કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૩૮ / ૧૦૯
રાતની ગાડી હતી, સ્લીપર ડબ્બો,
મ્યુઝિયમના ત્રીજા ઓરડામાં આરસની એક પરી ઊભી છે —
ફૂલની આશા બતાવી સાવ ડાળી છેતરે, રોજ ભૂખ્યાં બાળકોને એક થાળી છેતરે.
જ્યારે એ પાછો આવશે ત્યારે હું બારણું તરત નહીં ખોલું.
દીકરીની ઝાંઝરી ને ઢીંગલીઓ માળિયે, ને વિદાયે ગાંઠ વાળી પોટલીઓ માળિયે.
ના કહું તો પણ ફરીથી એ જમાડે પ્રેમથી, ને દવાખાને પછી ડૉક્ટર ઉજાડે પ્રેમથી.
ન રંગે, ન રેખે, ન પીંછે ઝિલાતો, હસે, તોય ભીતર નિસાસે છવાતો;
છોકરો: તું મારો ચાંદ છે.
ચાંદલિયો તો આભે ઊગ્યો, મારો ચાંદો પરદેશ, રૂપેરી અજવાળે વાંચું સાજનનો સંદેશ.
એ ગયો પછીના પહેલા મહિને
જનમતાંવેંત નંબર લઈ, ફરી ઊભા કતારોમાં, બધાં ફૉર્મો, બધી અરજી ભરી ઊભા કતારોમાં.
તમોને બધાં સુખ નિરાળાં મુબારક, અમોને અમારા ઉનાળા મુબારક.
ખારવો ગ્યો છે દરિયે, ને ખારવણ ગણે છે મોજાં, એક એક મોજે ઊછળે એના હૈયામાં સો બોજા.
જિંદગી આખી ગુમાવી, ત્યાં જ હસતાં આવડે, આંસુઓ ખૂટી ગયાં, ને સાવ રડતાં આવડે.
ભાઈ, દેશપ્રેમ તો મારો છે મોબાઇલની સ્ક્રીનમાં, ને કચરો નાખું રસ્તા પર, ને થૂંકું છું લાઇનમાં!
બાનું તારીખિયું તો આખા ઘરનું ખાતું રે, દૂધ, ધોબી, વ્રત ને તિથિ, સઘળું એમાં ગાતું રે.
આભ જેવું આંગણું, એ આંગણું મારું હતું, રાહ જોતું સાંજ પડતાં બારણું મારું હતું.
શ્વાસ મારા, દેહ મારો, ભીતરે આ કોણ રે? હું જ બેઠો છું ઘરે, તો ઉંબરે આ કોણ રે?
આવ્યો રે ઉનાળો, લઈ આંબાની ડાળે કેરી, ધોમ ધખે બપોરે, તોય બાળકની મોજ અનેરી.
ગલી છોડી, નદી છોડી, છતાં આ વતન મારામાં, ધુમાડો, ઢોર ને ગરબા, સમાયું ગગન મારામાં.
ઢળતી સાંજે સરહદની કાંટાળી વાડ પાસે
ગામના ગ્રંથાલયમાં છેલ્લા કબાટના છેલ્લા ખાનામાં
પાછો ગામ ગયો તો વડલે પૂછ્યું: ‘ક્યાં હતો રે ભાઈ?’ ઝાંપે ઝાંપે ઊભી મારી ઓળખ, ધૂળમાં ઢંકાઈ.
બળેલા વને પણ ઘટા ઊગશે, અમાસે ય કાલે દિશા ઊગશે.
આવો રે નીંદરપરી, મારા લાલને આંગણ આવો, રૂપેરી પાંખે ઊડીને ચાંદાની ગાડી લાવો.
રાખ થઈ ગ્યું ઘર બધું, પણ એક તણખો છે અહીં, ભીંત સઘળી ભોંય પર, પણ આ ઝરૂખો છે અહીં.
નદી જેમ દરિયે સરી પ્રેમમાં, મટી જાત, ત્યારે તરી પ્રેમમાં.
શબ્દ નાનો છતાં લાગણી કોતરે, એક ઝીણી અણી માગણી કોતરે.
આભ કોરુંકટ, ધરા ફાટી, તળાવો પી જતો, ને દુકાળ જ ફાઇલોના સૌ ઠરાવો પી જતો.
તમારા દોષ પાલવમાં ભરી, કેવા ગુના ઢાંક્યા, હસીને સૌ સગાંઓના અમે ઘા પણ ઘણા ઢાંક્યા.
આજ મને ભીંજાવા દે, મા, આજ મને ભીંજાવા દે, વરસોથી કોરી રાખેલી જાતને પલળી જાવા દે.
આજે ત્રીજો દિવસ છે — મારી કલમ ઉપવાસ પર છે.
હું, તું ને કટિંગ ચા, ભાઈ, હું, તું ને કટિંગ ચા, અડધી અડધી વહેંચીને પીએ, એ જ દોસ્તીનો દાવ!
તાવ આવે બાળને, શોધે દવાઓ ગૂગલ પર, ને નમાજે માગવાની સૌ દુવાઓ ગૂગલ પર.
કાનો આજે ગોકુળ આવે તો શું શું જોશે રે? વાંસળી વગાડે ને ગોપી ઇયરફોનમાં ખોવાશે રે!
મે મહિનાની બપોર છે. સડકો ઓગળે છે,
બગીચે પુરાણા મળે રોજ સાંજે, અને સૂર્ય સાથે ઢળે રોજ સાંજે.
ચાંદની, પૂનમ, અગાસી ને ગુલાબી રાતમાં, હાથ મારો, તું ય પાસે, સૌ હતું સંગાથમાં;
અમે દીવાદાંડી થઈને ઊભા રે, દરિયાને તીર, વહાણ સૌ પાર ઊતર્યાં, કોઈ ન પાછું આવ્યું, વીર… હો જી…
બેન બાંધે છે હવે તો રાખડીઓ કૉલ પર, ને ઉતારે મા સવારે આરતીઓ કૉલ પર.
હવે ગાલે ન રેખાઓ, છુપાવી ઉમર ફિલ્ટરથી, હજારો ‘લાઇકો’ વરસે, મળી સૌ નજર ફિલ્ટરથી.
નયનમાં ભરાયું, ન ખરતું હતું, ગળામાં જ ડૂમો, ન સરતું હતું;
ઘણી વખત ઘર આખું ભરી સભા જેવું, પછી અચાનક સૂનું, તમસ-ગુફા જેવું.
લીમડો બોલ્યો: ‘કાપો તો ભલે કાપો રે, ભાઈ, પણ મારી છાંયે ઊછર્યા એ દિ’ સંભારો રે, ભાઈ.’
મેં લખી’તી ગામની આખી ઉદાસી પત્રમાં, ને હતી ચાંદા વગરની એ અગાસી પત્રમાં.
તને હું હૃદયમાં છુપાવું છતાં પણ, નયનથી ઝરે છે, ભુલાવું છતાં પણ.
પથારી સાવ સૂની છે, નવો આઘાત, જાગું છું, ભુલાતી ક્યાં? તમારી એ અધૂરી વાત, જાગું છું.
ચાલ, આજનો દિવસ જીવી લઈએ, કાલ કોણે દીઠી? ગઈ કાલ તો ગઈ ગલીમાં, આજ છે સાકર મીઠી.
વાત તો એટલી જ હતી કે આપણે મળીશું.
સખી, જો — દરિયો રોજ સવારે