આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૮ / ૧૦૬
બાએ સીવી ગોદડી રે, ટાંકે ટાંકે વહાલ, ઓઢું ત્યાં તો ઊંઘ ઊતરે, ના પૂછે કોઈ સવાલ.
ફોન પર તલવાર તાણી, રોજ છોડે બાણ એ, પોસ્ટમાં દુશ્મન તણા લઈ લે ઘડીમાં પ્રાણ એ;
સૌ તણું મન રાખવાનો કેટલો આ ભાર છે, હું બધાનો થઈ ગયો ને ક્યાંય ના ઘરબાર છે.
ક્યાંક બે ને ક્યાંક દસ, ને ક્યાંક મરતા સો-હજાર, લાશ ક્યાં? બસ ચેનલોમાં આંકડાની છે કતાર;
વરસાદ રહી ગયો ને આભમાં ઊગ્યું મેઘધનુષ.
મારી પાસે એક કલમ છે — સત્તા બદલાય
મારા પાકીટમાં બે-ચાર નોટ છે, ગણીગાંઠીને,
જનરલ ડબ્બો. રાતના બે.
ભૂલ થઈ ગઈ રે, સખી, મીઠી મીઠી ભૂલ, મેળે ગઈ’તી લેવા બંગડી, લાવી બેઠી શૂળ.
છલછલો ભરિયો ઘડો તો ચૂપચાપ જ સંચરે, ને અધૂરો ગામ આખામાં છલક છલકે ફરે;
ભલે ના પાંખ દે મુજને, ફકત થોડી હવા દેજે, ભલે ના નાવ દે મુજને, નદીની બસ દિશા દેજે.
બુદ્ધની પ્રતિમા ઘરે લાવ્યો, સજાવી ઓરડે, તોય મારી ભીતરે કોલાહલો પળપળ નડે;
એક ટહુકો દે, તરત તુજ આંગણે આવીશ હું, રાત ઠંડી હોય તો, લે, તાપણે આવીશ હું.
ભોળા રે શંભુ, તારું ડમરુ ડમડમ વાગે, ગંગા ઝીલે જટામાં, ને આખું જગ જાગે.
રણની વચ્ચે એક સ્ત્રી
એ જ સૂરજ, એ જ ચંદર, એ જ જૂની ઝૂંપડી, ભીંત પર તારીખ બદલી, તોય ના બદલી ઘડી;
ફેરા ફરે મારી લાડકવાઈ, મંડપ મંગળ ગાય, શરણાઈના સૂર સાંભળી માનું હૈયું ભરાય.
રાતભર દીવો સળગતો, ને હવે આ ભોર છે, આભની કાળી કિનારે સોનવરણી કોર છે.
હું એક ઉખાણું છું — નવ મહિનાનું.
પ્રેમને મળવા પ્રેમ ચાલ્યો, ભૂલી ગયો ઘરબાર, એક જ શ્વાસે બેઉ જીવ્યાં, એક જ રે ધબકાર.
આંસુથી ઝાંખી પડેલી એકલી તસવીર છું, હું વિખેરાયેલ ઘરનું એક ફાટ્યું ચીર છું.
ખીણમાં કૂદે, ભલે પથ્થર મહીં અથડાય છે, તોય હસતી, ગીત ગાતી, આ નદી તો જાય છે;
એક જમાનો હતો જ્યારે હું દાદર
માથે મેલ્યું બેડલું ને છૂટી ગઈ મારી ઢીંગલી, કૂવે ચાલી સખીઓ સંગે, વાગી પાયલ ઝીણલી.
ઝાઝું ન માગું રે વહાલા, ઝાઝું ન માગું, રોટલો, ઓટલો ને મીઠી નીંદર — એથી વધુ શું માગું?
કાનો તો ગયો રે મથુરા, મેલી ગયો એક મોરપીંછ, જમના કાંઠે ઊભી રાધા, આંખોમાં સાંજની ભીંસ.
બસસ્ટૅન્ડ પર વર્ષો પછી એ દેખાઈ.
પિતાજી, લખું છું તમોને ટપાલ, અહીં સૌ મજામાં, તમે ત્યાં ખુશાલ?
શ્વાસની આ વાંસળીમાં સૂર તું રેલાવજે, શબ્દ ખૂટે ત્યાં મને તું મૌનમાં ગવડાવજે;
ન વેરી છું, ન દુશ્મન છું, ફકત થોડી શિકાયત છે, ખુશી દે કે વ્યથા દે તું, બધી તારી ઇનાયત છે.
ક્ષણો રોજ ચાલી, ન છોડી નિશાની, ખબર ના પડી ને વહી ગઈ જવાની.
ઘણા લોક અંદર રડીને હસે છે, ઘણા દીપ જેવા બળીને હસે છે.
શ્રાવણ વરસ્યો, ભીંજી રાખડી, વીરો ક્યારે આવે? સાત સમંદર પાર ગયો, એને કોણ સંદેશો લાવે?
રંગ લઈ આવી ગલીમાં કોઈ ટોળી ફાગણે, આંસુઓ સાથે ય ખેલું આજ હોળી ફાગણે.
હું દીવો ને તું વાટ, સાજન, હું દીવો ને તું વાટ, બેઉ બળીએ ત્યારે ઝળહળે આ ઘર-આંગણની ભાત.
(૧) ઝૂંપડીના છાપરેથી
જે ક્ષણે તેં હાથ ઝાલ્યો, એ પળો અકબંધ છે, ઓરડે આજે ય તારા સ્પર્શ કેરી ગંધ છે;
ભીતરે અજવાસ હો તો ડુંગરો ના જોઈએ, શાંત જળને તાગવા કો’ કાંકરો ના જોઈએ.
ઘરમાં પાંચ માણસ,
આઈસીયુની બહાર એક બાંકડો છે,
જિંદગીના વાક્યમાં તું એક અલ્પવિરામ છે, તું મળે તો શ્વાસને પળભર જરા આરામ છે.
પંખીડા રે, પિયરિયે જાજે, કહેજે મારા રામ રામ, માડીને કહેજે: ‘સુખી છે’, ને બાપુને કહેજે: ‘આરામ’.
વર્ષથી પડતર પડી છે માગણી ટેબલ ઉપર, ને પડી છે ધૂળમાં સૌ લાગણી ટેબલ ઉપર.
લે, તને આ ગાઈ દીધું એક ગાણું, જો ગમે, આ નવું ઊગ્યું ગગનમાં તો વહાણું, જો ગમે.
પર્વતે ભટકી રહેલી, એક વાણી છું હજી, કોઈએ ના સાંભળી એવી કહાણી છું હજી.
ભલે આ દીપ ઓલાયો, હજી અજવાસ બાકી છે, ભલે ઘર ભીંત તૂટી, પણ હજી વિશ્વાસ બાકી છે.
લીમડો છે એ જ આંગણ, ડાળ પર માળો નથી, ઓસરી સૂની, હવે ત્યાં કોઈનો ચાળો નથી.
પપ્પાની સાઇકલ હજી ભીંતે ટેકવેલી પડી છે —
હું સમયની બંધ મુઠ્ઠીમાં, છતાં આકાશ છું, રોજ બળતો, રોજ ઠરતો, તોય હું અજવાસ છું;
એનું આખું આકાશ ચાર બાય છનું છે —