આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૧૫ / ૨૮
હું જાઉં ત્યારે આંસુ ન સારજો, ગાજો મારાં ગીત, ઓટલે બેસી ચા પીજો, ને કરજો હસતી પ્રીત.
જીવનનો એક તાર તૂટ્યો રે, સૂર મળે ના, સાજ ઘણાં વગાડ્યાં, તોય ગીત ભળે ના.
ઘંટ વાગ્યો નિશાળે, ને માસ્તર ઊભા દ્વાર, ઊંઘરેટાં છોકરાં આવ્યાં, પીઠે દફતર-ભાર.
હરિ, તમે ય ‘વિઝા’ લઈને પહોંચ્યા અમેરિકા? અહીં ગામનું મંદિર સૂનું, દીવા પડ્યા ફિક્કા.
નવું વરસ આવ્યું રે આંગણે, ઝૂલતું તોરણ લઈ, જૂનાં દુખડાં વાળી નાખો, હરખે ભેટો સઈ.
મેળે ગઈ’તી હું તો તને શોધવા, રે સાયબા, લાખોની ભીડમાં ક્યાંય ન દીઠો, રે સાયબા.
મારે ઘેર તો દીવો નથી, તારે ઘેર દિવાળી? ફટાકડાના અવાજે તો ભૂખ ન જાય ટાળી.
ફોનમાં હજાર નામ, સખી, પણ કોને જઈને કહું? ભીડ ભરેલા સંબંધમાં હું એકલી ને એકલી રહું.
કોને જઈને કહું રે વીતક, કોને કરું હું રાવ? પહેલાં કુહાડે કાપ્યો મુજને, હવે છાંયાના ભાવ!
ધરતી ફૂટી રે, ફૂટ્યો લીલો અંકુર, મારા ખેતરને શેઢે ઊગ્યું રે સિંદૂર!
પ્રેમનો પંથ રે કાંટાળો, તોય લાગે ફૂલની ગલી, જે ચાલ્યો એ ઘેર ન આવ્યો, આખી દુનિયા ભલી ભલી.
દરિયો રે ઊછળે ને ચાંદો રે મલકે, એક એક મોજું રે આભ ભણી છલકે!
માડી, તારો ખોળો રે જાણે ગંગાજીનો ઘાટ, દુનિયા આખી ફરી વળ્યો, પણ ક્યાંય ન એવી હાટ.
આભમાં ઊડે રે પંખી, કોઈ ન પૂછે નાત, એક જ ડાળે સૌ બેસે ને કરતાં મીઠી વાત.
હંસલા, હાલો રે હવે, માનસરોવર દૂર, આ કાયાની ઝૂંપડી છોડી, ઊડવું છે ભરપૂર.
બધું તારું, હરિ, બધું તારું, મેં તો માન્યું’તું મફતનું મારું.
દીકરી ચાલી સાસરે ને ઓસરીમાં પગલાં રહ્યાં, કંકુ પગલાં, અડવાં પગલાં, ભીનાં ભીનાં પગલાં રહ્યાં.
ઓળખાણ પડી? હું એ જ, જેના ખિસ્સે રહેતો તારો રૂમાલ ને તારો ભેજ!
વાંસ કહે: મારે અંગે અંગે કેમ પાડ્યા છે છેદ? કાનો હસીને બોલ્યો: ‘એ જ તો સૂરનો ભેદ!’
ઘડપણ આવ્યું રે ધીમે પગલે, જેમ સાંજનો તડકો, વાળે રૂપું ચડ્યું, ને હૈયે ઠરી ગયો સૌ ભડકો.
તમે બોલો નહીં તો ય મને સંભળાય, તમારા મૌનમાં આખો દરિયો ઘૂઘવાય.
જેને મળતાં મનડું ઠરે, એવો સંગ દેજો રામ, જેને જોતાં આંસુ ઝરે, એવો રંગ દેજો રામ.
કાના, ધરામાં ના પડ રે, જમના ઊંડી છે, ત્યાં તો નાગ ફણીધર બેઠો, વાત ભૂંડી છે!
હાલો ગિરનાર, હાલો ગિરનાર, અલખનો મેળો ભરાય, ભભૂતી ચોળી, ધૂણી ધખાવી, સાધુ ગાતા જાય.
પરબત ભલે ડગે, ને ધરતી ભલે ધ્રૂજે, જેનું મન હરિમાં બેઠું, એ તો ના રે મૂંઝે.
થોડાં વરસ પહેલાં તો ફળિયે ચકલી ચીં ચીં ગાતી, હવે મોબાઈલ ટાવરની નીચે ચૂપ થઈ ગઈ છાતી.
સાજન મારો લીમડો, ભલે કડવો બોલે વાત, છાંયો એવો શીતળ દે કે ભૂલું ઉનાળો સાત.
મારું જીવન દીવો થાજો, કોઈ અંધારે અટવાય, ઝીણી જ્યોતે મારગ જડે, ને ઘર સુધી એ જાય.
બાળપણની એ વેળા પાછી આવે તો કેવું? માટીમાં રમવું, ને માના ખોળે જઈ સૂવું!
દુઃખ આવે તો આવવા દેજે, મનવા, બારણું ખોલી, બેસાડી ઓટલે, પાજે પાણી, બોલજે મીઠી બોલી.
આપણે તો બારેમાસ ચોમાસું, ભાઈ, બારેમાસ ચોમાસું, ચા ને ભજિયાં સાથે હોય તો દુઃખને કહીએ ‘જાશું!’
ભાઈ રે, દુઃખનું કેટલું જોર? એક ટહુકે ઓગળી જાયે, જેમ પરોઢે મોર.
મારી ડાળે કૂંપળ ફૂટી, મને પાનખરનું શું? જેણે ખરવું શીખી લીધું, એને ડરવાનું શું?
જ્ઞાનની વાત તો કરીએ, ભાઈ, જોઈ પાત્રની પાળ, કાણા ઘડામાં રેડો તો વહી જાય સઘળો ખાળ.
તું જીવતી કવિતા છે, તને વાંચ્યા કરું, પાને પાને પલળી જાઉં, ને ફરી ફરી આંજ્યા કરું.
આવો હરિ, મારે આંગણે આવો, ઝાંખો દીવો બળે, ઝૂંપડી નાની, મન મોટું, તમને ખોળો મળે.
સ્મિતની સાંકળ વાસી તેં તો, બારણું ભીડ્યું હેતનું, હું તો ઊભો ઉંબરે, સખી, ગીત લઈને રેતનું.
હું અહીં બેઠો શબ્દ ગૂંથું, ત્યાં બળતું સંસાર રે, કાગળ ઉપર દીવો મૂકું, બહાર ઘોર અંધાર રે.
ના કાજળ, ના ચાંદલો, ના ઝાંઝરનો ઝણકાર, તોય ગામની ગોરી લાગે જાણે ઊગ્યો સવાર.
યજ્ઞકુંડમાંથી ઊઠી હું, અગનજ્વાળનું ફૂલ રે, પાંચ પાંચ પતિ વચ્ચે ઊભી, તોય એકલી ભૂલ રે.
ટ્રિન ટ્રિન વાગે એલાર્મ મારું, ટ્રિન ટ્રિન વાગે રોજ, હું તો ‘સ્નૂઝ’ દબાવું ભાઈ, ને ઊંઘની માણું મોજ!
નાગદેવતા, તમને નમીએ, પાંચમનું પરભાત, ભીંતે દોર્યા કંકુ-કેસર, ખેતર-પાદર વાત.
ચાર ભીંત ને એક છાપરું, એને ઘર ના કહેવાય રે, જ્યાં કોઈ વાટ જુએ સાંજે, ઘર તો એ જ ગણાય રે.
એક નજરના પલકારામાં મનડું ચોરી ગયો રે, કોણ હતો એ પરદેશી, મને કોરી કોરી ગયો રે.
જા દીકરા, તું શહેર જા, પણ ગામને સાથે રાખજે, ઊંચી ઇમારત ચડજે, પણ ઉંબરને યાદ રાખજે.
લ્યો ત્યારે, હવે રજા આપો, ભાઈબંધો, રામ રામ, ખુરશી ખાલી કરીને ચાલ્યા, પૂરું થયું આ કામ.
ફરે રે ફરે મારો રેંટિયો, ફરે કાળનું ચક્ર, તાંતણે તાંતણે વીંટાય જીવન સીધું ને વક્ર.
આંસુ ના હો તો પરસેવો, કંઈક તો વહેવું જોઈએ, ધરતીના આ ખોળે કોઈનું લોહી વરસવું જોઈએ.
આ તે કેવા હાલ થયા રે, મારા ગામ, તને કોણે લૂંટ્યું? પાદરનો વડલો કપાયો, ને ગામનું હૈયું તૂટ્યું.
મોટો થયો, હું મોટો થયો, પણ ખોળો નાનો પડ્યો રે, માનો ખોળો શોધવા આજે આખો જગ હું રડ્યો રે.