કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૫૩ / ૧૦૯
શેરીના છેલ્લા ઘરમાં એક ડોશી રહે છે.
ઇચ્છારાણી પધાર્યાં છે! ઢોલ વગાડો, તોરણ બાંધો —
કુંભાર માટીને પાણી પાય છે,
લાગણીના દાખલામાં રોજ ભાગાકાર છે, ને અહંનો આપણામાં તો સતત વિસ્તાર છે.
તને જોવા નયન ઝંખે, તને શોધે બધે પગલાં, ગલી સૂની, ઝરૂખો મૌન, ના ભાળું કશે પગલાં;
સરકારી કચેરીના ત્રીજા માળે,
અમારે આંગણે આજે બનીને ગગન તું આવ્યો, અધૂરા બાગમાં મ્હેકી, સજીને ચમન તું આવ્યો.
નહીં બોલું, કાના, નહીં બોલું, તારી વાંસળીનો ભેદ આજે ખોલું…
ઑનલાઇન મ્હેફિલ જામી, ભાઈ, ઑનલાઇન મ્હેફિલ જામી, ‘વાહ’ની જગ્યાએ અંગૂઠા, ને સૂરમાં આવી ખામી!
નોટના એ પાનમાં ઘર, સૂર્ય ને બે ઝાડ છે, ચીતરેલી એક કેડી, બારણું ને વાડ છે.
કલમ મારી હથેળીમાં ધબકતું એક હૈયું છે, લખું તો શ્વાસ લે છે એ, નહીં તો એ ઘવાયું છે;
જા રે, ઓ પીડા! તું તો સાવ ઘરરખ્ખુ નીકળી, વગર બોલાવ્યે આવી ને ઉંબર લગ પાથરી દીધી ઝૂંપડી…
ઓરડે ઉસ્તાદ ના, પણ તાનપૂરે તાન છે, એ ગયા, તો પણ હજી આ ઓરડામાં ગાન છે.
ઘંટ, દીવા, ધૂપ, ઝાલર ને ધજા — તું ક્યાં હતો? ગામ, વન ને ઘોર જંગલની ગુફા — તું ક્યાં હતો?
ઢોલ થંભ્યા, ગીત થંભ્યાં, આંગણું સૂનું થયું, એક પાલવ જ્યાં સરક્યો, બારણું સૂનું થયું.
લખોટી, પતંગો, મજાનો હતો દોસ્ત, અમીરી ન'તી, પણ ખજાનો હતો દોસ્ત.
તું નથી, વાલમ, ને ઘરનો ખૂણે ખૂણો ખાલી બોલે, જાણે ઘરનો દીવો આજે ધીમો ધીમો ડોલે…
ગામના એ સ્ટેશને, બસ, રોજની આ વાટ છે, કાટ ખાતો એક પાટો, ભાંગલી આ ખાટ છે.
એક જૂની ડાયરીમાં ‘બા’ તણો જે સ્વાદ છે, માપ ‘ચપટી’, માપ ‘થોડું’, તોય સૌ આબાદ છે.
રણ મહીં પણ કોઈ મીઠી વીરડીની આસ છે, સાગરે ઊભો રહીને પણ મને તો પ્યાસ છે.
ફાઇવ સ્ટાર હોટલના બુફેમાં
ભરી સોયે નવો ધાગો, જુઓ, મા રાત સાંધે છે, પુરાણાં ચીંથરાં જોડી, નવી કો' ભાત સાંધે છે.
પાદરે વરસાદ ને હાથે પિતાની કડક ચા, ફૂંક મારી બાપુ પીતા આદુની એ ચટક ચા.
શાંતિ ખિસ્સામાં હતી, ને શોધવા ફરતો બજાર, તીર્થ, દેવળ, આશ્રમોના દ્વાર પર લાંબી કતાર;
લાખ લોકો આસપાસે, એકલો છું લોકમાં, દેખતો છું, તોય જાણે આંધળો છું લોકમાં.
માધવ, જો કદી રસ્તે મળી જાય તો
સવારે ઘંટનો રણકો, અઝાનો સાંજ ટાણે છે, અમારું ગામ બંનેને ખુદાનો સાદ જાણે છે;
આયનો તોડી નખાયો, એ જ તો નબળાઈ છે, સત્યના રસ્તા ઉપર તો રોજ ઊંડી ખાઈ છે.
વૈદ્યજીએ ના કહી, ને ફાફડા છે લગ્નમાં, કેલરી ગણતો રહું, ને ઢોકળાં છે લગ્નમાં.
કંકોતરીમાં ગણપતિ છે,
આભે ગાજ્યો મેહુલો, ને હૈયું મારું નાચ્યું રે, ખેતરને ખોળે ધરતીએ લીલું કાપડું કાપ્યું રે…
આજ રાતરાણી મ્હોરી, સખી, આંગણિયે મ્હોરી, એની ફોરમમાં ભીંજાઈ મારી ચૂંદડી કોરી કોરી…
એક નાના આગિયાના પેટમાં પણ ભાણ છે, એક ચપટી લૂણનું તો રાજ પર પણ બાણ છે.
આંખ, સપનાં, હાસ્ય, ને આખી જવાની સેલ છે, મોલના કાચે લખેલું: ‘આ કહાની સેલ છે!’
દીકરા, મારી પાસે તને આપવા
વાડામાં હજારો ઘેટાં હતાં,
ચાય મૂકી, કાચ લૂછ્યા, ને કશું બોલી નહીં, આંખ ભીની થઈ, છતાં એ પણ ઘણું બોલી નહીં.
રાતે તારી નીંદરમાં હું ચાંદની થઈને આવીશ, પાંપણ પર બેસી, સાજન, ધીમું ગીત સુણાવીશ…
ઉનાળે બળતી ધરતીને ટાઢક દેવા આવીશ, ભરી ભરીને વાદળીઓની કાવડ લઈને આવીશ…
મને મોઢે કહી દે તું, ભલે કડવું, ખરું સાચું, વખાણો મીઠડાં જૂઠાં, નથી ખપતું વચન કાચું;
નિશાળના દરવાજે મેં તારી આંગળી છોડી,
હજી સ્વેટર અધૂરું છે, હજી બે હાથ ખૂટે છે, સળી પર ગાંઠ અટકી છે, અધૂરો સાથ ખૂટે છે.
માધવ, યુદ્ધની આગલી રાતે
બળે ખેતર, બળે આંખો, ભરી દે, ધાર વરસી જા, નદી સુક્કી, તળાવો પણ, હવે આ વાર વરસી જા.
ધોમ તડકે કામ કરતો, ના મળે ટીપું ય નીર, સ્વેદ પીને પણ ટકાવે એ મજૂરીનું ખમીર;
સાસરિયે બેઠી દીકરી ઝૂરે, માડી, તારો ખોળો સાંભરે, સાંજ પડે ને પિયરની કેડી આંખોમાં આવી પાંગરે…
વાટ જોઉં રે રામ, તારી વાટ જોઉં, બોર ચાખી ચાખી, હું તો ઝૂંપડી લીંપું, ધોઉં…
ઇશ્કના દરબારમાં જે થઈ ગયો તે ખાક છે, ને બળીને રાખ થઈ જે, એ જ આશિક પાક છે.
મને ઇચ્છા, મને સત્તા, મને પારો નચાવે છે, કદી ઘરનો, કદી પરનો, નિયમ-ધારો નચાવે છે.
પ્રિય દીકરા, પરમ દિવસે