કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૪૦ / ૧૦૯
૩૩૨૬. નયન બંધ થાતાં જ તું સાંભરે,
૩૩૭૬. ઝરૂખે રોજ બેસીને નજર રસ્તે જ માંડીને,
૩૪૦૬. હતું ગામ નાનું, હતા લોક મોટા,
૩૪૪૧. સાંજના આંગણે ચાંદની ઊતરી,
ગામને પાદર એક વડ હતો.
કોણ છે આ ઓરડામાં? રાત પૂછે આરસી, હું હતો કે કોઈ બીજો? જાત પૂછે આરસી.
એક દિનની જિંદગી પણ ફૂલ પૂરી જી ગયું, રંગ દીધા, મ્હેક દીધી, ઝાકળો સૌ પી ગયું;
આભે ચરવા નીકળ્યાં રે કાળાં વાદળ કેરાં ધણ, કોણ ગોવાળો હાંકતો હશે? પૂછે સૂકું રણ.
દાદાની રકાબીમાં દરિયો, ભાઈ, દાદાની રકાબીમાં દરિયો, ફૂંક મારે ત્યાં મોજાં ઊછળે, ઘર આખું થાય ખળભળિયો!
ગયો છું, ભલે હું કિનારા સુધી, નથી પ્હોંચતો હું જ મારા સુધી.
આંખ ઢાળી, હોઠ ભીડી, જ્યાં મળીએ આપણે, એ જ ખૂણે એકલાં થઈને રડીએ આપણે.
ડુંગર ઊંચો, કેડી સાંકડી, કોઈ ન ઝાલે હાથ, મારો પડછાયો જ બન્યો રે મારો એક સંગાથ.
એક જમાનો હતો જ્યારે યોદ્ધા ઘોડે ચડતા,
ચકલી પૂછે ચકલાને: ‘આપણું નળિયું ક્યાં ગયું? કાચના આ ઊંચા મિનારે ઘર તો ક્યાંય ન રહ્યું!’
ઢોલ ઢબૂક્યા ઝાંપે, બેની, આવી રૂડી જાન, લાડકડી તો ઓરડે બેઠી, ભૂલી ભૂખ ને ભાન.
નવાં વસ્ત્ર ધારી, જમાનો રહે છે, છતાં ડાઘ મનનો જ છાનો રહે છે.
કળીમાં બધા રંગ ક્યાંથી હશે? હવાને ગઝલ-ઢંગ ક્યાંથી હશે?
રાગ છેડ્યો પ્રેમનો ને ગીત તારા સાથમાં, હારવામાં પણ મજા છે, જીત તારા સાથમાં.
હવેલી ઉપર છે સમયની તિરાડો, અને આંખમાં છે પ્રલયની તિરાડો.
ઘર ભલે ના આપ મુજને, બસ બિછાણું આપજે, ચાંદ ના માગું, મને બસ એક ગાણું આપજે.
એક શબ્દ ઓછો બોલાયો,
એકતારો બોલે રે, મીરાંનો એકતારો બોલે, રાણાજીના મહેલ ડગમગે, ગિરધર મનડું ખોલે.
ગયા દરગાહ પર, દેખાય ક્યાં છે પીર સેલ્ફીમાં? અમે ગંગા ગયા, ના ગંગ, ના ત્યાં તીર સેલ્ફીમાં.
હું એક રૂપિયાનો સિક્કો છું. ભિખારીના વાટકામાં પડું
ના સુરાહી, ના સુરા, હું તો નજરને પી ગયો, એક ઘૂંટે હું પછી આખી સફરને પી ગયો.
હાલો મેળે, સૈયર, હાલો મેળે રે, ચકડોળે ચડીને આભ ઝાલીએ ભેળે રે.
કેસૂડાની ડાળે બેઠો ફાગણ રંગીલો મોર, રંગ ઢોળવા આવ્યો મારે આંગણ છાનો ચોર.
ગ્રંથ ગોખ્યા, ઢોલ પીટ્યા, ભાન આવ્યું આખરે, હું ન જાણું કાંઈ, એવું જ્ઞાન આવ્યું આખરે.
પાંપણે પાળ બાંધીને બેઠી, આંસુડાં ના ઢોળ્યાં, સાસરિયે સૌ હસતી ભાળે, મનડાં કોણે ખોળ્યાં?
દાદા રોજ ગામથી તાલુકે ચાલીને જતા —
નળિયું ફૂટ્યું તો નવું નાખીએ, ભીંત્ય તૂટે તો લીંપીએ, મનડું ફૂટ્યું, ઈને ચ્યમ સાંધીએ? કઈ માટીથી છીંપીએ?
હતી પત્રમાં સાવ વાતો ગુલાબી, પછી જાગરણમાં જ રાતો ગુલાબી.
રાતના બાર વાગે સોસાયટીનો દરવાજો બંધ થાય છે,
અધૂરી કહાની કહેવાય ના, નયનની નિશાની કહેવાય ના.
ગયાં છો, છતાં છે હજૂરી તમારી, રહી સાંજ જાણે અધૂરી તમારી.
ઓટલો સૂનો સૂનો રે, હવે કોઈ બેસનારું નહીં, દાદાની લાકડી ટેકવી વાતું કહેનારું નહીં.
એક જ પાટલીએ બેસતા, ભેરુ, આપણ બેય, આજ તું ક્યાં ને હું ક્યાં, તો ય સાંભરે એ જ નેહ.
કવરમાં મોકલી છે રાખડી, વીરા, પરદેશ, ગાંઠે ગાંઠે બાંધ્યો મેં તો માડીનો સંદેશ.
ન ઘર મારું, ન ઠેકાણું, લખું છું ગઝલ મસ્તીમાં, નદી કાંઠે રહું છું ને હસે છે કમલ મસ્તીમાં.
રસ્તાને કાંઠે પીપળા નીચે
કામ નાનું હોય તો પણ કૈં ચડાવો ઉપરથી, ફાઈલો દોડે પછી, એવા ઠરાવો ઉપરથી.
કદી ડાળ પર ફૂલ થાવું પડે, કદી પગ તળે શૂળ થાવું પડે.
પૂનમની રાતે ધાબે ચડીને
કાનુડા, તેં પૂછ્યું: ‘ગોકુળ છોડી જાઉં તો તું શું કરશે?’ વાંસળી મૂકી જા, રાધા તો એના છિદ્રે છિદ્રે ઠરશે.
તરસથી ફાટતા રણને ધરા ભીનાશ લાગે છે, અમાસે આગિયાને દીવડો આકાશ લાગે છે.
ગણ્યાં ગણાય નહીં રે, આ ચોમાસાં ગણ્યાં ગણાય નહીં, દાદાની કરચલીએ વરસ્યાં, એ પાણી ભણ્યાં ભણાય નહીં.
ઊઠો ને સાહ્યબા, કૂકડો બોલ્યો, ખેતર સાદ પાડે, ચૂલે ચડી ગઈ રાબ ને બળદ ઘૂઘરા ઝાડે.
મંદિરની લાંબી કતારમાં મા અને દીકરો
ભોર થઈ, બાગમાં પાંખડી ઊઘડે, સ્વપ્નથી જાગતી આંખડી ઊઘડે.
ઘણો ભાગ્યો, છતાં છૂટી નહીં તન્હાઈ મારામાં, સમંદર પણ ડરી જાતો, જુએ ઊંડાઈ મારામાં.