કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૯૩ / ૧૦૯
આ ગુલમ્હોર જો ખાળતો તાપમાં, સૂર્યને રંગમાં ઢાળતો તાપમાં.
લીમડો કાપ્યો, પીપળો કાપ્યો, કાપી આંબાડાળ, હવે ઉનાળે છોરાં શોધે છાંયાનો ભૂતકાળ.
સોનું ન દે, ચાંદી ન દે, થોડી દિશા દેજે મને, ઘાવો ભલે આપે, રુઝાવાની દવા દેજે મને.
ડુંગળી રાણી, ડુંગળી રાણી, કેટલું રે રડાવે? કાપું ત્યારે આંસુ લાવે, ભાવ સુણું તો ય લાવે!
મારા ફોનમાં પાંચ હજાર મિત્રો છે.
આંખે પટા, તાળાં મુખે, મૂંગી સભા આજે ય છે, લાક્ષાગૃહે બળતી રહે, છાની વ્યથા આજે ય છે.
પાંદડી પર બેઠું ઝાકળ સૂરજ સામે તાકે, ઘડીકનું આયુષ્ય, તોયે આખું આભ એ રાખે.
આંગણે, ઓસરીએ ઝરે ચાંદની, તોય તારા વિના શું કરે ચાંદની?
વનમાં આજે
બા બોલતી: ‘છે દેવનો’, હું તો હસી પડતો હતો, દેવો કદી દીઠા નથી, એવું સદા બકતો હતો;
કેટલા દરિયા તરીને જાત ભૂલ્યા પ્રેમમાં, શૂળ પર પણ સેજ જાણી કોણ ઝૂલ્યા પ્રેમમાં?
મનવા, ગાંઠો છોડ ને માફી દઈ દે વ્હેલી વ્હેલી, રાત પડે તે પહેલાં ખોલી નાખ હૃદયની ડેલી.
ખાટે પડી, બારી ખુલી, સૌ જોઈએ આરામથી, દુનિયા ભલે દોડ્યા કરે, શું ખોઈએ આરામથી?
ખારે પાટે ઝાંઝર વાગે, રણ આખું રણકે રે, ઊંટ ચડીને આવે સાયબો, ચાંદો ઝબકે રે.
ઘડિયાળ બે વાગ્યે
ભવ્ય મંચે જે થયાં, એ દાન પણ નકલી હતાં, હાર-તોરા, શાલ ને સન્માન પણ નકલી હતાં.
ઘોડિયે પોઢ્યું બાળ મલક્યું, ને ઘર આખું ઝળક્યું રે, ભીંતે ટાંગ્યા ભગવાનનું પણ મુખડું સહેજ મલક્યું રે.
સાવ સામે છે છતાં, એ દીકરો ના ઓળખે, જે ઘસી નાખ્યો પગે, એ ઉંબરો ના ઓળખે.
પ્રિય નદી, માફ કરજે.
હોત ના જો શબ્દઘેલો, તો મજાની હાટ હોત, નોટ ગણતો હોત, ને આરામ કાજે ખાટ હોત;
મંદિરે જો, આરતીમાં ભક્તિનાં મ્હોરાં બધાં, યુદ્ધ વેચે, ને પહેરે શાંતિનાં મ્હોરાં બધાં.
એક કવિ ગયો ને ગામની ભાષા સૂની થઈ, આંગણ ઊભી તુલસી પૂછે: ‘કવિતા ક્યાં ગઈ?’
રોજ સાંજે કોઈ જાણે આંગણે પગલાં પડે, દ્વાર ખોલું, કોઈ ના, ને બારણે પગલાં પડે.
બારી વાટે પતંગિયું આવ્યું, ઘરમાં રંગ ઢોળાયા, વરસો જૂના સૂના ઓરડા ફૂલ સમા મ્હેકાયા.
બાપુના અવસાન પછી એમના કબાટમાંથી
બધા ટોળે ગયા સાથે, અમે ચાલ્યા જુદા રસ્તે, ભલે કાંટા, ભલે તડકો, અમે મ્હાલ્યા જુદા રસ્તે.
ઉંમર ગઈ હપ્તા ભરતાં, ને સપનાં રહ્યાં અધૂરાં રે, ખૂણે પડ્યું ગિટાર, તાર સૌ ઢીલા ને બેસૂરા રે.
સાંજની વાતના ઓટલા ક્યાં ગયા? ચાંદની રાતના ખાટલા ક્યાં ગયા?
બાપુએ કહ્યું: ‘ચલાવ, ગભરાઈશ નહીં,
રોજે ઢળે, રોજે જતી, પણ સાંજ આજે ગઈ નહીં, ઝૂલે તમારા જઈ ચડી, ત્યાંથી પછી હાલી નહીં;
ચાર રસ્તે રાતભર બસ ઢોલ ગાજે, મોરિયા, કાનના પડદા ફટે ને ભક્તિ લાજે, મોરિયા.
એક ઝાપટું આવ્યું ને આપણ એક જ છત્રી નીચે, અડધી ભીની તું ને અડધો હું, વરસાદ વહેંચ્યો વચ્ચે.
હથેળી હતી સાવ નાની, મહેંદી ભરી આજ એણે સુહાની મહેંદી.
રાત અડધી, દીવો ઝાંખો, ગયા તમે ચૂપચાપ, એક વાર કહી જાત, સ્વામી, તો ય ન દેતી શ્રાપ.
બાપુ બોલ્યા: ‘માયા છોડો,
બીમાર છું તો ‘કેમ છો? લીધી દવા?’ પૂછે બધા, ‘બારી ઉઘાડું? આવશે તાજી હવા?’ પૂછે બધા.
ચાલ, સખી, આ ભીડ મૂકીને થોડું આપણું જીવીએ, કોઈ ન જુએ એવી રીતે ચાંદની ચપટી પીએ.
શબ્દો ખરે, ખૂટે કલમ, તોયે કહું તારા વિશે, હું મૌનમાં બોલ્યા કરું, મૂંગો રહું તારા વિશે.
તું રોજ પૂછે છે: ‘તું ક્યાં ખોવાઈ ગયો?
રોટલી થાળે ઠરી, ને દાળ પણ ઠંડી પડી, ચાર જણ ટેબલ ઉપર, ને ચારની આંખો જડી;
હતી જ્યાં ભીડ, ત્યાં સૂનું, હવે તાળું ધડાકા બાદ, હતું ભૂરું ગગન તે થઈ ગયું કાળું ધડાકા બાદ.
સિત્તેર વરસનાં મણિબેન
હતી પત્ની પિયર, ને મેં સમય ખોયો રસોડામાં, બળી ગઈ રોટલી, ને હું ઘણું રોયો રસોડામાં.
કૂકડો બોલ્યો, ઘંટી ગાજી, ગામ ઊઠીને ન્હાયું, વલોણાંનાં ગીત સુણીને આભ ગુલાબી થાયું.
ઘરડું ઝાડ બોલ્યું: મને પાનખરની બીક ન બતાવો.
દીવા બળે, તાળી પડે, ગરબે ફરે મા અંબિકા, પાવાગઢે, ઊંચે શિખર, અમરત ઝરે મા અંબિકા.
મધરાતે સીટી વગાડે, ગલીએ ગલીએ ફરતો, ‘જાગતે રહો’ બોલી બોલી પોતે જાગ્યા કરતો.
હાથ ઝાલી લઈ ગયો, બા, દીકરો ઘરડાઘરે, ઘોડિયે જેને ઝુલાવ્યો, છોકરો ઘરડાઘરે.
દાદાનાં ચશ્માં હજી ટેબલ પર પડ્યાં છે,
આકાશ છે માયાળુ, ને આ ઝૂંપડી પર ના પડે, તૂટ્યાં ભલે નળિયાં, છતાં એ ચાંદની થઈને અડે;