કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૮૦ / ૧૦૯
કપાયું ઝાડ, બાકી ઠૂંઠ, તોયે માનતા માની, તરસ લઈ મૂળમાં ઊંડે, ગણે એ મેઘનું પાણી;
૭૦૬૬. આયનો પૂછે મને રોજે: ‘અરે, તું કોણ છે?’
૭૧૦૫. હવે તો ગામમાં પણ ના મળે એ લીમડો જૂનો,
૭૧૪૪. નદીને ખબર ક્યાં, કિનારે ઉદાસી,
૭૧૮૪. હતો એક વડલો, હતા ઓટલા,
૭૨૧૪. માટી તણું આ ખોળિયું, માટી મહીં મળશે ફરી,
૭૨૩૪. આંખમાં આંસુ ને હોઠ પર ગીત છે,
૭૨૫૦. ફોન પર જ્ઞાની બધા છે, સૌ સલાહો આપતા,
હવે તો મકાનો અવાજે ડરે છે, અને બારણાં પણ રિવાજે ડરે છે.
કાગળ ગુલાબી, શાહી રે ભીની, અક્ષર ધબક્યા કરે, તને લખું ત્યાં ટેરવાં મારાં મોગરા થઈને ખરે.
પચાસ વર્ષ પછી એ મને કહે:
ગામ એવું રે મળે, જ્યાં પાદર પૂછે નામ, ઝાંપે ઊભો લીમડો બોલે: ‘આવો, કરો આરામ.’
સખી, ઓઢણીએ ઓઢણીએ બદલાતા રંગ, એક જ જીવતર, ને કેટકેટલા ઢંગ!
એકમે તો આંગણે મલકાય મહિનાનો પગાર, પાંચમે તો ક્યાંક ઊડી જાય મહિનાનો પગાર.
ચૂપ બેસી ઝેર પીવું, એ નથી કૈં સાધુતા, જીભ સીવીને સહે, એ નમ્રતા ક્યાં? દાસતા!
નદીએ તે રાતે ગામનાં બધાં ઘર
બાળપણથી એક ધૂને ચાલતો તારી ગલી, શ્વાસનો આ કાફલો પણ માગતો તારી ગલી.
આવી કંકુવરણી કંકોતરી, ઉપર ગણેશનું સ્થાપન, તારા નામની બાજુમાં છે કોઈ બીજાનું સગપણ.
કવિતા લખવાનું બંધ કરું તો શું થાય?
મળે છે ઘેર બેઠાંને હવે સંબંધ અંગૂઠે, થયાં છે વાતનાં સૌ બારણાં પણ બંધ અંગૂઠે.
નહોતું કશું, બસ નમકથી ચલાવ્યું, દિવાળી, નયનની ચમકથી ચલાવ્યું.
ભેજ લાગ્યો છે હૃદયને, આંખને તડકે ધરું, ભીંજવી ગઈ સાંજ, મારી પાંખને તડકે ધરું.
હજી સામસામે કિનારો અડીખમ, તમારો, અમારો ઠઠારો અડીખમ.
આજ શરદપૂનમનો ચાંદો રે ઊતર્યો અગાસીએ, દૂધપૌંઆની થાળીમાં રે ઝબક્યો અગાસીએ.
લોક બોલે: પ્રેમમાં તું સાવ ઘેલો, તો ભલે, સૌ રિવાજોના નગરમાં હું અકેલો, તો ભલે.
પાંચ વરસની દીકરીએ બાલ્કનીમાં
નિવૃત્તિના છેલ્લા દિવસે માસ્તરે
ધીરે ધીરે આવજે, કાના, ઝાંઝર મારું જાગે, સાસુ જાગે, નણંદ જાગે, આખું ગોકુળ જાગે.
હૈયું તો ઠોઠ નિશાળિયું, એને ગણિત ન આવે, એક ને એક અગિયાર કરે, ને સૌને પાસ બતાવે!
મધુર લાગે ભલે, મીઠા દિલાસાને નિભાડે મૂક, ખરું ખોટું જવા દે, તું ભરોસાને નિભાડે મૂક.
શ્યામ, તારી વાંસળીના પાદરે લઈ જા મને, ગોપ ગાયો જ્યાં ચરાવે, ડુંગરે લઈ જા મને.
સ્મશાનનો ચોકીદાર બપોરે
સત્ય લખતાં બીક લાગે, ને કલમ પણ ક્ષીણ છે, જૂઠ લખતાં લાજ આવે, બેઉ કાંઠે ખીણ છે;
હવે આ ઘરે છે નિરંતર ઉદાસી, અહીં આંગણે છે સમંદર ઉદાસી.
ચાળીસમા માળની બારીમાંથી આખું નગર દેખાય છે —
ભીડમાં ખોવાઈ બેઠી જાતને તું ઓળખી, આયના ફોડ્યા પહેલાં, વાતને તું ઓળખી.
થાક ભાંગે, બેસવા દે ઓટલો બસ એટલું, ભૂખ લાગે ત્યાં મળે જો રોટલો બસ એટલું.
હાઇવે માટે ડુંગર કાપ્યો.
તળાવો સુકાયાં, નદીને તરસ છે, નમેલી, સુકાતી કળીને તરસ છે.
પાદરે ઊભા વડે, સૌ ગામનું સગપણ હતું, જે વિદેશે ગ્યા, પછી તો નામનું સગપણ હતું.
હાથમાં છે ફૂલ, ને આ ખંજરો છે પીઠ પર, મિત્રતાના એ લખેલા અક્ષરો છે પીઠ પર.
અમારાં તો બધાં સપનાં કતારોમાં ગયાં વર્ષો, ઘટાડાની જ આશામાં બજારોમાં ગયાં વર્ષો.
કેસરી પૂરવ થયું ને આભ આખું લાલ છે, ઝાકળે ભીંજાઈ ઊઠ્યું ગામ આ ખુશહાલ છે;
આભ લખે છે કાગળ, ને વરસાદ ટપાલી થાય, ટીપે ટીપે સરનામું, ને ગામ આખું વંચાય.
રોજ જઈને સાંજ ટાણે ઝાડને થપ્પો કહું, તું છુપાયો ક્યાંક, આખી વાડને થપ્પો કહું.
પ્રેમ એટલે
બારણું ખોલી જરા, આ ઉંબરો તું પાર કર, પાંખ છે તારી, ગગન છે, પીંજરો તું પાર કર.
ન હીરા, ન મોતી, દુઆનો ખજાનો, ભરેલો હૃદયમાં વ્યથાનો ખજાનો.
માટીનું આ ખોળિયું રે, માટીમાં મળી જાશે, હંસલો તો ઊડી જાશે, પીંજરું અહીં રહી જાશે.
નામ નોખાં લાખ છે, પણ એક છે સાચો ધણી, મંદિરે, મસ્જિદ, ગુરુદ્વારે ભલે વાતો ઘણી;