આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૬૧ / ૧૦૬
તાપ ને વરસાદમાં બસ એમ ચાલ્યાં સાથમાં, ને નદીના બે કિનારે હાથ ઝાલ્યાં સાથમાં.
તું ઊનના એક દડા જેવી હતી —
ફૂલ તો ઊગે એક ભરોસે, કોઈ તો આવી જોશે રે, ના જુએ તો યે મ્હેકી લેશે, એકલું એકલું મોહશે રે.
કાંગરા તૂટ્યા છતાં છે એ જ જૂનો ઠાઠ, બાપુ, મૂછને તો તાવ દે છે, હો ભલે ને સાઠ, બાપુ.
કાગળો કોરા ભલે, પણ સૌ લખાયું હોય છે, આંસુનું ટીપું પડે છે ત્યાં છુપાયું હોય છે;
હે જી હરિ, તારી દુનિયા બચાવ, આ વેળા સંકટ ટાળ રે, માણસ ભૂલ્યો માણસપણું, એને પાછો પાળ રે.
ગામનું આખું ય સપનું છે ફસાયું ટેબલે, ને પછી ભંડોળ ભજિયાંમાં ખવાયું ટેબલે.
મેં હરિને પૂછ્યું: ‘તમારી સહી ક્યાં છે?
નહીં આ ભવે, તો કિનારે મળીશું, અધૂરી રહી જે, ઇશારે મળીશું.
હું હળ હાંકું ને તું બીજ વેર, સાજણ, આપણું ખેતર લ્હેરે, પરસેવે મારા ને તારા ગીતે, ધરતી લીલું પ્હેરે.
ફૂલ સૌ ભેગાં થયાં, ને છે ખુમારી બાગમાં, ના હવે હારો બનીને, ના સવારી બાગમાં.
વિજ્ઞાનના શિક્ષકે કહ્યું: ‘આ જે તારો તમે જુઓ છો,
તને જોયા પછી રે મારું મનડું ના માને, કોઈ ઝીણું ઝીણું ગાય મારા કાને કાને.
ઓટલે એના ધરીને ધ્યાન હું નંદી બની, બાપ એનો આવતાં, હું ઝાડ પર બંદી બની.
આંસુ એ તો પાંપણે બેઠેલ નાજુક ભાર છે, દર્દના દરિયા તણો એ એક ટીપે સાર છે;
ગમતું મળે તો એને પાંદડે પીરસીએ, ચાલ, આખા ગામને જમાડીએ, એકલાં એકલાં તો ભાવે નહીં ભાઈ, સૌને ભેળા રે બેસાડીએ.
સૌ પ્રથમ તો નાવને નક્કી કિનારો જોઈએ, ને ભલે તોફાન હો, બસ એ ઇશારો જોઈએ.
એંસી વર્ષનાં દાદીએ પૌત્રીના લગનમાં
કાલની ના રાખ ચિંતા, આજનો જલસો કરો, ઢોલ, ઝાંઝર, વાંસળી, એ સાજનો જલસો કરો.
દિલાસા ન મોકલ, સજનવા, દિલાસા ન મોકલ, મોકલવો હોય તો આંગણે તારો એક પગરવ મોકલ.
શ્વાસ તો યમદૂત લઈ ગ્યા, લાગણી છોડી ગયા, દીકરીને ગીતની એ ઓઢણી છોડી ગયા.
વકીલે કહ્યું: ‘વસિયતમાં લખો,
શબ્દમાં વૈકુંઠ વસે રે, જો ઉઘાડે કોઈ, અક્ષરે અક્ષરે અજવાળાં, પણ વાંચે ન કોઈ.
તાપણે બેઠાં બધાં, ને ગાય ગાણું હૂંફમાં, ખાટલે સૌ સાથ બેસી ખાય ભાણું હૂંફમાં.
કોણ સાચું, કોણ ખોટું, એ બધું સમજાય છે, બેઉ મૂંગાં, તોય ઘરમાં મૌન પણ પડઘાય છે;
તમારા સમ, હવે ના રૂઠીએ, સાજન, તમારા સમ, રીસનાં વાદળ વીખરી જાય, ને વરસે હેતની રમઝમ.
હું તમારા આંગણાની કોઈ પણ દાસી નથી, ને દયા કે દાનની એવી ય હું પ્યાસી નથી.
મારાં ટેરવાં આખો દિવસ
ન બોલે, ન રોકે, બિચારો અરીસો, સવારે મળે છે ઠગારો અરીસો.
ટેરવે ટેરવે દીવા બળે, સાયબા, તમે અડક્યા ને રાત ઝળહળી, આંગળીએ આંગળીએ કૂંપળ ફૂટી, મારી હથેળી થઈ ગઈ કમળકળી.
મને યાદ તારી જગાવી અચાનક, પુરાણી કથાએ રડાવી અચાનક.
ઉનાળાની બપોરે સોસાયટીના નાકે
માડી, મારું મનડું કાચું રે, એને ટાંકણું ન મારજો, ઘડતાં ઘડતાં તૂટી જાશે, ધીરે ધીરે ઘડજો.
ઘેનમાં ડૂબ્યું નગર, તો કોણ જાગે રાતમાં? દૂધ કાજે એક બાળક રોજ માગે રાતમાં.
દર્દ તો જૂનું સગું છે, એ જ મારું ખાસ છે, આંખમાં જે ઝળહળે, એનો જ તો અજવાસ છે;
મારા કબાટમાં એક છાનું ખાનું, કોઈ ન જાણે રે, એમાં સાચવ્યું મેં એક ગુલાબી ટાણું, કોઈ ન જાણે રે.
હલેસાં ઉઠાવે, કિનારા મળે, ડરે, તો ભલા, ક્યાં સહારા મળે?
લગ્નની પચાસમી વર્ષગાંઠે પૌત્રીએ કહ્યું:
કહી વાત, તો યે અધૂરી રહી છે, હતી જે સમજ, તે જરૂરી રહી છે.
એક ગુલાબનું ફૂલ મેં મોકલ્યું’તું, સાજન, પાછું ના વાળજો, પાંખડી ખરે તો ખરવા દેજો, પણ કાંટો તો સંભાળજો.
હવે તાપનાં એ કિરણનો નથી ડર, થયો ધૂળ, એને મરણનો નથી ડર.
એના જન્મદિવસે મેં એને પૂછ્યું:
જટામાં ગંગા, ભાલે ચંદર, ગળે ભોરિંગનો હાર, ડમરુ વાગે ડમ ડમ ડમ, ને નાચે નટવર ઓંકાર.
તમે સ્હેજ હસિયાં પહેલી ક્ષણે, થયું વિશ્વ આખું નવેલી ક્ષણે.
ન સૂરજ, ન ચાંદો, ન માગું સિતારો, મને પ્રેમનો એક દીવો ઉતારો;
દોડી દોડી થાક્યો રે જીવડા, હવે તો હરિને ભાળ, કમાણીમાં જીવન ખરચ્યું, ને ભૂલ્યો ભજનનો તાલ.
આશમાં હું પાથરું છું રોજ ફૂલો રાહમાં, રાતભર બળતો રહે છે એક ચૂલો રાહમાં.
સંબંધ તૂટ્યો ત્યારે બધાએ કહ્યું:
સાવ પાસે ના રહો, રાખો જરા તો દૂર સ્હેજ, ચાંદ જો આઘો રહે, તો ઝળહળે છે નૂર સ્હેજ.
હવે દોડી આવો રે, મારા દીકરા, બાનું આંગણું સૂનું, ઉંબર ઉપર દીવો મેલ્યો, તેલ થયું છે જૂનું.