આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૯૩ / ૧૦૬
સવારે એક ચકલી
દાદીમા રે દાદીમા, તારી વાતોનો ભંડાર, રાત પડે ને ખોલે તું તો પરીઓનો દરબાર.
પ્રતીક્ષા બની હું રહી ઉંબરે, ન આવ્યા, ન વાતો કહી ઉંબરે.
ઢળી સાંજ ને દીવા બળ્યા, આવી કાળી રાત, વાટ જોઉં હું વાવને કાંઠે, કોણ પૂછે મારી વાત?
ન ટંકે કોઈએ ઘડિયો, ન રાજાએ મને છાપ્યો, સ્વયં સિક્કો, સ્વયં ભઠ્ઠી, અગન પરસેવની તાપ્યો;
મંચ પર સત્તર કવિ.
આટલાં વર્ષે કબૂલું છું:
મધરાતે જાગ્યું ગોકુળ ગામ, પ્રગટ્યા નંદકુમાર, ઢોલ-નગારાં ગાજ્યાં, ને વરસ્યો મેહ અપાર.
આંખ ના, તોયે ગલી, ઘર, વૃક્ષ જાણું સ્પર્શથી, ને સવારે હૂંફમાં પ્હેલું વહાણું સ્પર્શથી.
હવામાં, પાંદડાં પર ને કિનારે આપણી વાતો, ગલીના ચોતરે ચાની સવારે આપણી વાતો.
ન ઘર, ના ગામ, ના નાતો, ભલું આ ધામ મસ્તીમાં, ઉઘાડા પગ, ઉઘાડું આભ, ને આરામ મસ્તીમાં.
મરણ આવે, ભલે આવે, મને શાનું ય ડરવાનું? હજી તો ગીત ગાવાનું, હજી તો ફૂલ ધરવાનું;
રોપ્યું પારિજાત, હરિ, તેં ભામાને દરબાર, ફૂલ ખરે રુકમણી-આંગણ, કેવો આ વહેવાર!
છૂટાં પડતી વખતે આપણે નક્કી કર્યું હતું:
ઓસના ટીપે ગગનને જો છુપાવ્યું કુદરતે, મોરપીંછે મેઘધનુને, જો, સજાવ્યું કુદરતે.
ઝરમર ઝરમર મેહુલો વરસે, ધરતી ઓઢે ધાન, ખેડૂત નાચે, મોરલો ગાજે, ગાય આખું રાન.
હજી આ બારણું ખુલ્લું, જરા ખુલ્લું રહેવા દો, હજી ઉંબર ઉપર દીવો સળગતો આ રહેવા દો;
દર વર્ષે રાવણ બળે છે.
આ જગત તો મંચ છે, ને સૌ અહીં કિરદાર છે, કોઈ રાજા, કોઈ જોકર, કોઈ ચોકીદાર છે;
ઝૂલતો ઝૂલો નથી, બાળક ફસાયા ફોન પર, વારતા દાદી કહે, સૌ તો ભુલાયા ફોન પર.
ભલે આવે આંધી-તોફાન, હું તો ઊડતી રહીશ, પાંખ કપાશે તો યે આખું આભ ગણતી રહીશ.
માછલી હસતી ફરે છે સાગરો વચ્ચે રહી, ફૂલ ખીલે જેમ નાનું પથ્થરો વચ્ચે રહી.
ઘણી કાળી હતી રાતો, સિતારો ઊગવામાં છે, ભલે તોફાન દરિયામાં, કિનારો ઊગવામાં છે.
મને સમજવા ઘણાએ પ્રયત્ન કર્યા.
કામણ ક્યાં છે કાનમાં, સહિયર, કોઈ મને બતાવો, વાંસળી, પીંછું, પીતાંબર — કોનું, મને સમજાવો.
ઢળી છે સાંજ, ને ઘરમાં નમેલું ગગન થાકેલું, ઘણે વરસે ગયો ગામે, નિહાળ્યું વતન થાકેલું.
પ્રેમ છે જો તો હવે ખુલ્લો જરા ઇકરાર કર, મૌનની દીવાલ તોડી, એક બસ ટહુકાર કર;
સિસ્ટર, મારા દીકરાને કહેજો, ગભરાય નહીં, મશીન ભલે બીપ બીપ કરે, મા હજી જાય નહીં.
મમ્મી, મારા રૂમનું બારણું
સવારે દાદી તુલસીને પાણી રેડે છે,
તું હજી મારી જ પ્હેલી ચાંદની આ ઉંમરે, મોતિયાની આંખમાં પણ રોશની આ ઉંમરે.
ગુરુજી, તમે ઉઘાડ્યાં ભીતરનાં દ્વાર, હું તો ભટક્યો જગમાં બ્હાર.
ખાતાવહીમાં લખું હું, શ્યામ, આવક-જાવક સાર, જમા બાજુએ તારું નામ, ઉધારમાં સંસાર.
ગઝલ આવી હતી ઈરાનથી શાહી લિબાસોમાં, અહીં ઓઢી પટોળું, ને રમી ગરબે ઉજાસોમાં;
આંખની કોરમાં ભેદ છે કે નહીં? હાસ્યની ઓથમાં ખેદ છે કે નહીં?
ઢળે સાંજ, ધીમે ઝરે રાતરાણી, સવારે ધરા પર ખરે રાતરાણી.
તારી વેણીમાં ગૂંથવા લાવેલો મોગરાનો ગજરો
કાચ જેવી હોય છે, આ વાત સંધાતી નથી, ઊંઘ જ્યાં તૂટી, પછી એ રાત સંધાતી નથી.
છોડ ને લૅપટૉપ, સજનવા, આવ ને મારી પાસ, આભ ઝરે છે ઝરમર ઝરમર, ભીનો ભીનો શ્વાસ.
ફૂટપાથની તિરાડમાં એક બીજ
મા, તું ગઈ ને ઘરનું અજવાળું ગયું, કોણ પૂછે હવે: ‘દીકરા, જમ્યો કે નહીં? શું થયું?’
જે નદીમાં વમળ સર્જે, કાંકરો નાનો નથી, પાંદડું જે ઊંચકે, એ વાયરો નાનો નથી.
જગતમાં ના કશું સારું, બધું સારું નજરથી છે, જુએ જે દીવડો, એને ન અંધારું, નજરથી છે.
નથી શબ્દો, નથી હોઠો, છતાં આ આંખ પોકારે, ગયું પંખી, છતાં ડાળે ખરેલી પાંખ પોકારે.
મા, મેં તને જોઈ નથી, તો યે બહુ સાંભરી જાય, લોક કહે: ‘હસે છે તો એ, એની મા જેવો દેખાય.’
ડુંગરે ઊભો હતો હું, બાથમાં ભરતો પવન, ધૂળની ડમરી ઉડાડે, સૌ હતું જે, એ વજન;
પોથાં મેલી બારે આવ, ભેરુ, વાંચ ખુલ્લું પાનું, ધરતી ઉપર લખિયું ઈશ્વરે, વેદથી યે મોટું ગાણું.
નથી પોથી, નથી માળા, હૃદય-પ્રાણે શબદ વાગ્યો, પરોઢે ઝાલરે, ને સાંજના ટાણે શબદ વાગ્યો.
બુંદ થઈને એક દી, આ સૌ સમાતું શૂન્યમાં, ને ફરી ત્યાંથી જ આખું જગ રચાતું શૂન્યમાં.
મહિનાઓ સુધી ઘરમાં