કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૯૧ / ૧૦૯
વિદેશના એરપોર્ટ પર એક ઊંચી પ્રતિમા છે —
વગડે વગડે ભટકું રે, મારો વાલો ક્યાંય ન ભાળું, ઝાંઝરનો ઝણકાર બન્યો રે મારે કાને તાળું.
ચોપડીઓમાં શું શીખ્યો હું? બાની નિશાળે શીખ્યો, કડવું ગળીને મીઠું બોલવું, બાની નિશાળે શીખ્યો.
ધૂળ છું હું, પગ તળે મારી જગા નક્કી હશે, પણ પવનની પીઠ બેસી આભ લગ ઊડી જશે;
વાત કહું તો વાત વેડફાય, ને મૌન રહું તો મૂંઝારો, સાનમાં સમજો તો સમજો, સાજન, આંખનો આ અણસારો.
નથી સ્વપ્ન એકે, નથી કોઈ આશા, હતા રાતના ઓશિકે બસ નિસાસા;
ઊંઘ પૂરી થાય ને ચા હો સવારે, તો મજા, માસના અંતે ય થોડું હો પગારે, તો મજા.
તમે ગયા ને ઓરડે મારે ખાલીપાનું રાજ, ઝાંઝર મૂંગાં, કંગન ચૂપ, ને મૌન બન્યું રે સાજ.
કદી જો ઉદાસી, મને સાદ દેજે, થશે તું પ્રવાસી? મને સાદ દેજે.
બા, તારી સાડી ઓઢીને સૂતો, ઊંઘમાં તારો હાથ ફર્યો, ને હું તો નાનો થઈને રોતો.
ગલી ગામ બાળે, દશાનન હસે, મશાલો ઉજાળે, દશાનન હસે.
હરિ, તમારી વેબસાઇટ પર અરજી મેં તો ભરી, સર્વર ડાઉન, ઓટીપી ગુમ, ને પ્રાર્થના રહી અધૂરી, હરિ!
ભોળો આગિયો, ભોળી રાત, ભોળી પ્રીતની રીત, જે પોતે બળી અજવાળું આપે, એ જ સાચો મીત.
તું સવારની પહેલી ચા છે,
હોઠ જે મલકે, હૃદય પણ ઝળહળે, એવું નથી, આંખ કોરી હોય, તો દિલ ના બળે, એવું નથી;
પંદરમી ઑગસ્ટે સિગ્નલ પર
નવું એક વ્હાણું જગાડી ગયું, ચકીનું જ ગાણું જગાડી ગયું.
ગામના ચોકમાં ઘડિયાળ રિપેર કરનાર
જીતમાં સૌ જીવતા, પણ હારમાં જીવી ગયા, આભ તૂટી જાય તોયે ભારમાં જીવી ગયા.
એ આદર્શ નાગરિક હતો. દર પાંચ વર્ષે મત આપતો,
તને ચાહ્યો હતો મેં, આ બળેલો બાગ સાક્ષી છે, હૃદયમાં જે બળી’તી રાતભર, એ આગ સાક્ષી છે.
આજ તો વરસે મેહુલો, મારું મનડું ચડ્યું ચકડોળે, ફાઈલ ભીની, કાગળ ભીના, ને હૈયું હિલોળે.
સાંજે ઘાટ પર દીવા મૂક્યા, સખી, વહેતાં પાણી, એક દીવો એના નામે મૂક્યો, બાકી રહી કહાણી.
ચાંદ જેવી તું, કહું તો એ ઘટી ઓછો થશે, ફૂલ જેવી તું, કહું તો સાંજ પડતાં એ જશે;
ગામની છેલ્લી બસ રાતે નવ વાગે ઊપડે છે.
સવારે ઊઠતાં સાથે તણાવો હું નિભાવું છું, નથી ફરિયાદ કૈં મારે, અભાવો હું નિભાવું છું.
આંખથી આંખે વહી ગઈ પ્રીત સમજાવ્યા વિના, બે હૃદયને આવડી ગઈ રીત સમજાવ્યા વિના.
રાતભર સૌ દાદ દે, ને પાય રડતું ઘૂંઘરું, આંખ ભીની તોય મારું રોજ હસતું ઘૂંઘરું.
જે ન શબ્દોમાં સમાયું, એ ગવાયું મૌનમાં, આંખના કાગળ ઉપર જે જે લખાયું મૌનમાં.
હૉસ્પિટલના ત્રીજા માળે બાનો પલંગ બારી પાસે છે.
દરવાજો ખોલ. કદાચ બહાર વરસાદ હોય,
મળી ડાળ-છાયા, ખુદા, શુક્રિયા, નથી મોહ-માયા, ખુદા, શુક્રિયા.
રડે ત્યારે હસાવે જે, મધુર એ બોલ છે દોસ્તી, બધાં રોકે, છતાં વાગે, અલગ એ ઢોલ છે દોસ્તી.
માળિયાની ધૂળમાં બેઠાં ભુલાયાં રમકડાં, બાળપણ લઈને ગયું ને સૌ છુપાયાં રમકડાં.
રાખડી બાંધું વીરા, તારે કાંડે રેશમ દોર, આ દોરે બાંધ્યું છે બેનીનું હૈયું, નથી બીજો કોઈ તોર.
પગમાં વાગ્યો કાંટો તો મા કાઢી દેતી સોયે, હૈયે વાગ્યો કાંટો, એને કોણ રે કાઢે, કોઈ?
આંસુઓ કોરાં કરીને હું વહાવું ગઝલમાં, ને હૃદયના ઘાવને ફૂલો બનાવું ગઝલમાં.
માધવ, માફ કરજે.
એક છત્રીમાં બે જણ, ને વરસાદ આખું ગામ, તું ડાબે ભીંજાય, હું જમણે, ને વચ્ચે તારું નામ.
વરસાદ ધોધમાર નથી આવતો આજે,
રાધા હવે જમનાકાંઠે નથી જતી.
દીકરી, તારે નામે લખું છું —
ઘસાશે જે સુખડ જેવો, સદા કામે ખપી જાશે, લડે જે સત્યને માટે, વતન-નામે ખપી જાશે.
કહી દીધી ગઝલમાં સૌ ઘણી વાતો, હવે જઈએ, નિભાવ્યો સાથ સૌનો, ને હતો નાતો, હવે જઈએ.
સાંકળ વાસી, બારી વાસી, વાસી દીધાં કમાડ, તોય વેલ થઈ કોઈ ચડ્યું રે મારા મનની વાડ.
આંગણું આ શબ્દનું મેં રોજ ધોયું આંસુથી, ને તને પણ આંખમાંથી એમ ખોયું આંસુથી.
ઊડી જાશે હંસલો એકલો, પાંજરું રહેશે ખાલી, માયાના આ મેળામાં, ભાઈ, કોણ કોની રખવાળી?
છોકરાં ઊડી ગયાં, ને બસ બિચારું ઘર હવે, દીકરો ફોને કહે છે: ‘એ તમારું ઘર હવે.’
મોડો મોડો આવ્યો મેહુલો, ખેતર રહ્યાં તરસ્યાં, મોડો મોડો સાયબો આવ્યો, તોય નેણ મારાં વરસ્યાં.
અલખનો ઓટલો રે, એને નહીં ઉંબર, નહીં બારી, જે આવે એને આવકારો, એવી રીત અમારી.