આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૨૨ / ૨૮
ચોરે બેઠું ગામ કરે છે ચણભણ ચણભણ વાતો, કોઈની દીકરી હસી પડી તો હાલે આખી રાતો!
નિવૃત્ત થયા ને ઘેર પધાર્યા, હવે શું કરવું, ભાઈ? પત્ની બોલી: ‘શાક લઈ આવો, પછી કરજો કવિતાઈ!’
મા જે બોલીમાં હાલરડું ગાતી, એ મારી ગુજરાતી, સપનાં ભલે અંગ્રેજીમાં, રડું તો ગુજરાતી.
તને ગમે છે ગ્રીન ટી, ને મને મસાલાની ચા, કેમ કરીને ઘર ચાલશે, બોલ મારી બા!
ઊંઘી જા રે, મા, તું ઊંઘી જા, હવે હું જાગું છું, તેં ગાયાં’તાં જે હાલરડાં, એ હું તને આપું છું.
ઇચ્છાના પતંગ ઊડે રે આભમાં, મનવા, ફિરકી તારા હાથ, દોર ઢીલો મૂકે તો ઊડે, ખેંચે તો છૂટે સાથ.
ચાલ, ગામડે જઈએ! શહેરની ભીડથી થાકેલા, થોડું આપણું થઈએ…
પેટીમાં સાચવી રાખ્યા છે તારા જૂના કાગળ, અક્ષરે અક્ષરે મ્હેકે હજી તારા હાથનું ઝાકળ.
મારા ગીતને ના પહેરાવો ઝાંઝર, ના કંદોરો, એ તો વગડે ઊગ્યું ફૂલ, રાખો એને કોરો.
મથુરાની વાટે ઊડે ધૂળ, રાધા બોલાવે, પાછો વળ ને, ઓ નંદના લાલ, રાધા બોલાવે.
રંગ રંગ પતંગિયાં રે, ઊડ્યાં ફૂલોને બાગ, બાળકડાં દોડ્યાં પાછળ, જાણે જાગ્યા ફાગ.
નહીં રમું રે સૈયર, કાના સાથે નહીં રમું, દાવ દઈને ભાગી જાતો, એવા સંગે શું ઘૂમું?
ભીતરનો દીવો પેટાવ, રે મનવા, ભીતરનો દીવો પેટાવ, બહાર બળે છે લાખ દીવા, તોય અંધારું શાને ભાવ?
વચ્ચે આડી નદી રે સાયબા, વચ્ચે આડી નદી, તું સામે કાંઠે ને હું આ કાંઠે, મળશું ક્યારે કદી?
મને કૂંડામાં કેમ રે રોપ્યો? હું તો વડલો હતો, ગામને પાદર છાંયો દેતો, આભને અડતો હતો.
ગમતું મળે તો, મનવા, મૂઠીમાં ના રાખીએ, ફૂલ જેવું ખોલીને સૌને થોડું થોડું ચાખીએ.
હવે નથી રે દોડવું મારે, નથી રે દોડવું, ઘોડા જેવું આંખે ડાબલાં, નથી રે ઓઢવું.
ડુંગરની ગોદે ઝૂલે મારું નાનકડું ગામ, પાદર બેઠા હનુમાનજી, ને ચોરે બેઠા રામ.
દાદાજીનો રેડિયો વાગે, ખરખર ખરખર ગાય, જૂનાં ગીતો સાંભળી ઓસરી આખી ઝૂમી જાય.
એક કાગળ, એક કલમ, ને ધ્રૂજતો આ હાથ, પહેલી કવિતા લખવા બેઠો, આખી જાગી રાત.
આજ તો એવું થાય, રસ્તે ચાલતાં ચાલતાં ક્યાંક મારી મા મળી જાય!
કલમ રિસાણી, કાગળ કોરો, શબ્દ ગયા છે ગામ, મનના ખેતરમાં ઊગે નહીં એક્કેય લીલું નામ.
એક હતો રાજા ને એક હતી રાણી, દાદીમાની વારતાનું ખૂટી ગયું પાણી.
ઢમ ઢમ ઢોલ વાગ્યા ને ગામમાં આવી ગાડી, પાંચ વરસે નેતાજીને યાદ આવી ઝૂંપડી ને વાડી!
આંગણમાં એક લીમડો ઊભો, એક ઊભો છે આંબો, કડવો-મીઠો સંસાર અમારો, છાંયો બેઉનો લાંબો.
મેં તો બારીએ દીવો મૂક્યો રે, વાલમ, તારી વાટે મારો જીવ ઝૂક્યો રે.
ધીમે ધીમે ચાલ્યાં, સાજન, તોય પહોંચ્યાં આઘે, ઝાંખી આંખે હજી ય તારું મુખ પૂનમ શું લાગે.
પગલાં વિના આવ્યા રે શ્યામ મારી ઝૂંપડીએ, ન ઢોલ, ન શરણાઈ, તોય અજવાળું ભીંતડીએ.
ઝાકળને ઝાકળનું ગજું, દરિયાને દરિયાનું, કોઈ ન મોટું, કોઈ ન નાનું, સૌ પોતપોતાનું.
ઝરમર ઝરમર મેહુલો, સૈયર, ઊતર્યો આંગણ-ચોક, ઓઢણી ભીંજે, ઝાંઝર ભીંજે, ભીંજે સઘળો લોક.
આવ્યા આવ્યા રે આગેવાન, ગળે ગલગોટાના હાર, માથે ટોપી, મોઢે મીઠું, ખિસ્સાં ભારોભાર!
કયે ઠેકાણે કામણ મેલ્યું, મોહન, કહી દે સાચું, વાંસળીમાં કે આંખોમાં? હું ક્યાંય ન એને વાંચું.
ધોળી ઓઢણી ઓઢાડી, બા, મારાં રંગ લઈ ગ્યાં લોક, હજી હથેળીની મેંદી ના સુકાણી, ને માથે આવ્યો શોક.
સાંઈ, તારી સાથ, પછી શાનો મને ભાર? તું જ નાવ, તું જ નદી, તું જ પેલે પાર.
વગડો મને સાદ કરે રે, સાદ કરે, પથ્થરના આ નગરમાં મારો જીવ લીલો ઝૂરે.
આયનામાં જોઉં તો દેખાય ગજરો, ગજરામાં દેખાય તું, સાજન, તારા નામની મેંદી હથેળીએ રચાવું હું.
સંતાકૂકડી રમીએ, સાજન, તું સંતા, હું ગોતું, આંખે પાટા બાંધું તોયે, હૈયું તને જ જોતું!
કઈ ઘડીએ ઘર છોડ્યું મેં, કઈ ઘડીએ લીધી વાટ? ના જાણું, બસ પગ ચાલે ને પાછળ છૂટે ઘાટ.
અમે તો રણના થોર, ભાઈ, અમને ના પાવું પાણી, કાંટે કાંટે ફૂલ ઉગાડ્યાં, એવી અમારી વાણી.
બાપુ, મેળેથી લાવજો રે ફુગ્ગો લાલ ગુલાબી, ચકડોળે બેસાડજો ને ખવડાવજો જલેબી!
ફૂલો બોલે ધીમી ભાષા, સાંભળવી હો તો સાંભળ, પાંખડીએ પાંખડીએ લખિયો કુદરતનો એક કાગળ.
સપનું ચાખી જો, રે મનવા, સપનું ચાખી જો, ખારું, ખાટું, મીઠું, તીખું — થોડું રાખી જો.
સૂરજ સામે પોયણીએ તો મોઢું ફેરવી લીધું, ચાંદ વિના પણ જીવતર એણે અંધારે જીવી દીધું.
તમે ક્યાંથી આવ્યાં ગોરી, આમ મલકતાં મલકતાં, ઝાંઝરના ઝણકારે, કેમ રે અલી, છલકતાં છલકતાં?
કાનુડો આવ્યો આ કળિયુગમાં, હાથે લઈ મોબાઇલ, વાંસળી મૂકી ખૂણામાં, ને ચાલુ કરી પ્રોફાઇલ!
પળનો પડછાયો તો જુઓ, કેવડો લાંબો થાય! એક ઘડીની ભૂલ, ને આખું આયખું ઢંકાય.
મારી સરકારી શાળા રે, એનાં તૂટ્યાં’તાં નળિયાં, તોય એ જ છાપરા હેઠે અમને સપનાં મળિયાં.
રામની સભામાં અમે બેઠાં, ના માગ્યું કંઈ ધામ, ખાલી ઝોળી લઈને ગયાં, ને ભરી લાવ્યાં રામ.
ડુંગર ઉપર દીવડો બળે, ને માડી ગરબે ઘૂમે, લાલ ચૂંદડી લહેરાવે, ને આભ આખું ઝૂમે.
ભીતર કોઈ વગાડે ઝાલર, સાંભળ રે મન સાંભળ, વિના તાર ને વિના તંબૂરે વાગે અનહદ કલકલ.