આ ટેગ સાથે 1089 લેખ · પાનું ૧૪ / ૨૨
બાળક થવું સહેલું છે?
(૧) કવિતા
ટૉરન્ટોમાં બરફ પડે છે. બારી બહાર
સમય દોડતો નથી,
ઘર એટલે — જ્યાં ચંપલ ઉતારતાં જ
રાતના નવ વાગ્યા. દીકરી હજી ઘેર નથી આવી.
મારા દીકરાએ પૂછ્યું: ‘પપ્પા, યુદ્ધ કેમ થાય?’
મેળામાં ચકડોળ ગોળ ગોળ ફરે છે.
મારી ત્રણ વર્ષની દીકરી કક્કાના લાકડાના ટુકડાથી
કવિતાની પહેલી પંક્તિ દરવાજો નથી;
આપણે એક જ શહેરમાં રહીએ છીએ. એક જ મેટ્રોમાં
ઝૂંપડીમાં વીજળી નથી. એટલે રમલી
માના ગયા પછી કબાટમાંથી એક ડાયરી મળી.
નાનો હતો ત્યારે પપ્પાનાં ચંપલ પહેરીને
નિશાળમાં માસ્તરે સજા કરી હતી —
દીકરાની ડ્રૉઇંગ બુકમાં એક નાનું પંખી દોર્યું હતું —
ઉનાળાની બપોરે ખૂણામાં બેઠેલું માટલું
દાદાજીના ઓશીકા નીચે એક કાટ ખાધેલી ચાવી
પૂર ઊતર્યું. ગામ પાછું આવ્યું
ચાર રસ્તે ઝાડ નીચે
આપણે ક્યાં વૃક્ષ છીએ કે મૂળ નાખીને
હૉસ્પિટલના મૉનિટર પર તારા હૃદયની લીલી રેખા
પત્નીએ કહ્યું: ‘સેલ છે,
પ્રોફેસર સાહેબે વર્ગમાં પતંગિયા પર
ગઈ રાતે આખી સોસાયટીની વીજળી ગઈ.
દાદાએ મારા ખિસ્સામાં
દીકરાનો ફોન આવ્યો: ‘પપ્પા, પહેલો પગાર આવ્યો.’
સામેના ફ્લેટવાળી મહિના માટે બહારગામ ગઈ,
ચિત્રકાર તરીકે મેં હજારો કૅન્વાસ ભર્યા —
મ્યુઝિયમના કાચના ખાનામાં ગાંધીજીનાં ચશ્માં,
લાલ લાઇટ. નેવું સેકન્ડ.
ઉસ્તાદ ગયા. એમનો તાનપૂરો
મારી મુશ્કેલી એ છે કે મને
ડિસેમ્બરની છેલ્લી રાતે દીવાલ પરના કૅલેન્ડરે
હું પતંગિયાને મુઠ્ઠીમાં પકડું છું અને એ
‘કેવો મસ્ત ચાંદો!’ — મેં કહ્યું. ડાયટ પર ચાલતી પત્ની બોલી:
તું કોઈ કૂંડામાં ઊગ્યું નથી, કોઈ માળીએ તને પાણી પાયું નથી,
છ વર્ષે ‘સફળ’ એટલે
શોક મનાવવાનું કામ દિવસે નથી થતું.
માળિયામાંથી દાદાની કાળી છત્રી નીકળી.
વહેલી સવારે અરીસામાં એક માણસ ઊભો છે.
ન્યૂ જર્સીના બગીચામાં વાસંતી સવારે
સવારે સાત વાગ્યે ફોનમાં એકસો સત્તર તિરંગા ફરક્યા.
ગઈ રાતે વાવાઝોડું આવ્યું,
દાદાની ડાયરીમાં પહેલા પાને લખ્યું છે:
બે વર્ષના પૌત્રે બારીમાંથી ચકલી જોઈ
એ કોઈ પોસ્ટર પર નથી, કોઈ ભાષણમાં એનું નામ નથી,
સાઠમે જન્મદિવસે ફોનમાં
સંગ્રહાલયના કાચની પેટીમાં ગાંધીની લાકડી
શ્રાદ્ધના દિવસે બાએ ખીર-પૂરી