આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૭૮ / ૧૦૬
હવે આ ઘરે છે નિરંતર ઉદાસી, અહીં આંગણે છે સમંદર ઉદાસી.
ચાળીસમા માળની બારીમાંથી આખું નગર દેખાય છે —
ભીડમાં ખોવાઈ બેઠી જાતને તું ઓળખી, આયના ફોડ્યા પહેલાં, વાતને તું ઓળખી.
થાક ભાંગે, બેસવા દે ઓટલો બસ એટલું, ભૂખ લાગે ત્યાં મળે જો રોટલો બસ એટલું.
હાઇવે માટે ડુંગર કાપ્યો.
તળાવો સુકાયાં, નદીને તરસ છે, નમેલી, સુકાતી કળીને તરસ છે.
પાદરે ઊભા વડે, સૌ ગામનું સગપણ હતું, જે વિદેશે ગ્યા, પછી તો નામનું સગપણ હતું.
હાથમાં છે ફૂલ, ને આ ખંજરો છે પીઠ પર, મિત્રતાના એ લખેલા અક્ષરો છે પીઠ પર.
અમારાં તો બધાં સપનાં કતારોમાં ગયાં વર્ષો, ઘટાડાની જ આશામાં બજારોમાં ગયાં વર્ષો.
કેસરી પૂરવ થયું ને આભ આખું લાલ છે, ઝાકળે ભીંજાઈ ઊઠ્યું ગામ આ ખુશહાલ છે;
આભ લખે છે કાગળ, ને વરસાદ ટપાલી થાય, ટીપે ટીપે સરનામું, ને ગામ આખું વંચાય.
રોજ જઈને સાંજ ટાણે ઝાડને થપ્પો કહું, તું છુપાયો ક્યાંક, આખી વાડને થપ્પો કહું.
પ્રેમ એટલે
બારણું ખોલી જરા, આ ઉંબરો તું પાર કર, પાંખ છે તારી, ગગન છે, પીંજરો તું પાર કર.
ન હીરા, ન મોતી, દુઆનો ખજાનો, ભરેલો હૃદયમાં વ્યથાનો ખજાનો.
માટીનું આ ખોળિયું રે, માટીમાં મળી જાશે, હંસલો તો ઊડી જાશે, પીંજરું અહીં રહી જાશે.
નામ નોખાં લાખ છે, પણ એક છે સાચો ધણી, મંદિરે, મસ્જિદ, ગુરુદ્વારે ભલે વાતો ઘણી;
જરૂર છે — એક માણસની,
એ તો નદી જેવી નારી રે, વહેતી રહે ચુપચાપ, કાંઠે કાંઠે લીલું ઉગાડે, ભીતર સહે સૌ તાપ.
તાપી મૈયા, શીદ રિસાણી, ઘરમાં પેઠાં પાણી? સૂરતની આ સોનાની નગરી તેં કાદવમાં તાણી!
કાલની રાખે ભરેલી ઓસરી વાળી લઉં, આજના આ ઉંબરે બસ દીવડો બાળી લઉં;
એ તળાવે સાંજ ઢળતાં કાંઠડે રમતા હતા, ધોમ તડકે વડ તણા એ છાંયડે રમતા હતા.
એક દીવો આજ કાળી રાતમાં વાવી જુઓ, હાસ્યની ફોરમ જરા આ વાતમાં વાવી જુઓ.
એ રાતે આપણે બંને
આખી રાત હું ખડિયા પાસે બેઠો રહ્યો.
હું પરોઢે ઝાકળે, આ ભોરમાં શોધું તને, રાતભર ઘોંઘાટ, ભીડે, શોરમાં શોધું તને.
પોષની ઠંડી સવારે જેમ કૂણો તડકો આવે, એમ તું આવ્યો ઉંબરે, ને આખું ઘર હૂંફાવે.
પીપળાની છાયામાં કૃષ્ણ સૂતા હતા,
ચૌદ વરસ મેં દીવો રાખ્યો, કોઈએ ગાઈ ન ગાથા, સીતા સંગે રામ ગયા, પણ ઊર્મિલાની વ્યથા?
રોજ સાંજે દીવડો લઈ આંગણે છે બા હજી, રાહ જોતી, આંખ ખોલી, બારણે છે બા હજી.
કોઈ ચા પીએ, કોઈ પાન ખાય, કોઈને ગમે સોપારી, મને તો લાગી ગઝલની લત, ઊંઘ ગઈ છે મારી!
ફી ભરી ના, ને નિશાળે માસ્તરે ચા આપતો, દફતરો તાક્યા કરે ને ઉંબરે ચા આપતો.
મ્હેફિલે સૌ ગાય ત્યારે રાગ થઈ સરકી જવું, વાટ બળતી હોય ત્યાં તો આગ થઈ સરકી જવું.
નામ તારું પીપળાના પાનમાં લખ્યા કરું, સાદ થઈ તારી કહાણી કાનમાં લખ્યા કરું.
વાંદરા શું મન સદા આ ડાળ પર ઝૂલ્યા કરે, ચાખતું ફળ, ફેંકતું, ને સૌ પછી ભૂલ્યા કરે;
આ કાંઠે મારું ગામ, પેલે કાંઠે એનું.
હવે એના હાથ ધ્રૂજે છે. ચોટલો
કાલ જે ઊગ્યું હતું, એ આજ પણ વેરાય છે, રંગ બદલે છે ગગન, ને વાદળો ઘેરાય છે;
રાત ભલે ને લાંબી, સાજન, સવાર થાશે જ, ભીંજેલી આ પાંપણ ઉપર સૂરજ આવશે જ.
મંચ પર બેઠા મહાશય, હાર, શાલો ને ઇનામ, ને ગઝલમાં કાફિયા ચોરેલ છે સઘળા તમામ;
કોણ વાળે રોજ મારું આંગણું મારા પછી? કોણ ખોલી રાખશે આ બારણું મારા પછી?
મેળો રે મેળો, મારો જીવ ચગડોળે ચડ્યો, ઘેર જવાનું મન ના થાય, ને પગ તો પાછો પડ્યો.
દર શિયાળે કુંજડીઓ
ગામ આખું ઊંઘતું હો, એ સવારે આવ ને, રાહ જોતી મા હજી ઘરને દુવારે આવ ને.
શિયાળાની સવારે ધુમ્મસ
પતંગિયું મારા હાથ પર બેઠું.
વરસો પછી સ્ટેશન પર
તમારું બધું આજ જાણે પડોશી, નકામી કથાઓ ય તાણે પડોશી.
ચકલી રે ચકલી, તું પાછી આવ ને મારે ઘેર, ખાલી ઘરમાં તારું ચીં ચીં, જાણે આખી લ્હેર.
ફોનમાં ડૂબ્યાં અમે, ને ફોનમાં ડૂબ્યા તમે, એક થાળીમાં ભલે, પણ સ્ક્રીન સાથે સૌ જમે;