૂણનું તો રાજ પર પણ બાણ છે.
આંખ, સપનાં, હાસ્ય, ને આખી જવાની સેલ છે, મોલના કાચે લખેલું: ‘આ કહાની સેલ છે!’
ચાય મૂકી, કાચ લૂછ્યા, ને કશું બોલી નહીં, આંખ ભીની થઈ, છતાં એ પણ ઘણું બોલી નહીં.
હજી સ્વેટર અધૂરું છે, હજી બે હાથ ખૂટે છે, સળી પર ગાંઠ અટકી છે, અધૂરો સાથ ખૂટે છે.
બળે ખેતર, બળે આંખો, ભરી દે, ધાર વરસી જા, નદી સુક્કી, તળાવો પણ, હવે આ વાર વરસી જા.
ઇશ્કના દરબારમાં જે થઈ ગયો તે ખાક છે, ને બળીને રાખ થઈ જે, એ જ આશિક પાક છે.
મને ઇચ્છા, મને સત્તા, મને પારો નચાવે છે, કદી ઘરનો, કદી પરનો, નિયમ-ધારો નચાવે છે.
જેઠની બળતી બપોરે, એક હાથે મોગરો, ઝૂલતો વેણી મહીં, તારા ય માથે મોગરો.
આંખ સામે દીકરો, ને નામ પણ વિસરી ગયા, બાપુ જાણે બાળ થઈ, આ ગામ પણ વિસરી ગયા.
વિદેશે દીકરો પૂછે, તરત પીડા છુપાવે છે, હસીને ‘ઠીક છું, બેટા’, બધી ચિંતા છુપાવે છે.
એક ટેબલ, બે જણા, ને બેઉના કર ફોન છે, વાત કરવી છે ઘણી, પણ શબ્દ સૌ તો ગૌણ છે.
ઉઘાડે છે કચેરીનાં બધાં યે દ્વાર ચા-પાણી, નહીં તો ફાઈલોનો ના કદી ઉદ્ધાર — ચા-પાણી!
હવે વેચાઈ ગ્યું એ ઘર, છતાં એ રાત બોલાવે, અધૂરી બા તણી સાથે હતી જે વાત, બોલાવે.
બધા દોડે ઉતાવળમાં, જરા તું ચાલ ધીરેથી, સમયને પણ ગમે છે, જો, સુરીલો તાલ ધીરેથી.
ઓસરીમાં ઊતરી આ ગામની ભીની હવા, ખેસ બાંધી બાપુનો, લાવી બધી જૂની હવા.
જાળ લઈને ભોર ટાણે દીકરો દરિયે ગયો, મા કહે ‘ના જા’, છતાં એ બાવરો દરિયે ગયો.
બધાં પંખી વળે માળે, બધાં ઢોરાં ફરે સાંજે, મને કો' ઘર નથી, મારું હૃદય તો બસ ઝરે સાંજે.
હતી માની હથેળી, ને હતું એ ગાન ગુજરાતી, વિરાસતમાં હવે મારે બધું સન્માન ગુજરાતી.
બંગલાની ભીંત પર જે ઝૂંપડી છે ચિત્રમાં, ગાયના ગળમાં રણકતી ટોકરી છે ચિત્રમાં.
ઉઝરડા હોય ડાળીએ, છતાં એ શાખ ખીલે છે, બળેલી હોય ધરતી તોય એની રાખ ખીલે છે.
બાપદાદાની હવેલીનું હવે બસ દ્વાર છે, ભીંત પર લટકી રહેલો એક જૂનો હાર છે.
શિલામાંથી ઝરણ જેવું કશું ફૂટ્યું અનાયાસે, હતું બંધન જનમભરનું, ક્ષણે તૂટ્યું અનાયાસે.
કોઈ પૂછે, કોણ છે આ? એ જ મારું દર્દ છે, એક થાળીમાં જમે એ તો દુલારું દર્દ છે.
છીંક ખાધી મેં જરા, ને ગામમાં ઝઘડો થયો, ને પછી એ વાત તો પંચાતનો મુદ્દો થયો.
સૂર્ય ઊગે એ પહેલાં ફોનમાં સૌ જ્ઞાન છે, ફૂલ, સૂરજ, ચા અને સુવિચારનું ત્યાં દાન છે.
અહીં ના ઘડી પણ રહીએ હવે, નદી જેમ ક્યાંકે વહીએ હવે.