આ ટેગ સાથે 1089 લેખ · પાનું ૧૫ / ૨૨
દરજી કહે છે: સોય પોતે કશું સીવતી નથી.
રામે એક વચન પાળવા
પાંચ વર્ષની દીકરીએ ચિત્ર દોર્યું —
ન્યૂયૉર્કમાં રહેતો મારો સાત વર્ષનો પૌત્ર
સોસાયટીવાળાનો વરસાદ બાલ્કનીમાં ચાના કપ સાથે આવે છે,
દીકરીએ સ્લેટ પર ચાર લીટીઓ તાણી —
શહેરના મોટા ચોકમાં ગાંધીજી ઊભા છે —
બા કહેતી: ‘જો, ચાંદામાં એક ડોશી બેઠી છે,
ચાર રોટલી હતી, ને અમે પાંચ જણ.
એક પગ કોઈ જૂના અકસ્માતે લઈ લીધો.
પલંગ પર હજી બે ઓશીકાં છે.
મેં મારી જાતને મળવા અપૉઇન્ટમેન્ટ માગી.
ગાડીમાં બારી પાસે બેઠેલો મારો ચાર વરસનો દીકરો પૂછે:
લાઇબ્રેરીમાંથી એક જૂનું પુસ્તક લાવ્યો.
એ પરણીને આવી ત્યારે એને ગોળ રોટલી
કવિતા લખવા મેં ટેબલ સાફ કર્યું,
ત્રીસ વરસે ગામની નિશાળે ગયો.
કબાટના ખૂણેથી એક જૂની કૅસેટ મળી.
ગામના બસ-સ્ટૅન્ડે એક ડોસા રોજ સાંજે
માસીએ ચાલીસમી સેલ્ફી લીધી.
ઉતરાણ છે. સોસાયટીનાં ધાબાં પર
રાતપાળીની નર્સ આઈ.સી.યુ.ની બારીએ
હું લોનનું ફૉર્મ ભરતો હતો —
પિતાજી ત્રીસ વરસ
ઉનાળાની રાતે અચાનક
ઉતાવળમાં મેં બારણું જોરથી વાસ્યું.
વહેલી સવારની બસ ગામના પાદરે ઊભી છે.
શહેરના ફ્લૅટમાં મારા દીકરાને નિબંધ લખવો છે —
લૉકડાઉનનો એકવીસમો દિવસ. હાઈવે પર
પપ્પા સવારથી ટીવી સામે — લાલ લીટી, લીલી લીટી,
ફ્લાયઓવર નીચેના ડિવાઇડરમાં કૉર્પોરેશને
પપ્પાએ કહ્યું હતું: ‘આવતી દિવાળીએ
સિગ્નલ લાલ થયું. કારના કાચ પર ટકોરા —
બાર વરસનો હતો ત્યારે મારી ગિલોલનો કાંકરો
દાદીમાનો રેંટિયો ગણગણે છે —
બાપુજીની છત્રી — કાળી, મોટી, લાકડાના હાથાવાળી.
કંપનીએ પાંચ તારાવાળી હોટેલમાં
બધાને રજા હોય છે — રવિવારે પતિને,
દાદાએ વીસ વરસ પહેલાં એક પોપટ પાળેલો.
માણેકચોકના ખૂણે કાચની નાની શીશીઓ ગોઠવીને
બાએ સાઠ વરસમાં કેટલી રોટલી વણી હશે?
અમદાવાદ–વડોદરા ઇન્ટરસિટી. એક છોકરી, આઠેક વરસની,
એણે અંબોડો છોડ્યો ને ઓરડામાં
મ્યુઝિયમના કાચના કબાટમાં ગાંધીજીનાં ચશ્માં —
ચાલીનો નળ રોજ સવારે પાંચ વાગ્યે
મારા બાપુ મને બૂમ પાડીને બોલાવતા —
ગલીના ખૂણે રફીકચાચાનો સંચો.
ચાલ, આપણે સાથે ઘરડાં થઈએ. તું મારાં ચશ્માં પહેરીને છાપું વાંચજે,
એ મને કદી ‘આઈ લવ યુ’ નથી કહેતા.
ભાડાનું ઘર ખાલી કર્યું. સામાન તો ટેમ્પોમાં ચડી ગયો —