આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૮૪ / ૧૦૬
ટ્રેન મોડી આવી. પગાર મોડો આવ્યો.
પથ્થરોની ફાટમાંથી ઘાસ ઊગી જાય છે, જીવવાનો રસ હશે તો માર્ગ સૂઝી જાય છે.
ભોળું હૈયું માને નહીં રે, કેટલું રે સમજાવું, જ્યાં જ્યાં વ્હાલ મળે ત્યાં દોડે, કેમ કરી અટકાવું?
આખરે આવી ગયો છું આજ હું મારી તરફ, ને નજર મારી વળી છે ભીતરી બારી તરફ.
બાએ કદી ઘરનું કમાડ
ઓરડામાં મોગરાની સેર,
ખડકની ટોચ પર બેઠાં વિહંગો ધ્યાન કરવાને, ગગન આખું ઉતરતું હોય જાણે સ્નાન કરવાને.
તું હસે જેની તરફ, એ દેવ જેવો થાય છે, ને ગળામાં શબ્દ મારો સાવ થીજી જાય છે;
મૌન પણ ઝેર છે, કૈં કશું બોલ તું, રૂસણું છોડ ને, જે ખરું બોલ તું.
પ્રભુ, આટલું દેજે મુજને, બીજું કશું ના માગું, પારકી પીડા પોતાની લાગે, એવું હૈયું જાગું.
સવારે છ વાગ્યે બગીચાના ખૂણે
તું મળી રસ્તે, ન લાગ્યું ક્યાંય આ મન તે પછી, શ્વાસ ચાલે છે, છતાં મારું નથી તન તે પછી.
વૈરાગની વાતો કરું, પણ મોહ ના છૂટે રે, ભગવાં પહેરું, માળા ફેરવું, તોય ઘર ના તૂટે રે.
શોધ જેની હું કરું છું, એ જ ભીતરમાં હતો, ને દિશાઓ ઘૂમતો હું, સાવ અંતરમાં હતો.
રામ આવીને ગયા એ પછી પણ
બાની પોટલીમાં એક નાનકડી કાંકરી રે, એમાં ગિરનાર આખો સંતાયો હો જી.
આંખમાં તારી છુપાયેલું ય છાનું છે કશું, આંસુ છે કે હર્ષ છે? કે કો' બહાનું છે કશું?
લાગણીના સગપણ ઝટ તૂટી ગયા, શબ્દના સૌ અરથ સાવ ખૂટી ગયા;
રૂપ રેશમ સમું નયનનો ડંખ છે, ચાંદની શીતળી ગગનનો ડંખ છે.
નકશા વિના મારે રખડવું રે, ભાઈ, નકશા વિના મારે રખડવું, કેડી જ્યાં લઈ જાય ત્યાં જાવું, ને ઝરણાંની જેમ દડવું.
કાનાને કહેજો — હવે જમનાને કાંઠે
કોઈ પૂછે જરા: ‘જીવવું કેમ છે?’ એકલા એકલા ઝૂરવું કેમ છે?
ચહેરા ઉપર ચહેરો રે ભાઈ, ચહેરા ઉપર ચહેરો, સામે મીઠી સાકર જેવો, પાછળ વાંકો-ગહેરો.
આ દિવાળીએ ઘરે ઘર સૌ ઉજાસે ઝળહળે, ને નમેલી ઝૂંપડીમાં પણ પ્રકાશે ઝળહળે.
ગામના કૂવે સવારથી
‘આભના તારા તોડી લાવું,’ સાજન મારો બોલે, શાક લેવા મોકલું ત્યાં તો મેથી ભાજી તોલે!
ના કરી અટકળો, લઈ કદમ ચાલ તું, છોડ અવઢવ બધી, તજ ભરમ ચાલ તું.
એક અફવા ઊડતી ને ગામમાં ફેલાય છે, સત્ય બેઠું કોર્ટમાં તારીખ લઈ, પરખાય છે;
રૂપ, પૈસો, નામ, મોભો, સૌ નચાવે છે મને, કોણ જાણે કેમ ઈશ્વર ના બચાવે છે મને.
મોટા માણસ, મોટી ગાડી, મોટો એનો બંગલો રે, પણ દિલનો ઓરડો જુઓ તો સાવ નાનો સંકડો રે!
સાંજ પડે ને બાંકડો
સાંજ ઢળતાં થયું: ઓ ઝરણ, ગીત દે, ઠેસ વાગે ભલે, ઓ ચરણ, ગીત દે.
ઊગ્યો રે સૂરજ મારે ખેતરે, ભાઈ, ઊગ્યો રે સૂરજ, હળ ખભે ને બળદ જોડ્યા, ચાલ્યો હું પરભાતે રજ.
ભોગ માણી જ ક્યાં? ભોગવાયા અમે, આયનાથી ય પણ છેતરાયા અમે.
એ રોજ સવારે અરીસા સામે ઊભી રહે છે.
બાપુ, તમે ગયા ને ઘરની ખીંટી સૂની રે, ચશ્માં ટેબલ પર પડ્યાં છે, લાકડી જૂની રે.
નજર મળતાં જ આ ધરતી જરા ડોલી પહેલી વાર, હૃદયની બંધ બારી કોઈએ ખોલી પહેલી વાર.
હતો હું, હતી તું, થયા આપણે, પછી ક્યાંક ખોવાઈ ગ્યા આપણે;
ગૂગલે આપ્યા જવાબો, પણ ઉખાણું ક્યાં મળે? રાત આખી ઑનલાઇન, પણ વહાણું ક્યાં મળે?
જિંદગી, તું તો કમાલ કરે છે, કમાલ રે, ક્યારેક આપે ગુલાલ ને ક્યારેક આપે સવાલ રે.
શાળાના કંપાસમાં એક પરિકર હતું.
પંથ લાંબો, શ્વાસ ઓછા, રાત બાકી છે છતાં, દીપ ઝગમગતો રહે છે, આંખ થાકી છે છતાં.
ઘડતાં ઘડતાં ઈશ્વર થાક્યો, ત્યારે ઘડી નારી રે, ધરતી જેવી ધીરજ દીધી, આભ જેવી ઉદારી રે.
ચાલતો ચુપચાપ ને ના કૈં ય બોલે છે સમય, ત્રાજવે સૌને બરાબર એક તોલે છે સમય.
ગઝલ ફારસીના દરબારમાંથી નીકળી,
શબ્દને શણગાર સજાવું, શબ્દને સોળ શણગાર રે, અર્થનું ઝાંઝર પહેરાવું, ભાવનો ઓઢાડું હાર રે.
રાતભર એકલો જાગતો ખેતરે, ભરબપોરે ય એ દાઝતો ખેતરે.
ડૉક્ટરે યાદી લખી જે, એક પણ ના ભાવતી, ને ગમે તે ચીજ એના લિસ્ટમાં ના આવતી;
રાતભર મોજાં ઉછાળે એક સાગર ઊંઘમાં, કોણ ખખડાવી જતું છમછમ જ ઝાંઝર ઊંઘમાં.
સૌને મળ્યો હું રોજ રોજ, પણ મને હું ક્યાં મળું? ભીડમાં ભળી ગયો એવો, કે ખુદમાં પાછો ક્યાં વળું?