કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૪૮ / ૧૦૯
નથી ઈશ્વર કશે બીજો, ન બીજું રૂપ મા જેવું, સહે સઘળું, રહે મૂંગું, નથી કો ચૂપ મા જેવું.
ટપાલમાં એક કંકોતરી આવી.
ઘડીમાં રડાવે, હસાવે સખા, રિસાઉં, ફરી તું મનાવે સખા.
આ ઝાલાવાડી ધરતી, ભાઈ, આ ઝાલાવાડી ધરતી, બાવળ, થોર ને ખારી હવામાં ય હસતી રમતી!
આભને આભની પણ માયા નથી.
હવા મ્હેકી, ઝરૂખામાં દિલ ધબક્યાં, તમે આવ્યાં, અમાસે પણ દિવાળી સમ ઘર ઝબક્યાં, તમે આવ્યાં.
એ રોજ સવારે સાત વાગ્યે
— ૧ — વાદળીએ પહેલાં
શાં શાં રૂપ વખાણું, સંતો, શાં શાં રૂપ વખાણું? એક જ પ્રભુના સો સો ધંધા, કયું સાચું, કયું જાણું?
પરોઢે ઉઠીને બધા રેસમાં, નથી કોઈ થોભ્યું, સદા રેસમાં.
જે થયું, એ થઈ ગયું, ના રો હવે ઇતિહાસ પર, કાલનાં પાનાં લખી દે, આજના વિશ્વાસ પર;
વારી જાઉં રે, શામળિયા, તારા લટકાને, મોરપીંછના મુગટ, ને પીતાંબરના પટકાને!
રાતભર નાચી રહી છે વાદળી નળિયાં પરે, ને ઝબૂકી રોશની થઈ વીજળી નળિયાં પરે.
શબ્દોને ચડી ગઈ ખાલી, રે ભાઈ, શબ્દોને ચડી ગઈ ખાલી, કલમ ઊભી છે કાગળ પાસે, જાણે કોઈ ભિખારી ખાલી!
ભલે તૂટ્યો, ભલે હાર્યો, ભલે રસ્તો ગયો ભૂંસાઈ, ફરીથી બીજ વાવું છું, મળે એને નવી ઊંચાઈ;
પડેલી શિલાઓ ફરી ઊંચકું છું, સવારે વ્યથાઓ ફરી ઊંચકું છું.
ઘણું જોતાં, ઘણું ફરતાં, પિતાનો હાથ મેળામાં, હજી હું શોધતો ફરતો, ગયો જે સાથ મેળામાં.
ચાલ, લઈ લઈએ થોડા અબોલા, સખી, બોલી બોલીને આપણે થાક્યાં!
ક્યારેક મીઠો, ક્યારેક ખારો, તો ય માણસ મને લાગે વ્હાલો!
દાદા કહેતા, ‘જેનું જ્યાં અંજળ,
દુકાને, ઘર, સભામાં, સૌ સમાજે ફેરવે માળા, કરે ધંધે કપટ, તોયે રિવાજે ફેરવે માળા.
મારી પાસે ન સુકાન,
આંખમાં એની સ્વયંનું રૂપ જોવું, પ્રેમ છે, ને પછી એના વિરહમાં ચૂપ રોવું પ્રેમ છે.
બાળકો બોલે ગમે તે, બાળ-વાણી સાચ છે, ને નદીમાં જે વહે છે, એ જ પાણી સાચ છે.
હરિનું હેત તો એવું રે, જેવું માનું ધાવણ, ભૂખ્યો બાળ રડે ને, ઊભરાય આખું આંગણ!
૪૦૬૬. સાંજના બા ગોખમાં જે દીવડો મૂકી જતી,
૪૧૦૦. હજી બારી ઉઘાડી છે, હજી મા રાહ જોતી છે,
૪૧૪૧. નદી રોજ પૂછે સમંદર કને જઈ,
૪૨૦૪. હતું ગીત બાના ગળામાં હજી,
સૌ લખે છે ચાંદની ને ફૂલ ને ફોરમ વિશે, હું લખું છું રક્તથી ખરડાયલી મોસમ વિશે.
એ રોજ રાતે અજાણ્યા હાથોની
યંત્રના પડદે હવે ધબકાર ઝૂલે રાતભર, ડૉક્ટરો સૌ એમ બોલે: ‘ઠીક છે, ચિંતા ન કર’;
સાત કોઠા પાર કરવા હું ઝઝૂમું રોજ રોજ, ને ફરીથી વ્યૂહની વચ્ચે જ ઊગું રોજ રોજ.
કોઈ સાથે ન આવે તો એકલો હાલ્ય રે, તારો દીવડો તું, તારી મશાલ્ય રે.
ઝૂંપડી છે, ખાટલો છે, લીમડાનો છાંયડો, ને ઉપરથી આભ આખું — મોજનો આ ઓરડો!
બાપુજીનો સાવ સૂનો ઓરડો વર્ષો પછી, ને હજી ત્યાં ઝૂલતો’તો હીંચકો વર્ષો પછી.
ઘરને આંગણ ઊગ્યો લીમડો, છાંયો દેતો સૌને, પણ કડવો કડવો કહીને કાપ્યો મારાં જ લોકે મૌને.
નાડ પકડી, આંખ તાકી, ને ડરાવ્યું ડૉક્ટરે, સત્તરે ટેસ્ટો કરાવી, બિલ બતાવ્યું ડૉક્ટરે.
નમે દેહ ધરતી ભણી, મન ચડાણ, છતાં આશ માંડે ગગનમાં પ્રયાણ.
દડ દડ દડ દડ પૈડું દડે, ને પાછળ દોડે બાળ, પૈડું આગળ, બાળક પાછળ, હસતી આખી ઢાળ!
ખોળે બેઠો લાલ ને મા ઝીણું મલકાય, ધાવણની ધારે જાણે ક્ષીરસાગર છલકાય.
ઓ રે ગલગોટા, તમે આટલા ઉતાવળા કાં? સવારે ખીલીને સાંજે ખરવાની તાણ શાને મા?
નિહાળે છે હજી રાધા નદીનો ઘાટ, ઓ કાના! તમે ક્યાં છો? અમે તો રોજ જોતાં વાટ, ઓ કાના!
હતી લાલ, ને આજ ખાલી હથેળી, બની જાપની એક પ્યાલી હથેળી.
મને જીવવું, પણ નહીં ભાન દીધું, ગળું દઈ, નથી એક પણ ગાન દીધું.
હું તમારા સ્પર્શની ઝીણી ખુમારી, સાચવો, ઓશિકાનો સળ, અધૂરી એ પથારી સાચવો.
બાએ મને આંગળી પકડીને
ડાળ પર કૂંપળ હસે છે, ને પવન લાવ્યો બહાર, પાનખરથી ડાળ લાવી’તી ખરેખર તો ઉધાર.
હતા સાથ, તોયે પરાયા સફરમાં, અમે મૌન ઓઢી ઘવાયા સફરમાં.
ગલીનો ટપાલી ગયા મહિને નિવૃત્ત થયો.