આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૯૬ / ૧૦૬
રોજ રાતે એક પીડા, ત્યાં ફરી કોરે મને, ના કશું કારણ, છતાં એ તો ખરી કોરે મને.
નીરખું તોય ધરાઉં નહીં રે, ગોરી, નીરખું તોય ધરાઉં નહીં, છલકાઈ જાઉં હું પ્યાલો થઈને, તોય તારાથી ખાલી થાઉં નહીં.
ઘાવ રૂઝાયા, છતાં એ વાત ભૂલાતી નથી, ચાંદની જેવી હતી, એ રાત ભૂલાતી નથી.
‘જ્યાં ચિત્ત ભયશૂન્ય હોય…’ માસ્તર
નવા શેઠને ઓળખ્યા રે? કાલે તો ભાઈ ફેરિયા હતા, આજે ગાડી, બંગલો ને ગળે સોનાના સેરિયા હતા!
છુપાવું ભલે, પણ બતાડે અરીસો, સવારે મને નિત જગાડે અરીસો.
કોઈ દરબારે ન ઝૂક્યો, શાનથી જીવી ગયો, ધાર જેવી જીભ લઈ, ને તાનથી જીવી ગયો;
પહેલી વાર દીકરાએ
ગોદ માની, હૂંફ એની, ક્યાં સમાયું શબ્દમાં? ફૂલ પર ઝાકળ સવારે, ક્યાં ઝિલાયું શબ્દમાં?
રસ્તો તો ઈશ્વર ચીંધે રે, ચાલવું તો પડે જાતે, દીવો તો કોઈ દઈ દે, બળવું તો પડે જાતે.
તને પામ્યો, હવે ચારે ય તીરથ-ધામ, શું માગું? મુખે બસ રોજ લેવું એક તારું નામ, શું માગું?
દીકરો પૂછે, બાપુ, સૂરજ ક્યાં જઈને સૂતો? ચાંદો રાતે કોણે મૂક્યો, ઝાડે કોણે ગૂંથ્યો?
કપાયું વૃક્ષ આખું ને પછી તો બસ મળી ખુરશી, હતા માળા, હતા ટહુકા, બધું એ તો ગળી ખુરશી.
શિયાળાની બપોરે દાદીમા
બંધ મુઠ્ઠીમાં ભેદ ભર્યા રે, ખોલું તો ખાલી હાથ, ચાલું તો રસ્તો ખૂટે, ને ઊભો રહું તો સાથ.
લાખ મુખ ને લાખ મ્હોરાં, આપ ખોયો ભીડમાં, કોણ સાચું, કોણ ખોટું, એ જ રોયો ભીડમાં.
પાંખ ભીની, રંગ ભીના, ઊડતું ઝાકળ સુધી, ફૂલ છોડી, ડાળ છોડી, આભના વાદળ સુધી;
વર્ષો પછી આજે
રોજ ઝંખું છું તને, આવી તરસનું નામ શું? તું મળે ના, તોય જોઉં, એ દરસનું નામ શું?
જ્યાં જોઉં ત્યાં તું, વ્હાલા, જ્યાં જોઉં ત્યાં તું, ચૂલે, ખેતરે, પારણે, પાદરે, તું ને બસ તું.
૮૮૬૬. ગામમાં આંગણ હતું, તુલસી હતી, ગોરજ હતી,
૮૯૩૬. અહીં આ ગામમાં બાકી, વડીલોમાં હવે વડલો,
૮૯૭૬. નદી પાર ગામે હતી એક મા જે,
૯૦૦૬. હતું ઘર, હતું આંગણું, હીંચકો,
૯૦૩૬. આ જિંદગી તો રેલ છે, ને સ્ટેશનો છે ઉંમરો,
ફાગણ રે, તારી ઝોળી ખોલ, મારે જોઈએ એક જ રંગ, જે રંગે મારો સાયબો રંગાયો, એ જ ચડાવું અંગ.
સાંજ ટાણે ધૂળ ઊડે, ગાય પાછી ઘર વળે, વાછડાના સાદથી આ માવડીનું મન ગળે;
હે ખુદા, આ ઝોળમાં તું એક કાણું રાખજે, હું ફરી આવું ફરી, એવું જ ટાણું રાખજે.
ગામને છેડે ભેંસો ચરાવતી
જૂનું ઘર ખાલી કર્યું. ટ્રકમાં ગયાં
ઢળે છે સાંજ ધીમેથી, અમે ઢળતાં નથી શીખ્યા, બળે છે દીવડો મૂંગો, અમે બળતાં નથી શીખ્યા.
વાંસલડી વિનાનું સૂનું વન રે, મારો માધવ ક્યાં? કદંબની ડાળે ઝૂલે એકલો પવન રે, મારો માધવ ક્યાં?
ભીડ તો નીચે રહી, હું એકલો ઊંચાઈ પર, સૂર્ય દેખાતો હતો ત્યાં ધૂંધળો ઊંચાઈ પર.
રંગરેજા રે, રંગરેજા, મારી ચૂંદડી રંગી આલ, ધોયે ના ધોવાય, તડકે ના ઊડે, એવો કરજે લાલ.
વસી તું નયનમાં, નથી ફ્રેમમાં, રહી તું પવનમાં, નથી ફ્રેમમાં.
એ ફકીરી ગીત એવું ગાય છે ઇચ્છા વગર, જેમ વગડે વાયરો પણ વાય છે ઇચ્છા વગર.
ફ્લેટમાં આવ્યા અમે ને આંગણું છોડી ગયું, લીમડો ઝૂલ્યો નહીં ને પારણું છોડી ગયું.
કોરી કોરી હું તો હાલી’તી હાટ, ને ઓચિંતું ઝાપટું આવ્યું રે, ભીંજાવું નો’તું ને ભીંજાઈ ગઈ, કોણે આ ઝાપટું મોકલાવ્યું રે?
એ જ સાથી, એ જ દુશ્મન, કામનો આ ફોન છે, રાતભર જાગી અમે, આરામનો આ ફોન છે!
મેં તો ભાળ્યો રે ભગત, એના હાથમાં ન માળ, એણે ગામને પાદર ખોદી તરસ્યાં માટે પાળ.
આજે સવારે ધુમ્મસ ઊતર્યું.
બાપુ, તારે ખભ્ભે ચડીને મેં તો જોયું આખું ગામ, લોક કહે ‘આ પારકી થાપણ’, તેં દીધું મને નામ.
કાગળ કાળા કરીએ તોયે શબદ ન ઊગે જી, ભીતર ખેડ્યા વિના, સાધો, મોતી ક્યાંથી પૂગે જી?
એક ઇચ્છા જ્યાં ઠરી કે અન્ય જાગી બારણે, આગ ઘી નાખ્યે બુઝાતી ક્યાં કદી આ તાપણે?
સાત તાળાં ને તિજોરી બંગલે, પણ ઊંઘ છે? રેશમી ગાદી બિછાવી મખમલે, પણ ઊંઘ છે?
નવલી રાતે નવલા ચણિયા, નવલો ડીજેનો શોર, માડી પૂછે ગરબે આવી: ‘મારો દીવો કઈ કોર?’
દર્દ એવાં પી ગયો કે વેદના પણ ક્યાં બચી? હાથ જોડું, હોઠ ખોલું, પ્રાર્થના પણ ક્યાં બચી?
ચા ઠરી ગઈ, સાંજ ઢળતી, બેસ થોડી વાત કર, આંખમાં જો તો ખરી, આ ફોન છોડી વાત કર.
એ રાણી છે. રસોડું એનું રાજ્ય,
ડાળ ડાળે આજ પત્રો, ગીત લાવી આ વસંત, તોરણો થઈ બારણે, ઘર-ઘર સજાવી આ વસંત.