કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૬૦ / ૧૦૯
ઘડીભર ઠરીને રહો તો ખરા, નયનમાં ભરીને રહો તો ખરા.
અરીસો ફૂટી ગયો. હવે
હતો કાચ જેવો, ઘવાયો ભરોસો, હવે ક્યાં રહે એ સવાયો ભરોસો?
નથી કોઈ ઊભું ગલીમાં બપોરે, સમય પણ ઠરી ગ્યો ઘડીમાં બપોરે.
ઉદાસી આવી આંગણે, બેઠી ઓસરીની કોર, હું તો કહું, ‘આવો બેન,’ ને ચા મૂકું ઘનઘોર.
વાદળ આવ્યાં. બંગલાવાળાએ
આંસુનું ટીપું પડી ફેલાઈ શાહી કાગળે, અક્ષરોએ દર્દની આપી ગવાહી કાગળે.
બાપુ, તમે તો વડલો થઈને ઊભા રહ્યા આંગણિયે, છાંયો દીધો સૌને, પોતે તડકો ઝીલ્યો ખાંભણિયે.
ચોકમાં નારા ગજાવે, કેટલો ઊંચો અવાજ! રોજ રેલી, રોજ ભાષણ, રોજ નવલો આ રિવાજ;
ટેબલો હેઠળ હવે તો નોકરી નીલામ છે, મંચ પર કૉપી કરેલી શાયરી નીલામ છે.
સવારે નેવે બેસીને
પિયરનું આંગણ છોડી આવી, લાવી સાસરનું દ્વાર, અદલાબદલી કરી મેં તો, સાહેલી, આખો સંસાર.
હતું જે ઘર, હતું જે ઝાડ, જોયું ગામ છેલ્લી વાર, ઉતાવળમાં પતાવ્યું'તું જરૂરી કામ છેલ્લી વાર.
આંખમાં સંતાઈ બેઠાં સાવ ખારાં આંસુઓ, તોય લાગે છે મને સૌથી ય પ્યારાં આંસુઓ.
સ્વારથ વધ્યો ને સગપણ ઘટ્યાં, ભાઈ, વાંક કોનો? ઘર મોટાં ને મન નાનાં, આ ઠાઠ કોનો?
અમેરિકાના મારા ઘરની પાછળ
બાળકે બાંધ્યો હતો કેવો મિનારો રેતમાં, એક મોજે ફેરવી નાખ્યો નજારો રેતમાં.
ભાદરવો આવ્યો ને કાગડો બોલાવે, દીકરા, ખીર ધરાવે થાળ રે, જીવતાં’તાં ત્યારે એક રોટલો ન દીધો, હવે કરે કાગની સંભાળ રે.
ઘણાં મંદિર, ઘણી મસ્જિદ, ઘણા મઠ પણ ફરી આવ્યો, ન ઈશ્વર ક્યાંય દેખાયો, ન મનને સાંત્વના લાવ્યો;
ઓઢણી ઊડી જતાં લજવાય ગોરી વાયરે, આભમાં ચડતા પતંગે તંગ દોરી વાયરે.
ચોકમાં એમનું પૂતળું મૂક્યું ત્યારથી
મારી પ્રીત તો લાલ ગુલાબ, સખી, જૂન મહિને ખીલ્યું, મારી પ્રીત તો મીઠું ગીત, જે ઝરણે ઝરણે ઝીલ્યું.
થવું છે શું? કહો, આ રાતનો તારો બની જાઉં, નહીં તો આંગણે માના, ભલે ક્યારો બની જાઉં.
ધરા ધગધગ, ગગન સળગે, સહે છે તાપ ઊભું ઝાડ, ન માગે કોઈ પાસે કૈં, ન કરતું જાપ ઊભું ઝાડ.
ભગવાન પણ હવે થાકી ગયા, ભાઈ, ફોટા પડાવી પડાવી, ભક્તો આવે મોબાઇલ લઈને, જાય સેલ્ફી ખેંચાવી!
ઘણા વખતથી મને ઊંઘ નથી આવતી.
સાંભરે છે માવડીની ખીચડી પરદેશમાં, ને પટારે બંધ, ઝૂરે ચૂંદડી પરદેશમાં.
આંબાની ડાળે બાંધ્યો રે ઝૂલો, ઝૂલે મારી સૈયર સાથ, ઊંચે ઊંચે જાય હીંચકો, અડકે આભને હાથ.
અમારી માતૃભાષા છે, અમારી શાન ગુજરાતી, હૃદયમાં ધબકતું જે, એ જ મીઠું ગાન ગુજરાતી;
ડાળ પર ઝૂલે હજી થોડાંક લીલાં પાંદડાં, સ્હેજ પવને થરથરે છે સાવ ઢીલાં પાંદડાં.
ચાલીસ વર્ષ પછી સ્ટેશન પર
સમી સાંજે ઝોકું આવ્યું, ને આવ્યું સપનું સાવ, નદી કાંઠે ઊભી'તી તું, ને લાવી'તી એક નાવ.
ફૂલ ના દેખાય, તોયે એક છાની મ્હેક છે, ઓરડે પાલવ સમી આ કોઈ માની મ્હેક છે.
તાડ જેવો ઝૂઝતો હું ડુંગરે નમતો નથી, સાવ ખાલી હાથ તોયે ઉંબરે નમતો નથી.
ભીતરનો એકતારો વાગે, એનો સૂર કોઈ ન જાણે, દુનિયા ગાય બજારુ ગીતો, હું ગાઉં મારે ટાણે.
બૂટમાં એક નાની કાંકરી
હતો ઝાકળ, હતો તડકો, સુરીલો રાગ કેડીએ, તમે જો સાથ હો, તો આ બને છે બાગ કેડીએ.
પળે પળે છેતરાઈ, તોયે ઝંખના નવી જાગે, ધબકારે ધબકારે સાજન, તારો સાદ જ વાગે.
જાત ખોયા બાદ પણ જો શ્વાસ ચાલે છે હજી, કોઈ દીવો આંખ મીંચીને ય ભાળે છે હજી;
આંસુએ પાંપણ તણી એ પાળ તોડી ધોધ થઈ, ને નદી સાગર ભણી બેફામ દોડી ધોધ થઈ.
એંસી વર્ષના નાનુકાકા
હું તો આષાઢી વીજળી, ને તું ગાજતો મેહુલિયો, હું ચમકું ને તું વરસે, એવો આપણો ઝૂલણિયો.
કાચની ખિસ્સે ખખડતી એ લખોટી ક્યાં હશે? ને નિશાળે ના જવાની વાત ખોટી ક્યાં હશે?
ઝાંપલો ના ઓળખે, હું ગામમાં છું અજનબી, એ ગલી ને એ જ ઘર, પણ નામમાં છું અજનબી.
ડેટા સસ્તો, વાતો સસ્તી, સસ્તી થઈ ગઈ તાળી, દાળ મોંઘી, ડુંગળી મોંઘી, મોંઘી થઈ ઘરવાળી!
બાપુજીના બેસણા પછી સૌ મહેમાનો ગયા.
દૂરથી આપે તરસને બસ દિલાસો ઝાંઝવાં, પાસ જઈએ તો કરે છે સૌ ખુલાસો ઝાંઝવાં.
ઘરડો ઘોડો ઊભો તબેલે, યાદ કરે એ દોડ, એક જમાનો હતો કે એની ગામ ગામમાં હોડ.
ન મારું નામ છાપામાં, ન મારો ક્યાંય પણ ફોટો, ગણો તો સાવ નાનો, પણ ખુમારીમાં ઘણો મોટો;
જીવ છૂટ્યો જ્યાં બધાયે ભારથી, હળવો હવે, ઊડતો પંખી સમો હું પ્યારથી, હળવો હવે.