કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૨૨ / ૧૦૯
બહાર ગરજતો મેહુલો ને ભીતર તાળાબંધ, સાયબા, કઈ કૂંચીએ ખોલું તારા મનનો બંધ?
માતૃભાષાના હૃદયમાં સાવ છાની છે ગઝલ, બાળપણના ઘૂઘરા જેવી જ માની છે ગઝલ.
એ રડતો નથી, એવું સૌ માને છે.
યાદ છે, બેટા? તારી પહેલી સાઇકલ.
ન કાશીમાં, ન કાબામાં, ખુદાની ઝલક છે ભીતર, બધા દીવા ઠરે ત્યારે, ખરી જે ચમક છે ભીતર.
એવી તે પ્રીત અમે બાંધી રે સાયબા, ભવની તરસ એક ઘૂંટડે ઉતારી.
બાની જૂની પેટીમાં તો સામાન ઘણો છે, ભાઈ, ખોલું ત્યાં તો ઊડે આખી જિંદગીની રજાઈ.
શબ્દ ઓછા જ્યાં પડે, ત્યાં થાય વાતો મૌનમાં, આંખમાંથી આંખમાં બંધાય નાતો મૌનમાં.
ચાંદ સાથે વાત કરતો, ગામ સૌ ગાંડો કહે, રોજ રટતો એક સરખું નામ, સૌ ગાંડો કહે.
ઓરડાઓ શાંત, સૂની આ સફર તારા વિના, ના દવા, ના કો દુઆ, કરતી અસર તારા વિના.
ના હલેસાં, નાવ પણ ના, સાદ સામે પાર છે, પૂર ઘૂઘવતું, છતાં એ નાદ સામે પાર છે.
માટી, પાણી, અગન, પવન ને આભ તણું આ ઘર, પાંચ તત્ત્વનું પૂતળું નાચે, ને માને: ‘હું અમર!’
સ્મશાનેથી પાછા આવ્યા ત્યારે
તેં ચાંદની સાક્ષીએ
પાસમાં પૈસો ભલે ના હો, ખુમારી જોઈએ, સાદ દે તોફાન તો, એની સવારી જોઈએ.
ભળી જાશે બધી માયા, બધી યે ચીજ માટીમાં, ગગનમાં જે ઝબૂકે છે, પડે એ વીજ માટીમાં.
આંખ મીંચી ધ્યાનમાં, ને મન ય હળવું થઈ ગયું, એક બારી ઊઘડી ને આભ ખુલ્લું થઈ ગયું.
લીલું પાન જોયું ને તમે સાંભર્યાં રે લોલ, જાણે સૂકી ડાળે પહેલાં ટીપાં ઝર્યાં રે લોલ.
ગામના પાદર કને લીલી ઘટા વાડી હતી, ધૂળિયા રસ્તા ઉપર બે બળદની ગાડી હતી.
હું કહું છું: ‘પપ્પા, હવે રહેવા દો,
સરળ સીધા રહો તો, લોક કાપી ખાય છે તમને, બનો વાંકા જરા, ખુરશી સદા સોંપાય છે તમને;
ઝાડુ લઈને રોજ શેરીમાં સવારે કોણ છે? ચોક વચ્ચે ધોમ તડકે, એ ઇશારે કોણ છે?
હે ઈશ્વર, રાતે નવ વાગ્યે
તું મળે એ ઠીક, તારું આવવું સુંદર હતું, રાતભર તારી પ્રતીક્ષા, જાગવું સુંદર હતું.
તું ફરી ગઈ, ને હવે હું બાવરો ચાલ્યા કરું, ઠોકરો ખાતો, ઉછળતો, કાંકરો ચાલ્યા કરું.
ખભે ભારે ભરી થેલી, હવે ડાળે નથી રમતાં, ન ગિલ્લી ને ન દંડો, ના નદીપાળે નથી રમતાં.
માડી, મારી પાનીએ કોની નજરું લાગી? મેળે ગઈ’તી હરખાતી, ને પાછી આવી દાઝી.
બારી બહાર વરસે મેહુલો, ને મારે લેસન કરવું, કાગળની હોડી બોલાવે, ને મારે ગણિત ભણવું!
આંખથી બોલ્યો હતો હું પ્રેમ, તું સમજી શકી? દિલ ધડકતું, પૂછતું’તું ‘કેમ?’ તું સમજી શકી?
ગામમાં ઊભી અડીખમ, પણ હવેલી બંધ છે, આંગણામાં ઘાસ ઊગ્યું, ને અગાશી બંધ છે.
બની લોલક સતત ઝૂલું, ન આ પારે, ન પેલે પાર, કળી છું હું, જરા ખૂલું, ન આ પારે, ન પેલે પાર.
રોજ સવારે લાગે છે
મોર થઈને આંગણે હું નાચતો વરસાદમાં, બાળ થઈ, છત્રી ફગાવી, દોડતો વરસાદમાં.
વીસ વર્ષ પછી આપણે પાંચે
ભાઈ ભાભી પાસ બેઠાં, તોય વાતો ફોનમાં, આંખ સામે માણસો, ને સર્વ નાતો ફોનમાં.
આંગળી ઝાલો અનાથોની જ, સાચું સુખ મળે, પેટ ભૂખ્યાંનું ભરો તો, એક મીઠું સુખ મળે;
એકલી રાતે ઉદાસી, ઓરડો ફર્યા કરે, છત ઉપર પંખો ફરે, મન-ચાકડો ફર્યા કરે.
કોર્ટની દીવાલ પાછળ કાયદો વેચાય છે, ચૂંટણીના મંચ પરથી વાયદો વેચાય છે.
કાના, આજ તું આવે તો તને સાચો જાણું, વાંસળી લઈને આ ગોકુળમાં ગાય તો માણું.
જાન ઊભી, ઢોલ વાગે, બારણે સેલ્ફી લઉં, દેવ સામે હાથ જોડું, દેવળે સેલ્ફી લઉં.
આભ છે, અંધાર છે, ને મૌનનો વિસ્તાર છે, કોઈ ઝીણો સૂર છે, ને સૂરમાં ઝંકાર છે;
આવ્યા રે આવ્યા ઘેરૈયા, રંગની પિચકારી લઈ, કોરું ન રહેશે કોઈ આજે, ભલે સંતાય તું જઈ.
ઘાસની અણીએ ઝૂલતું’તું એક ઝાકળનું ટીપું, સૂરજ આવ્યો, તો બોલ્યું: ‘લે, હું પણ તારી જેમ દીપું.’
તું નથી, તોયે અહીં તો રાતની ઝરમર ઝરે, ઓરડે ને ઓસરીએ વાતની ઝરમર ઝરે.
વજ્ર બ્હારે, બાપ મારો સાવ અંદર મીણ છે, ગાળ દે, ગુસ્સો કરે છે, એ જ પથ્થર મીણ છે.
બાબાજી હિમાલયની ગુફામાં
પથ્થરનો દેવ તું, ને હું તો ફૂલની પાંખડી રે, તારે ચરણે ધરું તોયે તું ના જુએ આંખડી રે.
શબ્દ ના, આ જાત મારી ઊતરી કાગળ ઉપર, રાત આખી આંખથી જે નીતરી કાગળ ઉપર.
જશોદા, તારા કાનાને સમજાવ રે, મા, રોજ મારગડે ઊભો રહી કરે નવો દાવ રે, મા.
સૌ ગયા, એ ના ગયો, એ એક સાચો દોસ્ત છે, ગાળ દે ને ચા પિવાડે, એ જ જૂનો દોસ્ત છે.