કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૮૭ / ૧૦૯
લાગણીના સગપણ ઝટ તૂટી ગયા, શબ્દના સૌ અરથ સાવ ખૂટી ગયા;
રૂપ રેશમ સમું નયનનો ડંખ છે, ચાંદની શીતળી ગગનનો ડંખ છે.
નકશા વિના મારે રખડવું રે, ભાઈ, નકશા વિના મારે રખડવું, કેડી જ્યાં લઈ જાય ત્યાં જાવું, ને ઝરણાંની જેમ દડવું.
કાનાને કહેજો — હવે જમનાને કાંઠે
કોઈ પૂછે જરા: ‘જીવવું કેમ છે?’ એકલા એકલા ઝૂરવું કેમ છે?
ચહેરા ઉપર ચહેરો રે ભાઈ, ચહેરા ઉપર ચહેરો, સામે મીઠી સાકર જેવો, પાછળ વાંકો-ગહેરો.
આ દિવાળીએ ઘરે ઘર સૌ ઉજાસે ઝળહળે, ને નમેલી ઝૂંપડીમાં પણ પ્રકાશે ઝળહળે.
ગામના કૂવે સવારથી
‘આભના તારા તોડી લાવું,’ સાજન મારો બોલે, શાક લેવા મોકલું ત્યાં તો મેથી ભાજી તોલે!
ના કરી અટકળો, લઈ કદમ ચાલ તું, છોડ અવઢવ બધી, તજ ભરમ ચાલ તું.
એક અફવા ઊડતી ને ગામમાં ફેલાય છે, સત્ય બેઠું કોર્ટમાં તારીખ લઈ, પરખાય છે;
રૂપ, પૈસો, નામ, મોભો, સૌ નચાવે છે મને, કોણ જાણે કેમ ઈશ્વર ના બચાવે છે મને.
મોટા માણસ, મોટી ગાડી, મોટો એનો બંગલો રે, પણ દિલનો ઓરડો જુઓ તો સાવ નાનો સંકડો રે!
સાંજ પડે ને બાંકડો
સાંજ ઢળતાં થયું: ઓ ઝરણ, ગીત દે, ઠેસ વાગે ભલે, ઓ ચરણ, ગીત દે.
ઊગ્યો રે સૂરજ મારે ખેતરે, ભાઈ, ઊગ્યો રે સૂરજ, હળ ખભે ને બળદ જોડ્યા, ચાલ્યો હું પરભાતે રજ.
ભોગ માણી જ ક્યાં? ભોગવાયા અમે, આયનાથી ય પણ છેતરાયા અમે.
એ રોજ સવારે અરીસા સામે ઊભી રહે છે.
બાપુ, તમે ગયા ને ઘરની ખીંટી સૂની રે, ચશ્માં ટેબલ પર પડ્યાં છે, લાકડી જૂની રે.
નજર મળતાં જ આ ધરતી જરા ડોલી પહેલી વાર, હૃદયની બંધ બારી કોઈએ ખોલી પહેલી વાર.
હતો હું, હતી તું, થયા આપણે, પછી ક્યાંક ખોવાઈ ગ્યા આપણે;
ગૂગલે આપ્યા જવાબો, પણ ઉખાણું ક્યાં મળે? રાત આખી ઑનલાઇન, પણ વહાણું ક્યાં મળે?
જિંદગી, તું તો કમાલ કરે છે, કમાલ રે, ક્યારેક આપે ગુલાલ ને ક્યારેક આપે સવાલ રે.
શાળાના કંપાસમાં એક પરિકર હતું.
પંથ લાંબો, શ્વાસ ઓછા, રાત બાકી છે છતાં, દીપ ઝગમગતો રહે છે, આંખ થાકી છે છતાં.
ઘડતાં ઘડતાં ઈશ્વર થાક્યો, ત્યારે ઘડી નારી રે, ધરતી જેવી ધીરજ દીધી, આભ જેવી ઉદારી રે.
ચાલતો ચુપચાપ ને ના કૈં ય બોલે છે સમય, ત્રાજવે સૌને બરાબર એક તોલે છે સમય.
ગઝલ ફારસીના દરબારમાંથી નીકળી,
શબ્દને શણગાર સજાવું, શબ્દને સોળ શણગાર રે, અર્થનું ઝાંઝર પહેરાવું, ભાવનો ઓઢાડું હાર રે.
રાતભર એકલો જાગતો ખેતરે, ભરબપોરે ય એ દાઝતો ખેતરે.
ડૉક્ટરે યાદી લખી જે, એક પણ ના ભાવતી, ને ગમે તે ચીજ એના લિસ્ટમાં ના આવતી;
રાતભર મોજાં ઉછાળે એક સાગર ઊંઘમાં, કોણ ખખડાવી જતું છમછમ જ ઝાંઝર ઊંઘમાં.
સૌને મળ્યો હું રોજ રોજ, પણ મને હું ક્યાં મળું? ભીડમાં ભળી ગયો એવો, કે ખુદમાં પાછો ક્યાં વળું?
સડક આખો દિવસ
કાલ તો સ્વપ્ન છે, જી ભરી આજમાં, ફૂલ ખીલ્યું, હસી લે ફરી આજમાં.
આટલું ના હસ, સાજન, આટલું ના હસ, મારું હૈયું કાચનું, એમાં તિરાડ પડે બસ.
ઘાવ ઊંડો હતો, એ વ્યથા શેર થઈ, જે મળી જિંદગીમાં, સજા શેર થઈ.
ઝૂંપડીમાં બે છોકરાં
ક્યાં ક્યાં શોધું તને, મારા વહાલા, તું તો અહીં જ છે, શ્વાસની સાથે આવે-જાય, તું ધબકારે જ છે.
‘ઠીક છું’ બોલી છુપાવે એ ઉદાસી ફોન પર, ને દબાવે છે ગળામાં સ્હેજ ખાંસી ફોન પર.
ભાગ્ય રૂઠે ભલે, જીવવું મોજમાં, ઝૂંપડી હો ભલે, ઝૂલવું મોજમાં;
આંખ બાંધી, ન જોયું કશું ન્યાયમાં, ત્રાજવે તોલવાનું બધું ન્યાયમાં.
કોઈ આવ્યું તારું નામ લઈ, ને મારું આંગણું મ્હોર્યું રે, સૂકી ડાળે કૂંપળ ફૂટી, મન મોગરા શું ફોર્યું રે.
પાંપણની ધારે લટકતું આંસુ
જે ગયું, એ તો ગયું, એની ઉધારી મૂક ને, ભીતરે ખૂંપી ગયેલી એ કટારી મૂક ને.
ગરવી ગાજે ગિરનારે ને સાગર ગાજે સોમનાથ, એવી મારી ગુજરાતની ધરતી, જ્યાં હૈયે હૈયે હાથ.
આંખમાં વર્ષ ગ્યાં આ સપન વાવતાં, ગામ છૂટ્યું, નવું આ વતન વાવતાં.
હા, મને ખબર છે —
ઝીણું ઝીણું ઝાકળ ઝરે, ને ઘાસ ઝૂલે રે ઝૂલે, રાતનો સંદેશો લઈને પાંદડું ખૂલે રે ખૂલે.
પાંદડે પાંદડે ઊતરી પાનખર, માર્ગ પર પીત ચાદર ધરી પાનખર.