કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૬૮ / ૧૦૯
નથી કોઈ મોજું, કિનારો નથી, હવે આંખમાં પણ ઇશારો નથી.
આંખમાંથી જીવ ઊડ્યો, પીંજરો ઊડી ગયો, ને પછી એની જ પાછળ વાયરો ઊડી ગયો.
કાગળની હોડી મેં ખાબોચિયે તરતી મેલી, હોડી બોલી: ‘લઈ જઈશ તને દરિયાપાર, ઓ બેલી!’
દાદાજીના ઓશીકા નીચે એક કાટ ખાધેલી ચાવી
પૂર ઊતર્યું. ગામ પાછું આવ્યું
હવા જેમ વાળે, વળું એમ હું તો, ઢળે ઢાળ જેવો, ઢળું એમ હું તો;
ચાર રસ્તે ઝાડ નીચે
સાદ પાડું, તોય ‘હા બેટા!’ કહેતું મન નથી, ઘર હજી છે, ઓરડા છે, પણ હવે જીવન નથી.
તું ન આવે જાગતાં, તો રોજ આવે સ્વપ્નમાં, રાતભર મીઠી સજા થઈને જગાવે સ્વપ્નમાં.
માસ્ક પાછળ મ્હોં છુપાવ્યાં, બંધ કીધી જાત પણ, સાવ ખાલી માર્ગ જોયા, સાવ સૂની રાત પણ;
આપણે ક્યાં વૃક્ષ છીએ કે મૂળ નાખીને
ભરી ભીડમાં પણ સદા એકલા, થયા દીકરા પણ જુદા, એકલા.
તારી સેલ્ફીના ખૂણે, સખી, હું ઝાંખો પડછાયો, તું તો ચાંદ બનીને ચમકી, ને હું ‘ક્રૉપ’માં કપાયો!
હૉસ્પિટલના મૉનિટર પર તારા હૃદયની લીલી રેખા
રંગથી ભીંજાઈ જાતાં ગામ, શેરી, ગાલ પણ, ને ગુલાબી થઈ જતું’તું માવડીનું વ્હાલ પણ;
ભલે તડપું, ભલે તરસું, કદી સાદે નહીં આવું, ઝુરાપાની કડી થઈને ફરી યાદે નહીં આવું.
ટેરવાંથી ઝળહળી આ જિંદગી ભાળું હવે, મંદિરે ઘંટારવે મુજ બંદગી ભાળું હવે.
કંકુ પગલી પાડી રે આંગણે વ્હાલી આવી, ઘરની ભીંતે ભીંતે જાણે દિવાળી ઝળહળાવી.
ચાર છાંટા આભથી ને માર્ગ પર જ તળાવ છે, ઓફિસે જાવા હવે તો ભાડથી પણ નાવ છે.
મામાને ઘેર જાવું, ઉનાળાની રજામાં, ગાડીમાં બેસી જાવું, સપનાંની મજામાં.
પત્નીએ કહ્યું: ‘સેલ છે,
રાતભર જાગી હવે હું ભીંતથી વાતો કરું, સાંભળે ના કોઈ, તો હું ગીતથી વાતો કરું.
પ્રોફેસર સાહેબે વર્ગમાં પતંગિયા પર
ગઝલને ફકત એક તાળી મળી, હતું પેટ ખાલી, ન થાળી મળી.
ગઈ રાતે આખી સોસાયટીની વીજળી ગઈ.
એક છત્રી ને આપણે બે, વરસાદ, તું ધીમો ના પડજે, ભીંજવવું હોય તો ભીંજવજે, પણ વચ્ચે આવીને ના નડજે.
તું ગયો, ને મેજ પર આ વાંસળીનો અર્થ શું? રાતભર ગાજી ગયેલી વીજળીનો અર્થ શું?
દાદાએ મારા ખિસ્સામાં
નોટ પર ગાંધી હસે, ને એ જ નોટે લાંચ છે, પૂતળું ઊભું ઉદાસી, કાચમાં પણ ખાંચ છે;
હાથ ઝાલી સ્લેટ પર તો અક્ષરોનું ભાન તેં, મૌનને પણ શબ્દ દઈને ગીતનું વરદાન તેં.
સાવ ખુલ્લો, પારદર્શક ઓટલો છે કાચનો, હાથમાં ખણકે તમારો ચૂડલો છે કાચનો.
ઓ ભાઈબંધ વરસાદ, તું આ વખતે મોડો કેમ? ખેતર રુએ, ખેડુ ઝૂરે, તારી શું છે નવી ગેમ?
હજી પાંખમાં જોર છે, આભ બાકી, હજી આંખમાં કેટલાં ખ્વાબ બાકી;
જોષી વાંચે હાથની રેખા, હું તો વાંચું તારી આંખ, રેખામાં તો કાલ લખી છે, આંખોમાં છે આજની પાંખ.
દીકરાનો ફોન આવ્યો: ‘પપ્પા, પહેલો પગાર આવ્યો.’
સામેના ફ્લેટવાળી મહિના માટે બહારગામ ગઈ,
શ્વાસે શ્વાસે તું જ વસે છે, ધબકારે તું ગાય, મારી અંદર તું જ બેઠો, તોય તને શોધવા જવાય!
ચિત્રકાર તરીકે મેં હજારો કૅન્વાસ ભર્યા —
મ્યુઝિયમના કાચના ખાનામાં ગાંધીજીનાં ચશ્માં,
બાળશો તો રાખમાંથી ઘાસ થઈને ઊગશું, ખેડશો તો ખેતરે હળ-ચાસ થઈને ઊગશું.
ન કાનૂનથી, ના ખુદાથી ડરે એ, ફકત ચૂંટણીમાં પ્રજાથી ડરે એ.
છોડતાં ઘર, બાપની એ વાત લીધી સાથમાં, ઓસરીની ચાંદની ને રાત લીધી સાથમાં.
ઉગાડ્યાં છે અમે સપનાં, કદી ફળશે, ખુદા જાણે, ગયો જે દૂર પરદેશે, ફરી મળશે, ખુદા જાણે.
આંખમાં ઊગી હતી એ આગને જીવી ગયો, બાપ જેવા એક ઝીણા ત્યાગને જીવી ગયો.
ઢળે સાંજ, ત્યારે ઉદાસી મળે છે, નજર માંડતી એ અગાસી મળે છે.
દિવાળી આવી, ને બાએ માળિયું ખોલ્યું રે, ધૂળ ખંખેરી, ત્યાં એક સંભારણું બોલ્યું રે.
કોઈ ભૂખ્યાને જમાડી દઈ શકું, તો બસ ઘણું, કોઈ રડતાને હસાવી દઈ શકું, તો બસ ઘણું;
નથી માગતો સોનું-ચાંદી, નથી માગતો રાજ, એટલું દેજે, મારે લીધે કોઈ ન રડે આજ.
લાલ લાઇટ. નેવું સેકન્ડ.
હજી કોઈ ઝાંઝર ભુલાયું નહીં, વતન, ગામ, પાદર ભુલાયું નહીં.