આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૧૦૩ / ૧૦૬
પનઘટથી હું પાછી વળી, ત્યાં ગામને ચોરે વાત, કે કોણે મારી ગાગરમાં ઝબકાવી ચાંદની રાત?
શ્વાસ લેવાનું ય જાણે સાવ ખોટો બોજ છે, જીવવાનું એક કારણ, તું મળે એ રોજ છે;
પ્રવાસી બધા, ને જગત આ ઉતારો, નદી છે સમય, ક્યાં મળે છે કિનારો?
લીમડાના થડ પર કોતરેલું નામ હજીયે વંચાય, જેનું લખ્યું’તું, એ તો પરણી ગઈ પરગામ, હાય!
મેં જંગલમાં જઈને બૂમ પાડી —
રાહ જોઉં છું સવારે, આવશે ક્યારેક તો, નાવ પાછી એ કિનારે આવશે ક્યારેક તો.
હું સરળ થઈ ગ્યો બધી યે ઝંખના છોડ્યા પછી, શ્વાસ પણ હળવા થયા, સૌ કામના છોડ્યા પછી.
આયખું દોડ્યું સતત, પણ ઝાંઝવે પાણી નથી, આભ ગાજ્યું રાતભર, ને વાદળે પાણી નથી.
નથી સોનું, નથી ચાંદી, અમારે તો કલમ મૂડી, ગઝલના બે ચરણ, ને એમનો ઝીણો મરમ મૂડી.
નથી ઘર કે નથી ઉંબર, અમારું ગગન સરનામું, ભમું ખુશ્બૂ બની જ્યાં ત્યાં, હવે છે પવન સરનામું.
આપમેળે વહે તે પાણી, ભાઈ, આપમેળે ઊગે ઘાસ, તાણી બાંધ્યું ટકે નહીં, એનો ના કરજે વિશ્વાસ.
હજી પણ મજાની કહાણી અધૂરી, નદીની હજી છે રવાની અધૂરી.
રાતે રે સપનામાં મેં તો ભર્યો ભર્યો મેળો દીઠો જો, ચકડોળે બેસીને ઊડ્યો મારો જીવ મીઠો જો.
મરણ એક જ વાર આવે છે —
આજ હરખે આંખ છલકે, ઝાપટાં ઝીલાય ના, દીકરી આવી પિયરમાં, ભામણાં ઝીલાય ના.
નામ મોટું, ગામમાં મારી ગઝલની ધાક છે, ઘેર પત્ની બોલતી: ‘થેલી ઉપાડો, શાક છે!’
એક પળ ભીની નજરથી સાંભરે, એ પૂરતું, ભીડમાં ખોવાયલો પણ ઓળખે, એ પૂરતું.
ખાટલે બેઠાં બેઠાં ડોશી પૂછે ડોસાને: ‘યાદ છે ને? પહેલી વાર મેળામાં મેં ઓઢી’તી લાલ ચૂંદડી, યાદ છે ને?’
થવાનું તે થવાનું છે, બધીયે ફિકર છોડી દે, ગયું તે ગ્યું, હવે પાછળ વળેલી નજર છોડી દે.
કૂણી કૂણી પગલી પાડે, ઘરમાં ફૂટ્યું ફૂલ રે, ધરતી પણ હળવેથી ઝીલે, જાણે માખણ-રૂ રે.
તું ગયો ’તો દૂર, તોયે શ્વાસના સોગંદ લઈ, રાહ જોઉં ઘાટ પર હું, પ્યાસના સોગંદ લઈ.
વિજ્ઞાનના શિક્ષકે કહ્યું: ‘ચંદ્ર
મોડું થયું, સાજન, મોડું થયું, તું આવ્યો ત્યારે આંગણું મારું સાવ રે સૂનું થયું.
આવજે તો આમ આવજે, વાલમ, ના આવજે ઠાઠમાઠ, ઘોડે નહીં, ગાડે નહીં, આવજે ખુલ્લે પગે વાટ.
હલેસાં મારું હળવે હળવે, હોડી મારી ચાલે રે, કોણ જાણે કયે કાંઠે જાશે, જાણે મારો વ્હાલો રે.
મૌલા, મારી જીભે આ કોણ આવીને બેઠું? નામ લઉં ત્યાં મીઠું લાગે, જાણે મધનું ટીપું હેઠું.
માળાની ધાર પર બચ્ચું
સાંજ ઢળે ને દરિયો ગાતો, હું તો રેતીમાં બેઠી, તારી વાટે નજરું માંડી, દૂર ક્ષિતિજ લગ પેઠી.
નવું ને નવું છે સભામાં મહોરું, ખુદાની ય સામે દુવામાં મહોરું.
આપણે તો આપણી રીતે જ ગાતા મોજમાં, ભૂખ લાગે તો ફકીરી, ધૂળ ખાતા મોજમાં.
એક અક્ષર ઝળહળે, ને ઓરડે અજવાસ છે, મૌન ભીંતો ઓગળી, ને ઘર મહીં આકાશ છે;
ફાગણે ફૂટ્યો વગડ આ, ખાખરાનો રંગ છે, ઢોલ ઢમકે, ગામ ઝૂમે, વાહ! કેવો સંગ છે!
સોમવારે સવારે સાહેબને આઇડિયા આવ્યો.
ઘરે જે વહી, એ નદી સ્ત્રી હતી, બધો ભાર ઝીલે, ધરા સ્ત્રી હતી.
રોજ વાંચું છું હજી પણ દીકરાના કાગળો, આવતા’તા એક-બે, બસ વાયદાના કાગળો.
નયનમાં લાજ, ને હોઠે છુપાયો રાગ ઘૂંઘટમાં, બળે છે નવવધૂના ગાલ પર શી આગ ઘૂંઘટમાં!
આયખું ઘડિયાળમાં કાંટા બનીને દોડતું, ગોળ ફરતું, ગોળ ફરતું, તોય ક્યાં એ થાકતું?
ગીરના ડુંગર ઉપરની પ્રીતડી એ સાંભરે, ચાંદની પીતી નદીની રાતડી એ સાંભરે.
કીડીઓ ઈંડાં લઈ દોડે, ને મોરલો ટહુકા વેરે, વરસાદ હવે તો ઢૂંકડો, સાહેલી, આવ્યો ગામને ઘેરે.
બાપુજીની હથેળીમાં રેખાઓ ઓછી
ઉઘાડું આભ સામે છે, ઘણું છે જિગર પાંખોમાં, ચરણમાં ધૂળ છે તો શું, હવે છે શિખર પાંખોમાં.
ખરેખર ખજાના હતા એ દિવસ, ગલીના તરાના હતા એ દિવસ.
આભનાં પાનાં ઉપર લખશું અમે નવાં નવાં ગાનાં, ધરતીના ખોળે ઊગેલાં અમે પંખીડાં નાનાં.
હો સાધો! જે મન કદી ના ઝૂર્યું, એ તો કોરો ઘડો, જેમાં નીર કદી ના પૂર્યું.
સવારે છ ને પાંચની લોકલ, નવ ને દસનું પંચિંગ,
નાનકડો દીવો રે, મારો નાનકડો દીવો, અંધારાને કહેતો: ‘ભાઈ, થોડું તમે ખસીવો!’
ચૂંટણી આવી એટલે વરુએ
ખડક સમા આ હૈયામાં કોણે વાવ્યું બીજ? કૂંપળ ફૂટી, પાંદડું ફરક્યું, જાણે ઝબકી વીજ.
ઉંબરે પાડી પગલાંની રંગોળી, ને ઓરડે અજવાળું, દીકરી ગઈ સાસરે, તોયે ઘર લાગે નહીં કાળું.
રૂસણું છોડી સવારે માનિની માની જશે, ગાજશે, ઝબકારશે, ને દામિની માની જશે.