આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૧૬ / ૧૦૬
પવન બોલ્યો: ‘અરે ડાળી, તને શું બીક ના લાગે?’ કહે ડાળી: ‘નમું છું હું, નમેલું ક્યાં કદી ભાગે?’
નિવૃત્તિના બીજે દિવસે એલાર્મ
એક સૂકું પાન છે ને એક માળો ડાળ પર, ધોમ તડકો ઝીલતું, વીત્યો ઉનાળો ડાળ પર.
ગામથી શહેર જતો હાઇવે
રાતભર દાદી કહેતી કો’ પરીની વારતા, ઝાડ નીચે સાંભળી’તી મેં નદીની વારતા.
શિયાળાની સવારે બા
રાત આખી આંખ જાગી, સ્વપ્ન પણ આવ્યું નહીં, ને સવારે સૂર્ય ઊગ્યો, તેજ પણ ફાવ્યું નહીં;
રંગ ના નાખો રે મારે, ધોળી મારી સાડી, ગામ આખું રમે ફાગે, હું તો ઊભી આડી.
પીડા રે, તું તો મારી જૂની સાહેલી, સુખ આવે ને જાય, તું રહે સૌથી પહેલી.
નામ વિનાનો નાતો આપણો, નામ વિનાની પ્રીત, કોઈ પૂછે તો શું કહેવું? ગણગણવું આ ગીત.
ખાદી ભંડારના એ.સી. શો-રૂમમાં
ડૉક્ટરે ઈ.સી.જી. કાઢ્યો.
રમત થઈ ઘણી, લે વિચારી હવે, ન લટકાવ મુજને, નકારી હવે.
ટોળું આવ્યું ત્યારે
સળી ધૂપની એ પ્રમાણે બળે, ભલે કો’ ન એને વખાણે, બળે.
જ્યારે મારો સમય આવે, ત્યારે
૧૨૬૬. આયનો સાચું કહે છે, એ જ એનો વાંક છે,
૧૩૩૬. હતું આંગણું ને હતો લીમડો,
૧૩૮૬. નદી કાંઠે હતી ઊભી, હવે ત્યાં રેત ઊડે છે,
૧૪૨૬. નદી પાર ગામે મને સાદ પાડ્યો,
ભાઈબંધ એ, જેની સામે
સાવ સીધી વાતમાં પણ ગૂંચ નાખે છે બધા, ને ઉકેલી આપવાના દામ રાખે છે બધા;
ઝાડ કોઈ ફરિયાદ કરતું નથી.
ઘરે શોભતી ફૂલ-ક્યારી નથી હું, દયા માગતી કો બિચારી નથી હું.
ગાય માંદી થાય તો આખું ય ફળિયું જાગતું, ને બધાંની આંખમાં એનું દરદ પણ લાગતું;
ભગવો ઓઢી બેઠો જોગી, મેળો આખો ઝૂમે રે, એની આંખ્યું મીંચેલી ને મનડું ગોકુળ ઘૂમે રે.
ઝાકળ જેવું સુખ, સાજન, ઘડીક પાંપણ બેસે, પકડું પકડું થાઉં ત્યાં તો તડકો ઘરમાં પેસે.
વર્ષો સુધી જે નામ લખીને
પ્રીતનો પ્યાલો પીધો રે સાજન, પ્રીતનો પ્યાલો પીધો, ઘૂંટડે ઘૂંટડે જીવતર આખું તારે નામે કીધો.
આ જ ઘરમાં કાલ મેળો, આજ વન લાગે મને, એક ખાલી ઓરડામાં સૌ સ્વજન લાગે મને.
ભરબજારે લૂંટ થઈ ને આ નગર પણ ચૂપ છે, ન્યાયનો ઘંટ જ નહીં, આખી સદર પણ ચૂપ છે.
સિત્તેર વર્ષે પણ શાકમાર્કેટમાં
હૃદયમાં જે લખાયું છે, પ્રિયે, એ નામ છાનું રાખ, ગલી પૂછે, નગર પૂછે, મિલનનું ઠામ છાનું રાખ.
અડધા ગામને આ દુનિયામાં
હજી ઊભો અહીં ઝાંપે, હજી એ સાંજ સપનામાં, સમય આગળ ગયો, હું તો હજી તારા જ વચનામાં;
ચડે શ્વાસ પર્વત દુઆના ભરોસે, અને દીપ ઝળહળ હવાના ભરોસે.
તું હસે તો ઓસરીનું આંગણું નાનું પડે, ને રડે તો આંખનું આ બારણું નાનું પડે.
નદીની વચ્ચે ઊભું રે ઠૂંઠું, લીલાં સપનાં ભૂલી, વહેતાં જળને જોયા કરે ને ડાળ્યું રાખે ખૂલી.
આવો રે આવો, ઓસરીએ બેસો, પાણી પીઓ ઠંડું, ઝૂંપડું ભલે ભાંગ્યું-તૂટ્યું, હૈયું મારું મોટું.
શ્વાસ મારા, પણ સકળ આ જિંદગી તારી જ છે, હોઠ મારા, પણ ગઝલની બંદગી તારી જ છે.
અધૂરું હતું જે, છુપાવ્યું ગઝલમાં, ગયું ગામ, એને વસાવ્યું ગઝલમાં.
આ રસોડે, આ ઝરૂખે, શ્વાસમાં છે મા હજી, ધૂપ ને દીવા તણી આ વાસમાં છે મા હજી.
બધાંએ પહેર્યું રુપેરું મહોરું, અને મેં સજાવ્યું અનેરું મહોરું.
પગ બળે તો બળવા દે, તું ડગ ના પાછું વાળ, સૂરજ સામે છાતી કાઢી ચાલ, ઓ મારા લાલ.
કૂવાના થાળે બેઠી હું તો કૂવાની જેમ ઊંડી, સિંચું સિંચું તો ય ઠાલી આવે મારી કૂંડી.
વાંસના આ ઠૂંઠમાંથી વાંસળી પણ શક્ય છે, આભ કાળું હોય તો ત્યાં વીજળી પણ શક્ય છે.
ગયો મંદિરે હું પુજારી બનીને, ફરું છું બજારે શિકારી બનીને.
હૉસ્પિટલના લાંબા પરસાળમાં આખું ઘર
ભૂરાભાઈ કે’ છે: ‘મારી ભેંસને તાવ? ઈ તો કો’દી નો આવે!
કશું પણ કહે ના, ન બોલે અરીસો, છતાં ભેદ સઘળા ય ખોલે અરીસો.