આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૧૪ / ૨૮
એક હાથે વાંસળી ને બીજે હાથે ચક્ર, મારો કાનુડો તો સીધો, ને વળી એ જ વક્ર.
ગામને પાદર નાની દેરી, દીવો ઝગે અંધારે, આખું ગામ સૂઈ જાય તોય માડી જાગે દ્વારે.
સાજન મારા પરદેશ ચાલ્યા, ને ઘરને આવ્યો તાવ, ખાલી ખીંટીએ ઝૂલે નામ, ને ઉંબરે વેરાયો ભાવ…
શામળિયો મારો છેલછબીલો, વાંકી એની ચાલ રે, મોરપીંછાળી પાઘડી બાંધી આવ્યો નંદનો લાલ રે.
મેળે ગઈ’તી હું તો ચકડોળે બેસવા, ને નજરું ત્યાં અટકી ગઈ, ભીડની વચ્ચે એક પાઘડીનો છેડલો, ને હું તો ઘૂમટામાં સટકી ગઈ…
નહીં બોલું, કાના, નહીં બોલું, તારી વાંસળીનો ભેદ આજે ખોલું…
ઑનલાઇન મ્હેફિલ જામી, ભાઈ, ઑનલાઇન મ્હેફિલ જામી, ‘વાહ’ની જગ્યાએ અંગૂઠા, ને સૂરમાં આવી ખામી!
જા રે, ઓ પીડા! તું તો સાવ ઘરરખ્ખુ નીકળી, વગર બોલાવ્યે આવી ને ઉંબર લગ પાથરી દીધી ઝૂંપડી…
તું નથી, વાલમ, ને ઘરનો ખૂણે ખૂણો ખાલી બોલે, જાણે ઘરનો દીવો આજે ધીમો ધીમો ડોલે…
આભે ગાજ્યો મેહુલો, ને હૈયું મારું નાચ્યું રે, ખેતરને ખોળે ધરતીએ લીલું કાપડું કાપ્યું રે…
આજ રાતરાણી મ્હોરી, સખી, આંગણિયે મ્હોરી, એની ફોરમમાં ભીંજાઈ મારી ચૂંદડી કોરી કોરી…
રાતે તારી નીંદરમાં હું ચાંદની થઈને આવીશ, પાંપણ પર બેસી, સાજન, ધીમું ગીત સુણાવીશ…
ઉનાળે બળતી ધરતીને ટાઢક દેવા આવીશ, ભરી ભરીને વાદળીઓની કાવડ લઈને આવીશ…
સાસરિયે બેઠી દીકરી ઝૂરે, માડી, તારો ખોળો સાંભરે, સાંજ પડે ને પિયરની કેડી આંખોમાં આવી પાંગરે…
વાટ જોઉં રે રામ, તારી વાટ જોઉં, બોર ચાખી ચાખી, હું તો ઝૂંપડી લીંપું, ધોઉં…
ઊડ, દીકરી, ઊડ, તારે પાંખે બાંધ્યું આભ, પાંજરું તોડી નાખ્યું મેં, હવે ઝાંપે નથી દાબ…
ચોરીમાં બાંધી’તી છેડાછેડી, ચાલીસ વરસ વીત્યાં રે, તોય ગાંઠ ન ઢીલી પડી, ભલે દિવસો કડવા-મીઠા રીત્યા રે…
સખી, મને કોઈ ના પૂછજો, આ આંખ કેમ છલકાય, આવે છે તો આવવા દો, ભલે પાંપણ ભીની થાય…
ઈંટ ને ચૂનાનું નહીં, આ ઘર તો બાંધ્યું હેતે, માની હથેળી, બાપુનો ખભો, ને બહેનની રેતે…
રીસ મૂકી દે, વાલમ, હવે ઝરૂખે ઢળી છે સાંજ, ચૂલે ઠરી ગઈ રોટલી, ને આંખે ઠર્યું છે આંજ…
જિંદગી તો પડકાર, ભેરુ, જિંદગી તો પડકાર, હાર્યા વિના જીત ક્યાંથી? ઊઠ, ને ઝીલ તું વાર…
ભેરુ મારો ભીખલો, ને અમે ગામ આખાના ચોર, આંબલીયે ચડી કાતરા તોડ્યા, ને ખાધા બોર…
દીવો લઈને ચાલ્યો આવ, રે સાજન, રાત ઘણી છે ઘેરી, પરોઢનો પહેલો તારો થઈ ઊગજે મારી શેરી…
મીરાં, તમારી પાસે શીખ્યા પ્રેમની બારાખડી, ઝેર પીને પણ હસતાં રહેવું, એ તમારી આખડી…
ઝૂલે રે ઝૂલે, હીંડોળે ઝૂલે નંદનો લાલ, રેશમની દોરી, ને ચંદનનો પાટ, ને ગોપીઓના ગાલ લાલ…
ભીની ભીની સાંજ પડી, ને ઝરમર ગાતી હેલી, છત્રી મૂકી ચાલ્યો આવ, સાજન, મેડીએ હું એકલી…
આવે તો પહેલા વરસાદ જેવો આવજે, સાજન, પૂછ્યા વિના, કહ્યા વિના, ભીંજવી દેજે આંગણ…
જેમ ધરતી ઝંખે મેહ, એમ ઝંખું તને, સાજન, દૂર તું, ને હૈયે સળગે વિરહનું કોડિયું, સાજન…
માએ આંગળીએ ઝાલીને મને દીવો દેખાડ્યો, અંધારાની કેડી પર પહેલો ઉજાસ પાડ્યો…
તકતીમાં નામ ચડાવો, ભાઈ, તકતીમાં નામ ચડાવો, ભલે ગામમાં કોઈ ના ઓળખે, ફોટો મોટો મઢાવો…
મને વનનો સાદ સંભળાય રે, સાયબા, શહેરે ના મન રોકાય, કે ઊંચી અટારીએ બેઠી ને મારું વન આખું ભીંજાય.
કાનુડા, તારી મોરલી વાગી ને મારું મહી ઢોળાઈ ગયું, વાટ જોતી સાસુ ને નણદી, મારું નામ વગોવાઈ ગયું.
તારાં નેણનો કેફ ચડ્યો રે, મારે ગામનો રસ્તો ભૂલ્યો, હું તો ઝૂલ્યો રે ઝૂલ્યો, તારી પાંપણ-હીંચકે ઝૂલ્યો.
ચાંદો ને હું રાતે ઓટલે બેસીએ, વાતું કરીએ ઝીણી ઝીણી, એ પૂછે મારી ખબર, ને હું પૂછું એની ચાંદની ભીની.
રંગ રમે રાધા ગોરી, ને શ્યામ રમે સંગાથ, ગોકુળમાં ગુલાલ ઊડે, ને ઊડે મનની વાત.
આંબે મ્હોર્યા મોર, સખી રે, આંબે મ્હોર્યા મોર, કોયલ બોલે ડાળે ડાળે, મનમાં નાચે મોર.
મારો ગોવાળિયો રે ગાયું ચારવા જાય, વાંસળીના સૂરે મારું મન વગડે ખેંચાય.
ઓ રે નાવિક, તોફાને તું નાવ ન છોડજે, કાંઠો દૂર ભલે ને હોયે, હિંમત ના તોડજે.
તળાવ ભરાયું, સૈયર, ઓલ્યું તળાવ ભરાયું રે, ધરતીનું આખું તરસ્યું ઉર ધરવે ધરાયું રે.
યમુનામાં દડો પડ્યો, ને કાનો કૂદ્યો ધુબાક, ગોવાળિયા સૌ ચીસો પાડે, ગોકુળ આખું અવાક.
સાગર જેનો પગ પખાળે, ગિરનાર જેનું શિર, એ ધરતી ગુજરાતની, જ્યાં જન્મ્યા સંત ને વીર.
કા… કા… કરતો કાગડો આવ્યો, ઓટલે બેઠો આજ, બા કહે: ‘લે ખીર ખાઈ જા, તારા દાદાને કાજ.’
એક સપનું મારું ગામને પાદર ઊભું રે, મને પૂછે: ‘તું ક્યાં ગ્યો, ભેરુ? ક્યાં ગયું તારું ઝૂલું રે?’
મને મીઠું લાગે, હરિ, તારું આ જગ મીઠું લાગે, ઝાકળ, તડકો, પંખી, પાંદડું, સઘળું મીઠું લાગે.
આજ હરિ મારે આંગણે આવે, સાથિયા પૂરું રે, ઉંબરે દીવા, તોરણ બાંધું, હૈયું ઝૂરું રે.
મારો ભેરુ ભણ્યો ભેગો, આજ મોટો સાહેબ થ્યો, હું તો રહ્યો ગામડે ખેડુ, એ તો શહેરે જઈ વસ્યો.
ચાલ ને, ફૂલ જેવું જીવીએ રે, વીરા, ફૂલ જેવું જીવીએ, કાંટે ઊગીએ તોયે હસીએ, ને સૌને મ્હેક દઈએ.
ખોલો રે ખોલો, મનનાં મંદિર-દ્વાર, અંધારે બેઠો હું, પ્રભુ, દેખાડો અજવાળ.
સાજન, તું પરદેશ ગયો, ને મને વરસાદ ન ગમે, આંગણે ઝરમર ઝરમર વરસે, ને મારું મન દમે.
ગાજે અષાઢી મેહ, ને ડુંગરે મોરલો નાચે રે, પીંછાંની પાંખ ઉઘાડી, આખું વન ગાજે રે.