આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૨૫ / ૧૦૬
નામ બે, ને એક દિલ, એ કોતરેલા બાંકડે, સાંજ પણ બેસી રહે છે, વીસરેલા બાંકડે.
તું જ મારી ઊંચી ઉડાણ ને તું જ મારો ઉતારો, તું જ મારો વાદળ-વાયરો, તું જ ઘરનો ઓવારો.
સવારે તું તો ઊઠીને ચાલી ગઈ,
રંગ લઈ બેઠો ઘણી વેળા, છતાં દોરાય ના, કેનવાસે મા સમાતી ક્યાં? જરા પણ માય ના;
જાજે રે દીકરા, શહેરની વાટે, ભાથું બાંધ્યું હેતનું, એમાં મૂક્યું છે ગામનું પાદર, માટી મૂકી ખેતનું.
આંખની ભીનાશને હસતાં છુપાવી બાપુએ, દીકરીની જાનને હરખે વળાવી બાપુએ.
રોડ પર ઘાયલ તરફડે ને બધા જોયા કરે, ફોન ઊંચા, શ્વાસ નીચા — આ સભા જોયા કરે.
હથેળી હતી, કે બળેલી દુઆ, ઘરો કેટલાંમાં ચણેલી દુઆ.
અચાનક મળી નજર, સંયોગ છે, હવે આપણી ઉમર, સંયોગ છે.
અધૂરી એક કવિતા રોજ મધરાતે જગાડે છે, કદી ઝાંઝર, કદી ઝૂલો, કદી વાતે જગાડે છે.
આખા શહેરની વીજળી ગઈ તે રાતે
બાપુ ગયા પછી
બાની રસોઈની ડાયરી મારા હાથમાં છે.
કાયા રે મારી ચરખો કાંતે, સાંસ સાંસનો તાર, કોણ બેઠું એ ચરખે કાંતણ, કોઈ ન જાણે સાર.
મારું ઠેકાણું ના પૂછજો, હું તો વાદળી રે, આજે અહીંયાં વરસું, કાલે ક્યાંક બીજે ચાલી રે.
બંધ હૈયાનાં તમે આ દ્વાર ખોલો તો ખરા, મૌન તોડી એક મીઠું વેણ બોલો તો ખરા.
વાડ્યું બાંધી ખેતર ફરતી, વાડ્યું બાંધી ઘર, હૈયા ફરતી વાડ્યું બાંધી, ને ભૂલ્યા રે ઈશ્વર.
આ જમાનો રોજ બોલે છે, વફા અફવા હતી, ને પુજારી પણ કહે છાનું, ખુદા અફવા હતી.
છેવટે ખેડૂત ગોવિંદે
હજી ઢીંગલીથી રમે, ગાય છે, છતાં આયને કેમ શરમાય છે?
ઘર અમારાં ક્યાં હતાં? આ આંગણાં ભાડે હતાં, રોજ ખખડાવે ધણી જે, બારણાં ભાડે હતાં.
ચૌદમા માળે ફ્લૅટ નંબર ૧૪૦૩માં
આજ તો ફુરસદ નથી, બસ, લ્યો, હસીશું કાલથી, ગામ જઈ, ઘરડાં થયેલાંને મળીશું કાલથી.
રેત સરે રે રેતઘડીમાં, ઝીણી ઝીણી ધાર, ઉપર ખાલી, નીચે ઢગલો, કોણ ગણે આ ભાર?
હું જ મારો ચોર છું, આ વેદના કોને કહું? મેં જ લૂંટ્યો આ ખજાનો, યાતના કોને કહું?
શંખના ઘોષે ય ગુંજે રાગિણી રાધા હતી, રેશમી પીતાંબરે આ ઓઢણી રાધા હતી.
ચોક વચ્ચે પૂતળું, ને એ બળે છે દર વરસ, ભીતરે બેઠો દશાનન, એ છળે છે દર વરસ.
ઊઠો, ભાઈઓ, આ બાવન માળની ઇમારતના
આંસુ ઢાંકી રંગથી, હર અવસરે હસવું પડે, આગ સળગે છે ભલે ને ભીતરે, હસવું પડે.
સામે શેઢેથી સાદ તમે પાડ્યો ને મારું દાતરડું હાથમાંથી છૂટ્યું, કે લીલુંછમ ખેતર આખું ઝૂમ્યું રે, સાયબા.
શબ્દને મેં પણ ચગાવ્યો છે પતંગી દોરથી, ઢીલ આપું તો ચગે, ના ખેંચતો હું જોરથી;
સવારે સૂર્ય ઝાંખો છે, હવાઓમાં ધુમાડો છે, ન તારા છે, ન ચાંદો છે, દિશાઓમાં ધુમાડો છે.
કુંજો ગયાં'તાં દૂર, ને ટાણે ફરી પાછાં વળે, ને આંસુઓ પાંપણ લગી આવ્યાં, સરી પાછાં વળે.
આગિયાને કોઈએ પૂછ્યું:
મખમલી ગાદી ઉપરથી ત્યાગની વાતો કરે, ઝૂંપડાં બાળી ગયા જે, આગની વાતો કરે;
કેટલાં લેશો પારખાં, શ્યામ, હવે તો હારી રે, તમને ગમ્યું તે ઝેર પીધું, ને ઓઢી લીધી ગાળ્યું સારી રે.
સવારે નિશાળે જતાં પહેલાં મા
દર્દી: લોકશાહી. ઉંમર: પંચોતેરથી વધુ.
બાપુની સાઇકલ રે, અમારી મોંઘી મોટર-ગાડી, આગળ હું ને પાછળ બા, ને વચ્ચે ઘંટડી ગાતી.
વાણિયાનું, બૅન્કનું, ને મિત્રનું કરજો અપાર, ચૂકવી દીધું ગણીને, વ્યાજ સાથે એકવાર;
મા જેવી મીઠી રે મારી ગુજરાતી બોલી, હાલરડે ઝૂલી, ને રમતી પોળે પોળે ભોળી.
રાતે બાર વાગ્યે એ.ટી.એમ.ની કેબિનના દરવાજે
ટન ટન ટન ટન ઘંટ વાગ્યો, ચાલો રે ભેરુ, ચાલો, દફતર ખભે, પાટી હાથે, કરીએ રે જરા ઉતાવળો.
હસે છે ઉંબરે રંગીન રંગોળી નવા વર્ષે, ફટાકા ફોડતી આવી ગલી-ટોળી નવા વર્ષે.
ક્યારનો ઊભો કતારે, કેટલી ધીરજ ધરું? રોજ ‘બસ, કાલે’ સુણું, હું આટલી ધીરજ ધરું?
ના ચડે એ હારમાં, બસ વાડમાં ખીલ્યાં કરે, કોઈ ના સીંચે, છતાં એ ઝાડમાં ખીલ્યાં કરે.
હવે ચકલી જ આવીને કરે છે ગાન બારીએ, ગયા છે સૌ, હવે એ બા ધરે છે ધ્યાન બારીએ.
હતું જે બાળપણનું ઘર, સકળ એ ધામ વેચાયું, ઝરૂખો, હીંચકો, ખીંટી, અને સૌ ઠામ વેચાયું.
ફરતો ફરતો ભમરડો ક્યાં ગ્યો? ક્યાં ગઈ પેલી દોરી? ક્યાં ગ્યું મારું બચપણ ભોળું, ક્યાં ગઈ માની લોરી?
સાયબા, મેલો હવે મોબાઈલ, મારી સામું ભાળો, ઘડીક આંખ્યું ઊંચી કરીને મારું મુખડું ન્યાળો.