આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૨૪ / ૧૦૬
આ નભ નમ્યું તે શ્યામ, ને ધરતી ઝૂકી તે રાધા, વચ્ચે વરસે જે ઝરમર, એ પ્રેમની અમરત-ગાથા.
દિવસે સૂરજ
ના રડું છું, ના હસું છું, આજ મન એવું ઉદાસ, જેમ સૂકા ઝાડ પર ના પાંદડું, ના કોઈ પ્યાસ;
જીવ રે! તું કિયે ઘેર કરીશ જઈ વાસો? કાયાની કોટડી ઢીલી પડી, હવે શેનો ભરોસો?
ભીંજતી આંખો છુપાવે, એ જ તો બસ બાપ છે, રોશનીમાં ઘર હસે, પાછળ બળેલો તાપ છે.
સહી સો સિતમ, તોય હસતી હજી પણ, ઘરે દીવડો થઈ ય બળતી હજી પણ.
કામ છે ત્યાં સુધી કામનો પ્રેમ છે, નામ ઊંચું થતાં નામનો પ્રેમ છે.
હું ભલે ભૂલું તને, પણ લાજ મારી રાખજે, આવતાં મોડું થશે, તું એક બારી રાખજે.
નાચતી મીરાં ગલીમાં, એ જ ઘેલી બંદગી, ભેદ વિણ સૌ પર પડે, એ મેઘ-હેલી બંદગી.
આ છે મારો દેશ, ભાઈ, આ છે મારો દેશ, અલગ અલગ બોલી-ભાષા, ને અલગ અલગ વેશ.
સ્વપ્ન જોતાં જિંદગી ગઈ, જાગતાં મોડું થયું, બાપુની માફી હતી, પણ માગતાં મોડું થયું.
ઉંમરે ધીમે રહીને દર્પણે ઝાંખો થયો, ઘર જ મારું, પણ હવે હું આંગણે ઝાંખો થયો.
ગોકળગાય પોતાનું ઘર
કદી ફૂલથી ઘાવ, એવું બને, નદી ને છતાં પ્યાસ, એવું બને.
રણ વચોવચ ઝાંઝવાંના આ નજારા છેતરે, ચૂંટણી ટાણે બધાને જોર-નારા છેતરે.
ગઝલની રાત છે આજે, પિયાલી દે ફરી સાકી, હજી તો ચાંદ ઊગ્યો છે, ન જા છોડી જરી સાકી.
દીકરાએ પૂછ્યું: ‘પપ્પા, આકાશ કેમ ભૂરું છે?’
ભીડમાં લાખો મળે, પણ એક પ્યારો દોસ્ત છે, ઝેર પીને જે હસાવે, એ જ ન્યારો દોસ્ત છે.
વીસ વર્ષે મારા શહેરમાં પાછો આવ્યો.
ગગનમાં હવે ચાંદ મસ્તી કરી લે, ઘડી વાદળાં સાથ કુસ્તી કરી લે.
અરે, કોઈ તો આ ઘડિયાળને કહો
નથી ઘર, નથી થાળ, ખાલી ફકીરા, છતાં મસ્ત, મોજે ય મ્હાલી ફકીરા.
વાયરા ધીરા ધીરા વાય, ને ડાળે ડાળે ઝૂલે પાન, કોણ જાણે કોની વાતે મારું ઊડી જાતું ભાન.
જગત બોલકું, પણ ગલી મૌન છે, અધૂરી, અબોલી, કળી મૌન છે.
હારમાં પણ એક છૂપી કોઈ નાની જીત છે, આંસુઓ સાથે ય હસવું, એ જ જીવન-રીત છે;
મનમાં ઘોળાય મારા વ્હાલમની વાત, સખી, હોઠે ન આવે, આંખોમાં ઊગે, ને ગાલે શરમાય, મને કોણ રે બચાવે?
પિતા જ્યાં ગયા, ભાઈ ખેતર વહેંચ્યું, પછી ઓરડા, ભીંત, ઉંબર વહેંચ્યું.
મૃત્યુનું કારણ: ભૂખ.
આંખ ભીની મુલાકાતની યાદમાં, ટેરવાં ઝણઝણે હાથની યાદમાં.
મિત્ર આગળ થઈ ગયો, તો ભીતરે શું આગ છે! હરખ એની જીતનો કર, એ જ સાચો રાગ છે;
એક મિત્ર મારી દરેક વાતમાં
પહેલો પ્રેમ તો પહેલો વરસાદ, સખી, પહેલો વરસાદ, માટીમાંથી ઊઠે સુગંધ, ને રહી જાય આખી યાદ.
૨૦૬૬. ઓસરીમાં ખાટલો બાનો હજી ઝૂલ્યા કરે,
૨૧૦૬. નથી ગામમાં એ વડીલો હવે,
૨૧૪૬. હતો મેળો, હતા ચગડોળ, ને ગાંઠે હતા સિક્કા,
૨૧૭૬. હતી ઓસરી, ને હતો હીંચકો ત્યાં,
૨૨૦૬. ગામમાં લીમડો, લીમડે હીંચકો,
૨૨૨૬. ઓરડામાં બાપુની એ ચોપડી જૂની જડી,
તું કહે ‘આવીશ’, ત્યાંથી આંગણું શણગારમાં, ઓસરી ઊભી રહી છે ક્યારની તૈયારમાં.
દૂરથી જળ ઝગમગે ને આ કિનારા છેતરે, આંખ જેને ઝંખતી, એવા નજારા છેતરે.
કણ કણમાં તું ઝળહળ ઝળકે, તોય તને હું શોધું રે, ગામ ગામનાં મંદિર ભટક્યો, ભીતર ના મેં ખોદ્યું રે.
કેટલાય દિવસથી બીજને થતું હતું:
વડલે ખોલી ઑફિસ, એમાં ઘુવડ થયા સાહેબ, ચકલી ઊભી અરજી લઈને, ‘માળો બાંધવો છે, જનાબ!’
મેં તો આંખ્યુંની વાટ્યું સંકોરી રે, સાયબા, તારી વાટ્યે ઝબૂકે મારી ઓસરી રે, સાયબા.
ભાઈ પરદેશ ગયો એ પહેલાં
ઘૂઘરા રણકે રે ધોરીડે, ગાડાવાટ્યું બોલે, જૂનું મારું ગામ ઊભું છે આંબલિયાને ઓલે.
હવે પડઘા વગર ચાલે મજાની વાત એકાંતે, મળે છે આયને જેવી મને મુજ જાત એકાંતે.
રાહ પર ઊભા હતા, સૌને જ અંતર ચીંધતા, ક્યાંય ગ્યા ના, ને બધાને રોજ પાદર ચીંધતા.
શાલ શ્રીફળ ને છબી, બસ નામનું સન્માન છે, હું જ વક્તા, હું પ્રમુખ, ને ગામનું સન્માન છે!
છેલ્લી વાર આપણે મળ્યાં ત્યારે બહાર વરસાદ હતો,