આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૭૭ / ૧૦૬
જન્મ્યો ત્યારે દાદીએ
જગત-વૃક્ષ આખું ચમકતું ઉપરથી, દયાનું ઝરણ ત્યાં ટપકતું ઉપરથી.
અંધારું તો ઘોર ઘણું, પણ આગિયો ક્યાં ડરે છે રે? નાનકડી એની પાંખે એ તો ઝગમગ ઝગમગ ફરે છે રે.
શ્વાસ જેવું સત્ય છે, એવું જ મરવું સત્ય છે, રોઈને જન્મ્યા અમે, પણ અંત હસવું સત્ય છે.
બારસાખ વરસોથી
આંગણ વચ્ચે ભીંત ચણાઈ, ભાઈ ભાઈથી રૂઠ્યા રે, એક જ ચૂલો, એક જ ઓટલો, બે ભાગમાં તૂટ્યા રે.
ના મ્હેલમાં, ના સ્વર્ગમાં, સંસારમાં વસવું ગમે, ઝાંઝર બની ગોરી પગે ઝણકારમાં વસવું ગમે.
રડી લીધું, હૃદય હળવું, હવે ઘટના ય ઝાંખી છે, ગયું તોફાન, કાંઠે માત્ર ભીની રેત રાખી છે;
ભૂખ વેઠી, ઠાર વેઠ્યો, લૂગડું વેચ્યું નથી, એ જ બાપીકું પડેલું ખોરડું વેચ્યું નથી.
બાપુ મારા સૂરજ જેવા, સાંજે મોડા આવે રે, થાક્યા પાક્યા ખભે અંધારું, તોયે ચોકલેટ લાવે રે.
વર્ષો પછી આજ સવારે
ઘોર અંધારું હતું, ને એક આશાનું કિરણ, બાળકે જ્યાં ‘મા’ ઉચાર્યું, ત્યાં જ ભાષાનું કિરણ.
સવાર પડે ને દોડ શરૂ, ને સાંજ પડે ત્યાં થાકું રે, ઘડિયાળનો કાંટો આગળ ને હું તો પાછળ હાંફું રે.
ભાઈ લૂંટે ભાઈને, તે જોઈને રાવણ હસે, ધન કમાવા ઘર ગલી સૌ ખોઈને રાવણ હસે.
એ રોજ થોડી થોડી
બંધ બારણે, મોં પર બુકાની, આખું ગામ ઉદાસ, દૂર દૂર રહીને શીખ્યા, શું છે પાસે-પાસ.
પોષની ઠંડી સવારે તાપણાની હૂંફ છે, ઊતરે તડકો ધરા પર, આંગણાની હૂંફ છે.
કપાયું ઝાડ, બાકી ઠૂંઠ, તોયે માનતા માની, તરસ લઈ મૂળમાં ઊંડે, ગણે એ મેઘનું પાણી;
૭૦૬૬. આયનો પૂછે મને રોજે: ‘અરે, તું કોણ છે?’
૭૧૦૫. હવે તો ગામમાં પણ ના મળે એ લીમડો જૂનો,
૭૧૪૪. નદીને ખબર ક્યાં, કિનારે ઉદાસી,
૭૧૮૪. હતો એક વડલો, હતા ઓટલા,
૭૨૧૪. માટી તણું આ ખોળિયું, માટી મહીં મળશે ફરી,
૭૨૩૪. આંખમાં આંસુ ને હોઠ પર ગીત છે,
૭૨૫૦. ફોન પર જ્ઞાની બધા છે, સૌ સલાહો આપતા,
હવે તો મકાનો અવાજે ડરે છે, અને બારણાં પણ રિવાજે ડરે છે.
કાગળ ગુલાબી, શાહી રે ભીની, અક્ષર ધબક્યા કરે, તને લખું ત્યાં ટેરવાં મારાં મોગરા થઈને ખરે.
પચાસ વર્ષ પછી એ મને કહે:
ગામ એવું રે મળે, જ્યાં પાદર પૂછે નામ, ઝાંપે ઊભો લીમડો બોલે: ‘આવો, કરો આરામ.’
સખી, ઓઢણીએ ઓઢણીએ બદલાતા રંગ, એક જ જીવતર, ને કેટકેટલા ઢંગ!
એકમે તો આંગણે મલકાય મહિનાનો પગાર, પાંચમે તો ક્યાંક ઊડી જાય મહિનાનો પગાર.
ચૂપ બેસી ઝેર પીવું, એ નથી કૈં સાધુતા, જીભ સીવીને સહે, એ નમ્રતા ક્યાં? દાસતા!
નદીએ તે રાતે ગામનાં બધાં ઘર
બાળપણથી એક ધૂને ચાલતો તારી ગલી, શ્વાસનો આ કાફલો પણ માગતો તારી ગલી.
આવી કંકુવરણી કંકોતરી, ઉપર ગણેશનું સ્થાપન, તારા નામની બાજુમાં છે કોઈ બીજાનું સગપણ.
કવિતા લખવાનું બંધ કરું તો શું થાય?
મળે છે ઘેર બેઠાંને હવે સંબંધ અંગૂઠે, થયાં છે વાતનાં સૌ બારણાં પણ બંધ અંગૂઠે.
નહોતું કશું, બસ નમકથી ચલાવ્યું, દિવાળી, નયનની ચમકથી ચલાવ્યું.
ભેજ લાગ્યો છે હૃદયને, આંખને તડકે ધરું, ભીંજવી ગઈ સાંજ, મારી પાંખને તડકે ધરું.
હજી સામસામે કિનારો અડીખમ, તમારો, અમારો ઠઠારો અડીખમ.
આજ શરદપૂનમનો ચાંદો રે ઊતર્યો અગાસીએ, દૂધપૌંઆની થાળીમાં રે ઝબક્યો અગાસીએ.
લોક બોલે: પ્રેમમાં તું સાવ ઘેલો, તો ભલે, સૌ રિવાજોના નગરમાં હું અકેલો, તો ભલે.
પાંચ વરસની દીકરીએ બાલ્કનીમાં
નિવૃત્તિના છેલ્લા દિવસે માસ્તરે
ધીરે ધીરે આવજે, કાના, ઝાંઝર મારું જાગે, સાસુ જાગે, નણંદ જાગે, આખું ગોકુળ જાગે.
હૈયું તો ઠોઠ નિશાળિયું, એને ગણિત ન આવે, એક ને એક અગિયાર કરે, ને સૌને પાસ બતાવે!
મધુર લાગે ભલે, મીઠા દિલાસાને નિભાડે મૂક, ખરું ખોટું જવા દે, તું ભરોસાને નિભાડે મૂક.
શ્યામ, તારી વાંસળીના પાદરે લઈ જા મને, ગોપ ગાયો જ્યાં ચરાવે, ડુંગરે લઈ જા મને.
સ્મશાનનો ચોકીદાર બપોરે
સત્ય લખતાં બીક લાગે, ને કલમ પણ ક્ષીણ છે, જૂઠ લખતાં લાજ આવે, બેઉ કાંઠે ખીણ છે;