કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૧૩ / ૧૦૯
ગગન આખું, હવા, તારા અને ઝરણું અમારું છે, ભલે છત ના, ભલે ભીંતો નથી, તરણું અમારું છે.
ઓરડા મોટા ઘણા ને ચોતરફ બસ ભીંત છે, બાળકોની ચીસ ક્યાં? ક્યાં ઘોડિયાનું ગીત છે?
રાતના નવ વાગ્યે ટીવીના પડદા પર
પાંદડે ઝાકળ ઘડી બેઠું, પછી ઊડી ગયું, સૂર્યને સઘળું ધરીને, મ્હેકમાં ખૂલી ગયું;
દીકરી સાસરે ગઈ એને આજે
હતી દીવડી, એ ય બળતી રહી, અમાસે ય મીઠું મલકતી રહી.
ગુલમ્હોર ગુલમ્હોર લાલચટાક, ને વૈશાખી બપ્પોર, સૈયર, મારી આંખે બેઠો કોઈ ઝીણો ચોર!
તું મળે એ આશમાં હું સાવ તારો થઈ ગયો, તું નદી થઈ ને વહી, હું તો કિનારો થઈ ગયો.
શેર સમજાયો નથી, પણ જોરથી તાળી પડે, ને સભા પૂરી થતાં તો ભોજની થાળી પડે.
બે ઘડી બેઠાં તમે, ને ક્યાં હવે આ ભાન છે? હોઠ પર બસ એક ઝીણું નામનું તોફાન છે.
ડોલરોની ભૂમિમાં કાકા કરે છે કામ શું? મોટલે બેસી ગણે છે ડોલરો, આરામ શું?
એક સવારે અરીસાએ મને રોક્યો.
શામળિયા, મારે તારું સરનામું જોઈએ, કાગળ લખ્યો છે, એને ક્યાં રે પરોવીએ?
તું ન આવે, તોય તારું નામ પણ આરામ છે, વૈદ્ય દે કડવી દવા, ને તું હસે તો જામ છે.
કીમોના ત્રીજા રાઉન્ડ પછી મારા વાળ
વગડે ઊભો વાંસ એકલો, કોણે એને વીંધ્યો રે? વીંધાયો ત્યાં ગોકુળ આખું ગાવા લાગ્યું, સખી રે!
પથ્થરો જેણે ઉપાડ્યા, એ વિશે ક્યાં વાત છે? ને તખતની ઊંઘ પણ ઇતિહાસમાં સોગાત છે.
રેલના પાટા સમો આ આપણો પણ સાથ છે, સાથ ચાલે જિંદગીભર, ક્યાં કદી પણ હાથ છે?
ભૂખ ભાંગે એટલું બસ એક ભાણું જોઈએ, રાત ઠારે એટલું બસ એક ગાણું જોઈએ.
અમારી પ્રેમકથામાં કોઈ કાગળ નથી,
આભે ગડગડ ગાજે રે, ને ઘરમાં ઝાંઝર વાગે, અષાઢ આવ્યો આંગણિયે, ને મનડું મારું જાગે.
આ તે કેવી સવાર, જેમાં કૂકડો નહીં, એલાર્મ જાગે? સૂરજ પણ સિગ્નલ પર ઊભો, હૉર્ન વગાડી માગે!
પપ્પાઓ રડતા નથી. દીકરીની વિદાય વખતે
સૂર્ય ઊગે છે બધે, એ કોઈનો તારો નથી, ઝૂંપડી કે મ્હેલ, એને કોઈ પણ વારો નથી;
માંડવો છૂટી ગયો, ને એક સ્મરણ રહી ગયું, ઓસરીમાં કંકુવાળું એક ચરણ રહી ગયું.
હીંચકો ઝૂલે ને ઝૂલે સાંજ, સાજન, તારી યાદે ભીંજે મારી પાંપણની પાંજ, સાજન!
ગઈ કાલે સાંજે સાત વાગ્યે
જાત બાળી મ્હેકતો જે, એ જ સાચો ધૂપ છે, ના કદી ફરિયાદ કરતો, પ્રેમનું એ રૂપ છે.
કાના, મારી ગાંઠ ઉકેલ, હું તો સંસારે અટવાયો, જેમ વાડે વળગી વેલ.
ભૂલવા ચાહું ઘણું, પણ કાલની આ જાળ છે, જેમ છૂટું, એમ વધતી આગની આ ઝાળ છે.
દૂર બેઠો છું છતાં, બા ગોળ-પોળી મોકલે, ને દુઆઓથી ભરેલી એક ઝોળી મોકલે.
ફૂલ ક્યાંથી રંગ લાવે? બાળ પૂછે બાગમાં, સૂર્ય ક્યાંથી ઊગતો? શું હોય છે એ આગમાં?
મા, સરહદ પર ચાંદો ઊગ્યો, તારા જેવો ગોળ, ઘરનો રોટલો યાદ આવ્યો, ને ચૂલાની ઝોળ.
એક છોકરી ટહુકા જેવી, ઊડતી ઊડતી આવે, એક છોકરો ઝાડ સરીખો, ઊભો ઊભો ગાવે.
લાઇક ગણજે, દોસ્ત ન ગણજે, ફૉલોઅર ગણજે ભાઈ, માની સાથે સેલ્ફી લેજે, પછી ભલે ને જુદાઈ!
નિશાળમાં મારી પાસે
આસને બેસી ગયો તો એ જરી ઊંચો થયો, આસનેથી ઊઠતાં એ એટલો નીચો થયો;
મારું દફતર ભારે ભારે, મારાથી ના ઊંચકાય, મમ્મી, મારે રમવું છે, પણ ટ્યૂશન ટાઇમ થાય!
પાનખરમાં પાંદડું પણ આભને ચૂમી ગયું, ડાળ છોડી, તોય એ તો મોજથી ઝૂમી ગયું;
લોક કહે છે: તું તો કાયમ હસતો ને હસતો દેખાય, મારા હસવાની પાછળ શું, કોઈને ક્યાં સમજાય?
મેં તો કાળું કાજળ આંજ્યું, ને શ્યામ થઈ ગઈ આંખ્યું, સખી, હવે ક્યાં ધોઉં? મેં તો આખું વૃંદાવન ચાખ્યું!
રેશમી દોરો ભલે, પણ લોહનો આ બંધ છે, બાળપણનાં રમકડાં ને આંસુનો સંબંધ છે.
વાટ નાની, તેલ થોડું, ને નમેલી જ્યોત છે, ચોતરફ ઘનઘોર અંધારું, પવન પણ મોત છે;
હાલ્યો હાલ્યો તોય ન આવ્યું મારું ધાર્યું ગામ, હવે તો વડલા હેઠે બેસું, લઉં ઘડીક વિસામ.
યુદ્ધ પૂરું થયું એને વીસ વર્ષ થયાં.
ખેતરે ઊભો હજી, ખભ્ભે ભલે ને થાક છે, આભ રૂઠે, ભોંય ફાટે, તોય એની ધાક છે.
સાંજે સાત વાગ્યે ચાર રસ્તા પર
હજી ઘર બધું બા સહારે ટકે, નદી પણ સદા બે કિનારે ટકે.
રંગ ન છાંટો મારી ચૂંદડીએ, મારો ફાગણ ગયો પરદેશ, કેસૂડાં તો ખીલ્યાં વનમાં, મારે આંગણ રહ્યો કલેશ.
રણમાં ઊભો થોર એકલો, કાંટા કાંટા દેહ, તોય એને માથે ખીલ્યું ફૂલ, ગુલાબી નેહ.