આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૧૫ / ૧૦૬
સાંજ ઢળતાં અંધકારે પાથરી આ જાળ છે, એક ટહુકો પણ નથી, ને સૂનમૂની ડાળ છે.
એક પળ તેં હાથ ઝાલ્યો, ને બધું સંગીત છે, રક્તમાં વાગે સિતારો, શ્વાસ સઘળાં ગીત છે.
ગાલ ગોરા, આંખ મોટી, વાહ! શી તસવીર છે! આયનો બોલ્યો: ‘અરે, આ કોઈ બીજો પીર છે!’
ચશ્માં તારાં ધૂંધળાં ને ધોળા મારા વાળ, તોય સખી, હજી ગમે છે તારી ધીમી ચાલ.
ગયું ખોવાઈ આખું આ સવારે નગર ધુમ્મસમાં, ન દેખાતી કશે કેડી, ન સૂઝે ડગર ધુમ્મસમાં.
કાગળની હોડી રે મારી, કાગળની હોડી, વરસાદે વહેતી જાય, ને બાળપણ લઈ દોડી.
મારે માટી થઈને રહેવું રે, મારે માટી થઈને રહેવું, વરસાદે મ્હેકી ઊઠવું, ને ખેડુને પગલે વહેવું.
સવારે મારો પડછાયો
નામ મારું યાદ ના, પણ આંગળીમાં વ્હાલ છે, આયનો ના ઓળખે, પણ ઓળખીતો ગાલ છે.
પથ્થરો તો કેટલાયે ઠોકરે અથડાય છે, કોઈ એકાદો ઘસીને હીર થઈ પૂજાય છે;
જે ગયું એ ગયું, મનવા, શીદને પસ્તાય? વહી ગયેલા પાણીથી કંઈ ઘંટી થોડી ચલાય?
ઓચિંતા આવ્યા મહેમાન, હવે હું શું રે રાંધું? ખાલી ડબ્બા ખખડે, એમાં કોનું ભાણું બાંધું?
ઢળી પાંપણો ને નશીલી નજર, ઉઠી ત્યાં બની એ હઠીલી નજર.
વરસ સાથ ચાલ્યાં, મળીને અજાણ્યાં, છતાં એક છતમાં, હસીને અજાણ્યાં.
દાદાજી હવે બાળક થઈ ગયા છે.
મારા મંદિરમાં ભીડ ઘણી, તોય હું એકલવાયો, સૌ માગણનાં પોટલાં લાવ્યા, કોઈ ન મળવા આયો.
ફેસબુક પર મિત્ર મારા આમ પાંચ હજાર છે, ને ચિતાએ માંડ આવ્યા ગામના બસ ચાર છે.
ધખે ધૂળ, ઝાડે નમેલી બપોરે, નથી કોઈ ઘરમાં, તપેલી બપોરે.
હોઠ મૂંગા, ને નયનથી થાય સઘળી વાત છે, મૌનમાં વીતી અમારી એ સુહાની રાત છે.
રોજ વાળું કેડી, ને રોજ વીણું બોર, ક્યારે ઊગશે, રામ, મારી ઝૂંપડીએ ભોર?
ગાંધીજીનાં ચશ્માં હવે બહુ જગ્યાએ દેખાય છે —
મંચ પરથી ગાજતો નેતા જ મોટો ઢોલ છે, જેમ ગાજે જોરમાં, એવી જ ભીતર પોલ છે.
એક ઘૂંટે હું અધૂરી જિંદગીને પી ગયો, ચાંદ ઢળતી રાતની એ ચાંદનીને પી ગયો.
ઘર ગલી ભૂલી ગયો, ના કોઈ વાણી ઓળખે, માત્ર તારા ગામનું, બસ, એક પાણી ઓળખે.
લીલો આંબલિયો ને એની પીળી પીળી કેરી રે, મારે આંગણ ટહુકે કોયલ, કોયલ મારી વેરી રે.
હાથમાં ડિગ્રી, ગળામાં ટાઈ, ને એ પાસ છે, નોકરીમાં ‘ઓળખાણે’ જે ગયો, તે ખાસ છે.
ઘરે આજ ઉત્સવ, હસીને પધારો, અમારી કુટિર છે, નમીને પધારો.
બા, હવે તું થાકી, ઝાઝું ન કર રે કામ, ઓસરીએ બેસ જરા, લે ને જરા આરામ.
ઘડીમાં રડાવી, હસાવી મને, રમકડું ગણીને નચાવી મને.
ડુગડુગી વાગી રે ભાઈ, ખેલ શરૂ થયો, ઉપરવાળો મદારી, ને હું વાંદરો બન્યો.
ધૂળમાં રમતા, ખખડતી એ લખોટી ક્યાં હવે? થૂંકથી ભૂંસી લખાતી સ્લેટ-પાટી ક્યાં હવે?
તને શોધતો હું કિનારે હજી, બળે દીપ તારા સહારે હજી.
શાક ખાટું, ખીર ખારી, દાળ મોળી ચાલશે, પ્રેમથી જો પીરસો, તો વાત ભોળી ચાલશે.
મરે ક્યાં? અરે, શબ્દ થઈ જાય છે, હવામાં ભળી ગીત થઈ ગાય છે;
આભે ઘેર્યાં વાદળ, ને મોર બોલ્યો ઝાંપે, ખેડૂના કાળજડે આજે ઉમંગ નહીં માપે.
ન પથ્થર, ન કાંટો; અજાણી નડે છે, પગે કાંકરી એ પુરાણી નડે છે.
બંધ દરવાજો, ઝરૂખે તાકતી બસ રાહ છે, હોઠ પર અટકેલ ઊંડી એક ઠંડી આહ છે.
પછાડ રે પછાડ, ઓ દરિયા, ખડકે તારાં મોજાં, મારે તો ભીતરમાં ઊઠે તારાથી મોટાં બોજાં.
પનઘટ પર વાતો રે, વાતોનો નહીં પાર, એક ઘડો ભરવા જતાં, ભરાય વાત હજાર.
ચાંદામામા, ચાંદામામા, ક્યાં સંતાયા આજ? ઊંચા ઊંચા ટાવર પાછળ શરમાઓ છો શું કાજ?
એ જ તું, ને એ જ હું, પણ આંખમાં નવ ભાવ છે, એ જ બાજી, એ જ પ્યાદાં, પણ નવો આ દાવ છે.
મળવું હોય તો હવે આવ, વાળ ધોળા થાય, આંખે ઝાંખપ આવે પહેલાં મુખ તારું જોવાય.
ક્યાં ગઈ એ ચાની કીટલી, ક્યાં ગયા ભાઈબંધ? ક્યાં ગઈ એ ઓટલાની સાંજ, ને ગપ્પાંનો આનંદ?
નામ તારું સાંભરે છે, ઈશ, બસ હર ઠોકરે, તું પ્રગટતો રોજ રસ્તાના જ પથ્થર ઠોકરે.
રમકડું બનાવ્યું, રમાડી જુઓ, પછી એ જ સૌને નચાવે જુઓ;
રોજ સવારે એ જ વળાંક પર
કવિતા લખવી એટલે
અધર પર તમારે નિરાળો નશો છે, નયનમાં ભરેલો રસાળો નશો છે.
ઘણી છે ભીડ ચોપાસે, છતાં આ નગર ખાલી છે, ઘણાં મોં, ને ઘણી આંખો, છતાં સૌ નજર ખાલી છે.
વેલણ ફરે ને મારી રોટલી ફૂલે, તારી યાદે મારું હૈયું ય ઝૂલે.