આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૯૧ / ૧૦૬
રાત અડધી, દીવો ઝાંખો, ગયા તમે ચૂપચાપ, એક વાર કહી જાત, સ્વામી, તો ય ન દેતી શ્રાપ.
બાપુ બોલ્યા: ‘માયા છોડો,
બીમાર છું તો ‘કેમ છો? લીધી દવા?’ પૂછે બધા, ‘બારી ઉઘાડું? આવશે તાજી હવા?’ પૂછે બધા.
ચાલ, સખી, આ ભીડ મૂકીને થોડું આપણું જીવીએ, કોઈ ન જુએ એવી રીતે ચાંદની ચપટી પીએ.
શબ્દો ખરે, ખૂટે કલમ, તોયે કહું તારા વિશે, હું મૌનમાં બોલ્યા કરું, મૂંગો રહું તારા વિશે.
તું રોજ પૂછે છે: ‘તું ક્યાં ખોવાઈ ગયો?
રોટલી થાળે ઠરી, ને દાળ પણ ઠંડી પડી, ચાર જણ ટેબલ ઉપર, ને ચારની આંખો જડી;
હતી જ્યાં ભીડ, ત્યાં સૂનું, હવે તાળું ધડાકા બાદ, હતું ભૂરું ગગન તે થઈ ગયું કાળું ધડાકા બાદ.
સિત્તેર વરસનાં મણિબેન
હતી પત્ની પિયર, ને મેં સમય ખોયો રસોડામાં, બળી ગઈ રોટલી, ને હું ઘણું રોયો રસોડામાં.
કૂકડો બોલ્યો, ઘંટી ગાજી, ગામ ઊઠીને ન્હાયું, વલોણાંનાં ગીત સુણીને આભ ગુલાબી થાયું.
ઘરડું ઝાડ બોલ્યું: મને પાનખરની બીક ન બતાવો.
દીવા બળે, તાળી પડે, ગરબે ફરે મા અંબિકા, પાવાગઢે, ઊંચે શિખર, અમરત ઝરે મા અંબિકા.
મધરાતે સીટી વગાડે, ગલીએ ગલીએ ફરતો, ‘જાગતે રહો’ બોલી બોલી પોતે જાગ્યા કરતો.
હાથ ઝાલી લઈ ગયો, બા, દીકરો ઘરડાઘરે, ઘોડિયે જેને ઝુલાવ્યો, છોકરો ઘરડાઘરે.
દાદાનાં ચશ્માં હજી ટેબલ પર પડ્યાં છે,
આકાશ છે માયાળુ, ને આ ઝૂંપડી પર ના પડે, તૂટ્યાં ભલે નળિયાં, છતાં એ ચાંદની થઈને અડે;
નદી, ગામ, ઝૂલો, સમાયું છબીમાં, હતું બાળપણ જે, છુપાયું છબીમાં.
ચકો ચાલ્યો શહેર જોવા, ચકી બોલી: ‘ના ના! ત્યાં તો ટાવર ઊંચા ઊંચા, નથી ઝાડ કે દાણા.’
કાલ લગ પિંજરે ઊડતી દીકરી, આજ જો અંબરે ઊડતી દીકરી.
મને અડજો પાણી જેવું, ઝરણું થઈને વહેજો, મારી માટી મ્હેકી ઊઠે, એવું હળવે રહેજો.
સત્તર વરસની એક છોકરીએ નોટબુકના છેલ્લા પાને
આભ વરસે ધોધ થઈને, છે ઉનાળો મન મહીં, ચૈતરે પણ થરથરાવે, એ શિયાળો મન મહીં.
તને મારાં નસકોરાં નડે, ને મને તારો ફોન, તોય સાથે ઘરડાં થઈએ, ઘરમાં બીજું કોણ?
ઘડી આવે મરણ થઈને કદી દ્વારે, ખબર ક્યાં છે? તરીને જઈ પહોંચું ક્યાંક કો' આરે, ખબર ક્યાં છે?
દ્વારકાના સોનાના મહેલમાં મધરાતે
દશેરાએ ઘણા ઊંચા, દશાનન ચોકમાં બાળ્યા, જલેબી ફાફડા ખાધા, રિવાજો સૌ ખરા પાળ્યા;
ચલો, પીળા પડેલા એ લખેલી વાત વાંચીએ, ફરી એ ચાંદની ભીની, અધૂરી રાત વાંચીએ.
ડગમગ ડગમગ પહેલું પગલું, આંગણ આખું હરખ્યું રે, બાની આંખે આંસુ આવ્યું, બાપુનું મન મરક્યું રે.
દ્વારો બધાં વાસ્યાં ભલે, આવે હવા, બારી ખુલે, અંધાર ઘેર્યો ઓરડે, ત્યાં તો ઉષા, બારી ખુલે.
મેળો વીખરાયો ને ચહેરા રહી ગયા આંખોમાં, ચગડોળે ચડેલું મન હજી ઝૂલે પાંખોમાં.
રાતે દીવો ઠારતાં પહેલાં
ઓસરીમાં દીવડો લઈ, સાંજરે તું આવશે, ગાય વાળી, ધૂળ ઊડે, પાદરે તું આવશે.
ક્યારેક તડકો, ક્યારેક છાંયો, ક્યારેક ઝરમર ઝરમર, જીવતર છે ભાઈ, ચાલ્યા કરશે, ના કર એની ફિકર.
અંગ્રેજ તો ચાલ્યા ગયા, પણ રાજ છે, સાચું કહું? ટોપી ધવલ, ખાદી ધવલ, પણ તાજ છે, સાચું કહું?
ઑફિસમાં વરસની ત્રીસ રજા મળે છે,
તાંતણો સંબંધનો છે, ખેંચતાં તોડાય છે, ઢીલ દઈએ જો વધારે, દૂર ઊડી જાય છે;
બધાં ઘર ઉજાડે, ઉતારો અહમ, સમજતો નથી કૈં ઇશારો અહમ.
દીકરી મારી ભણવા ચાલી, દફતર ઝૂલે કાળું, ગામ ઊભું જોતું રહ્યું ને ઊગ્યું નવું અજવાળું.
હાથ ધ્રૂજે, હવે ઝાલજે, રામજી, ચાલ ધીમી, જરા હાલજે, રામજી.
હાલો ભેરુ, હાલો રે, ખભે ખભો મેળવીએ, કોઈ ન આવે સાથે, તો ય પગલે પગલું ભરીએ.
ગામથી નીકળ્યો ત્યારે માએ કહ્યું હતું:
આંખના મૌનમાં વાદળો છે તળે, હોઠના હાસ્યમાં ઝાકળો છે તળે.
વાંસલડી વેરણ થઈ મારી, નીંદર લઈ ગઈ રાતે, શ્યામ, તમે તો સૂરમાં આવો, કેમ ન આવો સાથે?
તને રોજ થોડું સતાવું, ગમે છે, પછી પ્રેમથી હું મનાવું, ગમે છે.
પૌત્રે પૂછ્યું: ‘દાદા,
વાંસળી જ્યાં સુણી, રાધિકા દોડતી, લાજ, ઘર, ગાગરો, સૌ સુધું છોડતી;
માછલી છું ભલે, જાળથી બ્હાર છું, હું નદી, તોય પણ પાળથી બ્હાર છું.
સરહદેથી બાપુ લખે: ‘દીકરી, રડતી નહીં, ચાંદો જોજે રાતે, એ જ ચાંદો અહીં ને તહીં.’
સૌને જમાડે, તોય પણ ભૂખ્યો રહે, ખેડૂત છે, તડકો તપે, ઠંડી પડે, સઘળું સહે, ખેડૂત છે.