કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૬૪ / ૧૦૯
એંસી વર્ષનાં દાદીએ પૌત્રીના લગનમાં
કાલની ના રાખ ચિંતા, આજનો જલસો કરો, ઢોલ, ઝાંઝર, વાંસળી, એ સાજનો જલસો કરો.
દિલાસા ન મોકલ, સજનવા, દિલાસા ન મોકલ, મોકલવો હોય તો આંગણે તારો એક પગરવ મોકલ.
શ્વાસ તો યમદૂત લઈ ગ્યા, લાગણી છોડી ગયા, દીકરીને ગીતની એ ઓઢણી છોડી ગયા.
વકીલે કહ્યું: ‘વસિયતમાં લખો,
શબ્દમાં વૈકુંઠ વસે રે, જો ઉઘાડે કોઈ, અક્ષરે અક્ષરે અજવાળાં, પણ વાંચે ન કોઈ.
તાપણે બેઠાં બધાં, ને ગાય ગાણું હૂંફમાં, ખાટલે સૌ સાથ બેસી ખાય ભાણું હૂંફમાં.
કોણ સાચું, કોણ ખોટું, એ બધું સમજાય છે, બેઉ મૂંગાં, તોય ઘરમાં મૌન પણ પડઘાય છે;
તમારા સમ, હવે ના રૂઠીએ, સાજન, તમારા સમ, રીસનાં વાદળ વીખરી જાય, ને વરસે હેતની રમઝમ.
હું તમારા આંગણાની કોઈ પણ દાસી નથી, ને દયા કે દાનની એવી ય હું પ્યાસી નથી.
મારાં ટેરવાં આખો દિવસ
ન બોલે, ન રોકે, બિચારો અરીસો, સવારે મળે છે ઠગારો અરીસો.
ટેરવે ટેરવે દીવા બળે, સાયબા, તમે અડક્યા ને રાત ઝળહળી, આંગળીએ આંગળીએ કૂંપળ ફૂટી, મારી હથેળી થઈ ગઈ કમળકળી.
મને યાદ તારી જગાવી અચાનક, પુરાણી કથાએ રડાવી અચાનક.
ઉનાળાની બપોરે સોસાયટીના નાકે
માડી, મારું મનડું કાચું રે, એને ટાંકણું ન મારજો, ઘડતાં ઘડતાં તૂટી જાશે, ધીરે ધીરે ઘડજો.
ઘેનમાં ડૂબ્યું નગર, તો કોણ જાગે રાતમાં? દૂધ કાજે એક બાળક રોજ માગે રાતમાં.
દર્દ તો જૂનું સગું છે, એ જ મારું ખાસ છે, આંખમાં જે ઝળહળે, એનો જ તો અજવાસ છે;
મારા કબાટમાં એક છાનું ખાનું, કોઈ ન જાણે રે, એમાં સાચવ્યું મેં એક ગુલાબી ટાણું, કોઈ ન જાણે રે.
હલેસાં ઉઠાવે, કિનારા મળે, ડરે, તો ભલા, ક્યાં સહારા મળે?
લગ્નની પચાસમી વર્ષગાંઠે પૌત્રીએ કહ્યું:
કહી વાત, તો યે અધૂરી રહી છે, હતી જે સમજ, તે જરૂરી રહી છે.
એક ગુલાબનું ફૂલ મેં મોકલ્યું’તું, સાજન, પાછું ના વાળજો, પાંખડી ખરે તો ખરવા દેજો, પણ કાંટો તો સંભાળજો.
હવે તાપનાં એ કિરણનો નથી ડર, થયો ધૂળ, એને મરણનો નથી ડર.
એના જન્મદિવસે મેં એને પૂછ્યું:
જટામાં ગંગા, ભાલે ચંદર, ગળે ભોરિંગનો હાર, ડમરુ વાગે ડમ ડમ ડમ, ને નાચે નટવર ઓંકાર.
તમે સ્હેજ હસિયાં પહેલી ક્ષણે, થયું વિશ્વ આખું નવેલી ક્ષણે.
ન સૂરજ, ન ચાંદો, ન માગું સિતારો, મને પ્રેમનો એક દીવો ઉતારો;
દોડી દોડી થાક્યો રે જીવડા, હવે તો હરિને ભાળ, કમાણીમાં જીવન ખરચ્યું, ને ભૂલ્યો ભજનનો તાલ.
આશમાં હું પાથરું છું રોજ ફૂલો રાહમાં, રાતભર બળતો રહે છે એક ચૂલો રાહમાં.
સંબંધ તૂટ્યો ત્યારે બધાએ કહ્યું:
સાવ પાસે ના રહો, રાખો જરા તો દૂર સ્હેજ, ચાંદ જો આઘો રહે, તો ઝળહળે છે નૂર સ્હેજ.
હવે દોડી આવો રે, મારા દીકરા, બાનું આંગણું સૂનું, ઉંબર ઉપર દીવો મેલ્યો, તેલ થયું છે જૂનું.
આંસુ મીઠું લાગશે, જો દોસ્ત સારો હોય તો, ભાર પણ હળવો થશે, જો સાથ તારો હોય તો.
દરિયાકાંઠે રેતીમાં
આભે ચડિયું મેઘધનુષ, ભઈલા, જોવા ચાલો રે, સાત રંગનો હીંચકો બાંધી, ઝૂલવા ચાલો રે.
ન માગું કશું, આ નિરાલી ફકીરી, ઉઘાડી હથેળી, ખુશાલી ફકીરી.
આયખું આખું ય જાણે એક લાંબો થાક છે, હું ફરું છું ગોળ ગોળે, જિંદગી એ ચાક છે;
નાનું સપનું રે, મારું નાનું સપનું, આંખને ખૂણે સમાય એવું, તોય આભથી ય લાંબું.
ન કારણ હતું, ને રડાયું અમસ્તું, ઘડીભર પછી ત્યાં હસાયું અમસ્તું.
એક જ જિંદગી છે, એણે કહ્યું,
ઘર, ગલી, ને ગામ, ને સંસાર આખું ફોનમાં, પ્રેમને પણ પાસવર્ડે બંધ રાખું ફોનમાં.
ચૌદ વર્ષની હતી ત્યારે કૂવે પાણી ભરવા જતાં
ભીંત પર બા ને પિતાની સાથ છાયા ફ્રેમમાં, હાર સુક્કો, ધૂળ થોડી, શાંત કાયા ફ્રેમમાં.
તને રાણી કહું રે, મારી રાણી કહું, ભલે મહેલ નથી, તોય રાણી કહું.
જ્યારે તું દૂર હતી ત્યારે ફોનનું બિલ
મન અને હું બેઉ કરતા રોજ વાતો રાતભર, ચાંદ પણ બારી ઉપરથી ગીત ગાતો રાતભર.
શબ્દ તો ખંજર સમા, પણ મૌન ઊંડો ઘાવ છે, ઝાડ પર જાણે કુહાડીનો અચાનક દાવ છે;
વડલો કહે રે મારાં પંખીડાં, ઊડજો ઊંચે આભ, પાછાં વળજો સાંજ પડે તો, એ જ મારો લાભ.
પોળના ઓટા, ગલીમાં કીટલી, મારું નગર, નોરતાંની રાતમાં સૌ ઘૂમતું પ્યારું નગર.