કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૬૨ / ૧૦૯
અમે ગુજરાતી, ભાઈ, અમે ગુજરાતી, ખિસ્સે કેલ્ક્યુલેટર ને હૈયે ગરબાની બાતી!
સ્વર્ગ ક્યાં છે, કોઈ પૂછે તો, ભાઈ, કહેજો આમ, માના રસોડે ચૂલો સળગે, એ જ સ્વર્ગનું ધામ.
હૉસ્પિટલના ચોથા માળે
મા કહેતી: તું મારો છે.
મેંદીનો રંગ મારો આછો પડ્યો રે, સૈયર, આછો પડ્યો, સાજનનો સંગ મને ઓછો પડ્યો રે, સૈયર, ઓછો પડ્યો.
લાખ તારા છે ગગનમાં, એક તો મારો હશે, હોય ઝાંખો તો ય એ તો આભમાં ન્યારો હશે.
મારા બાપુ રિક્ષા ચલાવે છે.
રહેવા દે, રસિયા, પિચકારી રહેવા દે, મને શ્યામે રંગી, હવે બીજો રંગ ન ચડવા દે!
જામ ભર, સાકી, હજી આ રાત થોડી શેષ છે, કાલ કોનો કેટલો ને ક્યાં સુધીનો વેશ છે;
ગુરુજી, તમે ફૂંક મારી ને દીવો મારો જાગ્યો, વરસોનો અંધાર ભરેલો ઓરડો ઝળહળ લાગ્યો.
ગામને પાદરે પીપળા નીચે
ટ્રેનની બારી પરે દોડે નદી ને ગામડાં, ને પછી પાછળ સરે છે ઝાડ, ખેતર, ઝૂંપડાં;
ઓસરીમાં ઊતરે છે રોજ ઓળા સાંજના, ને ગગનમાંથી વળે છે ઘેર ટોળાં સાંજના.
રાતના બે વાગ્યા છે. પંખો
ગામમાં આવ્યો હતો કાલે જ ખોટો બાવલો, આજ ટીવી પર ચમકતો એ જ મોટો બાવલો.
દરિયા રે, મારો ખારવો પાછો આલ, તારે તો લાખ લાખ મોતી, મારે એક જ લાલ!
અમારા ગામની પાછળ એક ડુંગર હતો.
તને પત્ર રોજે, બહાને લખું છું, વિના નામ ને ઠામ, છાને લખું છું.
સાવ સૂનો લાગતો આ ઓરડો તારા વિના, ને ઝરૂખે મૂંઝવાતો દીવડો તારા વિના.
આંખ ભીની છે, ન પૂછો, આ ખુશીનાં આંસુઓ, બારણે ઊભા પિતા ને દીકરીનાં આંસુઓ.
ભલે હોય તોફાન, દૂરે કિનારો, હલેસાં ન છોડે, ન છોડે સહારો;
ના ખજાનો, ના મહેલો, ના કશું મુજ પાસ છે, ફોરમે ભરપૂર, એવો એક કેવળ શ્વાસ છે;
રિસાવું ને મનાવું, સાજન, આ તો રોજનું રમવું, સવારે મોં ચડાવવું ને સાંજે સાથે જમવું!
અમારા ઘરમાં લોકશાહી છે.
પ્રેમમાં પડ્યા પછી, ભાઈ, ઊભા થાવું અઘરું, આંખો ખુલ્લી રાખીને ય સપનાં જોવું સઘળું!
આંબે મોર આવ્યો, સૈયર, આંબે મોર આવ્યો, કોયલ બોલી ડાળે ડાળે, ફાગણ ઘેર આવ્યો!
મન એક વાંદરો છે.
મુઠ્ઠીમાં ઝાલું તોય સરકે, રેતી જેવી જિંદગી, પળમાં હસે ને પળમાં રડે, એવી ભોળી જિંદગી.
રવિવારની સાંજ સૌથી લાંબી હોય છે.
સપનામાં સપનું જોયું રે, મેં તો સપનામાં સપનું જોયું, આંખ ઉઘાડી તોય ન છૂટ્યું, સપનું સપને પ્રોયું!
જૂની ચોપડીઓ ઓશીકે મૂકીને
ડૉક્ટર કહે, ‘રિપોર્ટ નૉર્મલ’, તોય મને ચેન ન આવે, ગૂગલ ખોલું, લક્ષણ વાંચું, ને સાત બીમારી લાવે!
રોજ સાંજે આયનામાં હું જ તોલું જાતને, ને પછી ધીરે રહીને ખૂબ ફોલું જાતને.
મોલ સૂકા, ધૂળ ઊડે, ખેતરે વરસાદ ક્યાં? ઝૂંપડીનું ઘાસ તપતું, છાપરે વરસાદ ક્યાં?
એક પીંછું ઊડ્યું ને ઘર આખું ભીંજાયું, મોરનું પીંછું જોયું ને મન મારું મુંઝાયું.
બુદ્ધિ બોલે: ‘દૂર ભાગો’, ‘ડૂબ જાવું’, દિલ કહે, ‘મૌન સારું’ શાસ્ત્ર કે’ છે, ‘ગીત ગાવું’, દિલ કહે.
વડલો બોલે, ‘બેસ, બટાઉ, થાક ઉતારી જા, મારી છાંયે ઘડીક ઝૂલી, પછી તારે ગામ જા.’
સાંજ પડતાં યુદ્ધ ચાલે, ખૂબ રાડે ચેનલે, સત્ય તો વેચાઈ ગ્યું, ને જૂઠ ભાડે ચેનલે.
રોજ નકશા દોરતો, ને પગ ઉપાડ્યો ના કદી, એટલે પોચી પથારી પર જ વીતી આ સદી;
કાજળે ઢાંકું, છતાં બસ તુજ ચહેરો આંખમાં, ઊંઘ ક્યાંથી? રાતભર છે આ પહેરો આંખમાં.
આંસુ પી પીને થયા છે સાવ ખારા પથ્થરો, કોઈ પૂજાતા, ઘસાતા કોઈ પ્યારા પથ્થરો.
ધૂળ થઈને પાથરાઉં, ગામનો રસ્તો બનું, ના શિખર થઈ ઝળહળું, બસ કામનો રસ્તો બનું.
ઝરૂખે બેસશે ત્યારે જગા ખાલી નહીં સાલે? બનાવે ચા, અને બીજી હશે પ્યાલી, નહીં સાલે?
આંજણ આંજું રે, મારા લાલને આંજણ આંજું, કોઈની નજરું ના લાગે, એવું કાળું ટીલું માંજું.
શાલ ઓઢાડી, ગળામાં ખૂબ હારો મંચ પર, ને ગઝલ જોતી રહી ખૂણે જ વારો મંચ પર.
ઘાવ ઊંડો હોય તોયે પ્રેમથી રૂઝાય છે, ફૂંક મા મારે સવારે, નેમથી રૂઝાય છે.
રાહ જોજે તું, સખી, આ ફાગણે પાછો ફરીશ, ને પછી વરસાદ લઈ તુજ શ્રાવણે પાછો ફરીશ.
ખાડે ખાડે સડક અમારી, ભાઈ, ખાડે ખાડે સડક, પ્રજાસત્તાકના રથને વાગે ડગલે પગલે ધડક!
ઘમ્મર ઘમ્મર ઘૂમે વલોણું, ઘૂમે મારું મન, માખણ તરે છાશ ઉપર, ને મલકે મારું તન!
યાદને કેમ રે બાંધું, સૈયર, યાદને કેમ રે બાંધું? બારણું ભીડું તોય પેસે, તિરાડે તિરાડે સાંધું!