આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૩૭ / ૧૦૬
ન ચર્ચા, ન ઝઘડો, હૃદે યાદ બસ છે, જવાબો ન દે તું, મને સાદ બસ છે.
બધા બૉસ ઘરમાં ધુએ છે તપેલાં, અને ‘ઝૂમ’ પર સૌ હજી ઊંઘ-ઘેલાં;
ઘેટું નદીએ પાણી પીતું હતું.
બે ય ઊભાં એક ઘરના બારણે સાથે છતાં, ના મળી આંખો કદી એ આંગણે સાથે છતાં.
ચાંદામામા, ચાંદામામા, ઊતરો મારે ઘેર, દૂધ-ભાતની વાટકી રાખી, ખાજો મારી ભેર.
તમે આંગળીમાં વીંટી પહેરાવી.
હે સફેદ રણ! ચાંદની રાતે
એક અફવા આ તરફ, ને એક અથવા ત્યાં તરફ, એક શમણું આ તરફ, ને એક ભ્રમણા ત્યાં તરફ;
હાલો રે હાલો, મારા કાનુડા, હાલો, આખું ગોકુળ જાગે, તોય તું ઊંઘી જા, વહાલો.
લગ્નમાં પંડિતે
હળ જોડીને હાલો, મનવા, હૈયાના ખેતરમાં, રામ નામનું બીજ વાવીએ, શ્રદ્ધાના ચોતરમાં.
પાદર, મને ભૂલતો ના, હું તો હાલી સાસરિયે, તારા વડલાની છાંયડી હું ઓઢી લઉં પાલવિયે.
આંખ તો કોરી રહી, ને રાત રોયો શબ્દમાં, એક આખો જન્મ મેં તો સાવ ખોયો શબ્દમાં.
તેલ ખૂટ્યું છતાં ઝળહળું ના થયું, રોજ ધોયું હૃદય, ઊજળું ના થયું.
પથ્થરોમાં પણ ઝરણને માર્ગ જડશે તો જરૂર, ઝાંઝવાંને પાર કરશે નાવડી પણ, દૂર દૂર;
જેટલું છે ને, એટલું ઘણું છે, મનવા, જેટલું છે ને, ઝૂંપડીમાં જો હેત ભર્યું તો મહેલ શું કામનો છે ને?
૩૨૬૬. ઓઢણીને છેડલે મા ગાંઠ વાળી રાખતી,
૩૩૨૬. નયન બંધ થાતાં જ તું સાંભરે,
૩૩૭૬. ઝરૂખે રોજ બેસીને નજર રસ્તે જ માંડીને,
૩૪૦૬. હતું ગામ નાનું, હતા લોક મોટા,
૩૪૪૧. સાંજના આંગણે ચાંદની ઊતરી,
ગામને પાદર એક વડ હતો.
કોણ છે આ ઓરડામાં? રાત પૂછે આરસી, હું હતો કે કોઈ બીજો? જાત પૂછે આરસી.
એક દિનની જિંદગી પણ ફૂલ પૂરી જી ગયું, રંગ દીધા, મ્હેક દીધી, ઝાકળો સૌ પી ગયું;
આભે ચરવા નીકળ્યાં રે કાળાં વાદળ કેરાં ધણ, કોણ ગોવાળો હાંકતો હશે? પૂછે સૂકું રણ.
દાદાની રકાબીમાં દરિયો, ભાઈ, દાદાની રકાબીમાં દરિયો, ફૂંક મારે ત્યાં મોજાં ઊછળે, ઘર આખું થાય ખળભળિયો!
ગયો છું, ભલે હું કિનારા સુધી, નથી પ્હોંચતો હું જ મારા સુધી.
આંખ ઢાળી, હોઠ ભીડી, જ્યાં મળીએ આપણે, એ જ ખૂણે એકલાં થઈને રડીએ આપણે.
ડુંગર ઊંચો, કેડી સાંકડી, કોઈ ન ઝાલે હાથ, મારો પડછાયો જ બન્યો રે મારો એક સંગાથ.
એક જમાનો હતો જ્યારે યોદ્ધા ઘોડે ચડતા,
ચકલી પૂછે ચકલાને: ‘આપણું નળિયું ક્યાં ગયું? કાચના આ ઊંચા મિનારે ઘર તો ક્યાંય ન રહ્યું!’
ઢોલ ઢબૂક્યા ઝાંપે, બેની, આવી રૂડી જાન, લાડકડી તો ઓરડે બેઠી, ભૂલી ભૂખ ને ભાન.
નવાં વસ્ત્ર ધારી, જમાનો રહે છે, છતાં ડાઘ મનનો જ છાનો રહે છે.
કળીમાં બધા રંગ ક્યાંથી હશે? હવાને ગઝલ-ઢંગ ક્યાંથી હશે?
રાગ છેડ્યો પ્રેમનો ને ગીત તારા સાથમાં, હારવામાં પણ મજા છે, જીત તારા સાથમાં.
હવેલી ઉપર છે સમયની તિરાડો, અને આંખમાં છે પ્રલયની તિરાડો.
ઘર ભલે ના આપ મુજને, બસ બિછાણું આપજે, ચાંદ ના માગું, મને બસ એક ગાણું આપજે.
એક શબ્દ ઓછો બોલાયો,
એકતારો બોલે રે, મીરાંનો એકતારો બોલે, રાણાજીના મહેલ ડગમગે, ગિરધર મનડું ખોલે.
ગયા દરગાહ પર, દેખાય ક્યાં છે પીર સેલ્ફીમાં? અમે ગંગા ગયા, ના ગંગ, ના ત્યાં તીર સેલ્ફીમાં.
હું એક રૂપિયાનો સિક્કો છું. ભિખારીના વાટકામાં પડું
ના સુરાહી, ના સુરા, હું તો નજરને પી ગયો, એક ઘૂંટે હું પછી આખી સફરને પી ગયો.
હાલો મેળે, સૈયર, હાલો મેળે રે, ચકડોળે ચડીને આભ ઝાલીએ ભેળે રે.
કેસૂડાની ડાળે બેઠો ફાગણ રંગીલો મોર, રંગ ઢોળવા આવ્યો મારે આંગણ છાનો ચોર.
ગ્રંથ ગોખ્યા, ઢોલ પીટ્યા, ભાન આવ્યું આખરે, હું ન જાણું કાંઈ, એવું જ્ઞાન આવ્યું આખરે.
પાંપણે પાળ બાંધીને બેઠી, આંસુડાં ના ઢોળ્યાં, સાસરિયે સૌ હસતી ભાળે, મનડાં કોણે ખોળ્યાં?
દાદા રોજ ગામથી તાલુકે ચાલીને જતા —
નળિયું ફૂટ્યું તો નવું નાખીએ, ભીંત્ય તૂટે તો લીંપીએ, મનડું ફૂટ્યું, ઈને ચ્યમ સાંધીએ? કઈ માટીથી છીંપીએ?
હતી પત્રમાં સાવ વાતો ગુલાબી, પછી જાગરણમાં જ રાતો ગુલાબી.
રાતના બાર વાગે સોસાયટીનો દરવાજો બંધ થાય છે,