આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૨૧ / ૨૮
રૂઠ્યા રૂઠ્યા સાયબા મારા, સામું ય ના જુએ, હું તો જાણું, એનું હૈયું છાનું છાનું રુએ.
લાડકડી ચાલી સાસરિયે, સૂનો સૂનો ઝૂલો, કોણ હવે ઝૂલશે ડાળે, કોણ ગૂંથશે ફૂલો?
આંગળીઓથી રેતી જેવાં સરકી ગયાં રે સમણાં, હજી હતાં આ પાંપણ ઉપર, ક્યાં ચાલ્યાં ગ્યાં હમણાં?
બાપુજીની યાદ ઉપર ધુમ્મસ ઊતર્યું રે, નામ ભૂલ્યા, ઘર ભૂલ્યા, તોય હેત ના ઊતર્યું રે.
પાછું આપો રે મારું બાળપણ, ભગવાન, લઈ લ્યો આ ગાડી, બંગલો, ને ખોટી શાન.
ખખડી સાંકળ મધરાતે ને ઝબકી જાગી હું, ઊઠી દોડી બારણે, ત્યાં તો પવન હતો કે તું?
ઘડીક તડકો, ઘડીક છાંયો, આ તે કેવું જીવતર રે, ઘડીક હસવું, ઘડીક રડવું, મનવા, રાખજે ધીરજ ભીતર રે.
તુલસી જેવો રોપ્યો તને મેં આંગણ-ક્યારે, વ્હાલા, સાંજ પડે ત્યાં દીવો કરું ને ફેરવું મનની માળા.
એક જ ઘરમાં રહીએ, સાજન, તોયે જોજન છેટાં, એક જ થાળી, એક જ ખાટલો, તોયે મન ન ભેટ્યાં.
કાંડે દોરો, ગળે તાવીજ, ઝાંપે લીંબુ-મરચાં, તોય ન ભાગી નજર-બલા, ને વધતા ગયા ખરચા!
છાનાં છાનાં કાગળ લખું, સંતાડું ઓશીકા નીચે, પગરવ સાંભળું ત્યાં તો મારું હૈયું ધડકે ઊંચે.
અંધારું તો ઘોર ઘણું, પણ આગિયો ક્યાં ડરે છે રે? નાનકડી એની પાંખે એ તો ઝગમગ ઝગમગ ફરે છે રે.
આંગણ વચ્ચે ભીંત ચણાઈ, ભાઈ ભાઈથી રૂઠ્યા રે, એક જ ચૂલો, એક જ ઓટલો, બે ભાગમાં તૂટ્યા રે.
બાપુ મારા સૂરજ જેવા, સાંજે મોડા આવે રે, થાક્યા પાક્યા ખભે અંધારું, તોયે ચોકલેટ લાવે રે.
સવાર પડે ને દોડ શરૂ, ને સાંજ પડે ત્યાં થાકું રે, ઘડિયાળનો કાંટો આગળ ને હું તો પાછળ હાંફું રે.
બંધ બારણે, મોં પર બુકાની, આખું ગામ ઉદાસ, દૂર દૂર રહીને શીખ્યા, શું છે પાસે-પાસ.
કાગળ ગુલાબી, શાહી રે ભીની, અક્ષર ધબક્યા કરે, તને લખું ત્યાં ટેરવાં મારાં મોગરા થઈને ખરે.
ગામ એવું રે મળે, જ્યાં પાદર પૂછે નામ, ઝાંપે ઊભો લીમડો બોલે: ‘આવો, કરો આરામ.’
સખી, ઓઢણીએ ઓઢણીએ બદલાતા રંગ, એક જ જીવતર, ને કેટકેટલા ઢંગ!
આવી કંકુવરણી કંકોતરી, ઉપર ગણેશનું સ્થાપન, તારા નામની બાજુમાં છે કોઈ બીજાનું સગપણ.
આજ શરદપૂનમનો ચાંદો રે ઊતર્યો અગાસીએ, દૂધપૌંઆની થાળીમાં રે ઝબક્યો અગાસીએ.
ધીરે ધીરે આવજે, કાના, ઝાંઝર મારું જાગે, સાસુ જાગે, નણંદ જાગે, આખું ગોકુળ જાગે.
હૈયું તો ઠોઠ નિશાળિયું, એને ગણિત ન આવે, એક ને એક અગિયાર કરે, ને સૌને પાસ બતાવે!
આભ લખે છે કાગળ, ને વરસાદ ટપાલી થાય, ટીપે ટીપે સરનામું, ને ગામ આખું વંચાય.
માટીનું આ ખોળિયું રે, માટીમાં મળી જાશે, હંસલો તો ઊડી જાશે, પીંજરું અહીં રહી જાશે.
એ તો નદી જેવી નારી રે, વહેતી રહે ચુપચાપ, કાંઠે કાંઠે લીલું ઉગાડે, ભીતર સહે સૌ તાપ.
તાપી મૈયા, શીદ રિસાણી, ઘરમાં પેઠાં પાણી? સૂરતની આ સોનાની નગરી તેં કાદવમાં તાણી!
પોષની ઠંડી સવારે જેમ કૂણો તડકો આવે, એમ તું આવ્યો ઉંબરે, ને આખું ઘર હૂંફાવે.
ચૌદ વરસ મેં દીવો રાખ્યો, કોઈએ ગાઈ ન ગાથા, સીતા સંગે રામ ગયા, પણ ઊર્મિલાની વ્યથા?
કોઈ ચા પીએ, કોઈ પાન ખાય, કોઈને ગમે સોપારી, મને તો લાગી ગઝલની લત, ઊંઘ ગઈ છે મારી!
રાત ભલે ને લાંબી, સાજન, સવાર થાશે જ, ભીંજેલી આ પાંપણ ઉપર સૂરજ આવશે જ.
મેળો રે મેળો, મારો જીવ ચગડોળે ચડ્યો, ઘેર જવાનું મન ના થાય, ને પગ તો પાછો પડ્યો.
ચકલી રે ચકલી, તું પાછી આવ ને મારે ઘેર, ખાલી ઘરમાં તારું ચીં ચીં, જાણે આખી લ્હેર.
ઝરમર ઝરમર ક્યાં લગ વરસીશ? વાદળ થઈને આવ, આખું આંગણું તરબોળ કરી દે, એવો આજે ભાવ.
વાંચજે ધીરે ધીરે, દીકરા, માનો કાગળ આવ્યો, અક્ષર વાંકાચૂકા, પણ એ હૈયું આખું લાવ્યો.
ઉનાળુ વેકેશનમાં રે, મામાને ઘેર જાતા, નાનીમાના હાથના રોટલા ને માખણ ખાતા.
અમે તો માટીનાં માનવી રે, ભીના ભીના લોક, હસીએ તો ખેતર લહેરાય, રડીએ તો સૂનો ચોક.
બાપુ સાથે વાત કરવી’તી, રહી ગઈ અધવચ્ચે, હોઠ સુધી આવીને અટકી, મૌન અને શબ્દોની વચ્ચે.
દરિયા, તારાં મોજાં ગણતી, રાત પડી ગઈ ઘેરી, મારો માછીમાર ગયો તે પાછો ના આવ્યો, વેરી!
તારો સાદ પડે ને ભીતર વાગે એકતારો, એક જ તાર, ને એક જ સૂર, એ સૂર તારો.
નેવેથી ટપ ટપ ટપકે રે ટીપાં, આંગણે ગાજે ગીત, ટીપે ટીપે સાંભરે, સખી, પેલી પહેલી પ્રીત.
રંગ ચોપડી મોં પર હું તો જોકર થઈને નાચું, સૌ હસે ત્યાં ભીતર મારી આંખે ચોમાસું સાચું.
આંગણાની ચકલી ઊડી, બાપુ ઊભા ઝાંપે, ડોલી જાતી દૂર દૂર, ને હૈયું આખું કાંપે.
ઈશ્વર, તું તો રમતારામ! આભે મેઘધનુષ ચીતરે ને અમને સોંપે કામ…
ઘડિયાળ નહોતી ઘરમાં ત્યારે, તોય સમય ના ખૂટતો, ઓસરીએ બેઠેલો સૂરજ સાંજ લગી ક્યાં ઊઠતો!
માડી, તારા ગરબે ઝબૂકે આભ આખાના તારા, ઘૂમે ગામની દીકરીઓ ને ઘૂમે ચાંદ-સિતારા.
આભે ઝૂક્યાં વાદળ કાળાં, મનડું થયું મોરલો, સાયબા, તારી યાદે ભીંજે ઓસરીનો ઓટલો.
પ્રભુ, મને ઝૂકતાં શીખવ, ફળથી લચેલા ઝાડ સમું, અડીખમ ઊભો રહું તો પણ, ના લાગે કદી પહાડ સમું.
સૈયર, મારા અંબોડે કોણ મોરપીંછ ખોસી ગયું? ઊંઘમાં હું તો ગોકુળ ગઈ ને જાગી ત્યાં તો શું થયું?
હાલ્યો જા રે, હાલ્યો જા, તું ભાંગ્યે પગે ય હાલ્યો જા, કાંટા વાગે, લોહી નીંગળે, તોય હસીને હાલ્યો જા.