કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૧૭ / ૧૦૯
સાંજનો ધીમો ગળેલો આ ઉદાસ અવાજ છે, ઓરડામાં તંબુરાનો એક જૂનો સાજ છે.
જિંદગી રે, તું તો રિસાયેલી નાર, લાખ મનાવું તોય તું ના માને લગાર.
કાનાએ પ્રેમ કર્યો — એવું સૌ કહે છે.
જ્યોતિષીએ મજૂરનો હાથ જોયો
લાગણીના બાગને ક્યારેક પાણી પાઈએ, સાવ કોરું થાય એ પૂર્વે જરા ભીંજાઈએ;
દીવાટાણું થયું રે, સાયબા, હવે ઘેર વળો, ગાયું વળી ગોંદરેથી, તમે ક્યાં રે ઢળો?
હતી એક ઇચ્છા, અધૂરી રહી ગઈ, હતી જે જરૂરી, જરૂરી રહી ગઈ.
અમે મોજીલા માણસ, અમને કોઈ ન બાંધે ખીલે, અમારી ઝોળી તડકો ઝીલે, ઝરમર ઝાપટાં ઝીલે.
હાથ ઝાલજે, હરિ, મારો હાથ ઝાલજે, અંધારી આ કેડીએ તું દીવો થઈને ચાલજે.
વસંત આવી. કોઈ જાહેરાત નહીં,
હાથ ફેલાવી બરફને ઝીલતાં આ ઝાડ છે, મૌનનું ઓઢી બરફ, બેઠો સમાધિ-પહાડ છે.
નગર જાવા ચડું ગાડે, નમી ડાળી મને રોકે, હજી મા પીરસે ભાણું, ભરી થાળી મને રોકે.
પ્રેમ બાળકની જેમ હઠ પકડે છે —
જિંદગી આખી વહી ગઈ ચાહવાની ભૂલમાં, શેષ ગઈ એ ભૂલને બસ ભૂલવાની ભૂલમાં.
ભલે ગાંડો કહો મને, ભલે ગાંડો કહો, ડહાપણનાં પોટલાં તમે માથે લઈને રહો.
ત્રીસ વરસે એ સ્ટેશન પર મળી.
પહેલી વાર સાયરન વાગી ત્યારે આખું નગર
આ ઉધઈ જેવો સમય મુજ અક્ષરોને કોતરે, ને પછી ધીમે રહી એ ઉંબરોને કોતરે.
સ્લેટ પર મેં તારું નામ લખ્યું
નવા મૉલનાં પગથિયાં આરસનાં છે —
ભલે વેલ સૂકી પડી આંગણે, ફરી ફૂટશે એક ટીપાં તણે;
જોઈએ છે: એક શ્રોતા.
મા શારદા, મારી કલમને ધાર દે, ખાલી ખખડતા શબ્દને થોડો ભાર દે.
આ જ ઓટે બેસતાં’તાં, આ જ ઝૂલે ઝૂલતાં, આંગણે રમતાં, પડી જઈ, ઘાવ સઘળા ભૂલતાં;
ના ચડે માથે હવે ક્યાંયે ઉધારી આ વરસ, મ્હોરજો આંગણ મહીંની ફૂલ-ક્યારી આ વરસ.
માનો સાડલો રે, માનો સાડલો, ઘટાદાર લીમડા જેવો છાંયો આપતો ભલો.
હાટમાં તો હીર ને મોતી બધું વેચાય છે, ભાવ ઊંચો હોય તોયે કોઈ લઈને જાય છે;
લીમડાને આજે વળાવ્યો રે, ગામ આખું રોયું, રસ્તો પહોળો કરવા સારુ છાંયડું ખોયું.
ફ્લેટ, ગાડી, ફોન — હપ્તા પર ટકેલી શાન છે, ઊગતે મહિને જ આવે બેંકનું ફરમાન છે.
તને ચાહવામાં કલંદર થયો, હતો બિંદુ, પણ હું સમંદર થયો.
દૂરથી હું સાદ પાડું, ક્યાં કિનારો સાંભળે? નાવ તૂટી, ને હવે કોનો સહારો સાંભળે?
ભૂખને ‘ઉપવાસ’ નામે વેચવાનું કામ છે, ને ગરીબીનું અહીં તો ‘સાદગી’ શું નામ છે!
નસીબે કે પસીને આ બધું, તે કોણ જાણે છે? હતું જે હાથમાં, એને બધા મોજે જ માણે છે;
સાંજ ઢળતાં અંધકારે પાથરી આ જાળ છે, એક ટહુકો પણ નથી, ને સૂનમૂની ડાળ છે.
એક પળ તેં હાથ ઝાલ્યો, ને બધું સંગીત છે, રક્તમાં વાગે સિતારો, શ્વાસ સઘળાં ગીત છે.
ગાલ ગોરા, આંખ મોટી, વાહ! શી તસવીર છે! આયનો બોલ્યો: ‘અરે, આ કોઈ બીજો પીર છે!’
ચશ્માં તારાં ધૂંધળાં ને ધોળા મારા વાળ, તોય સખી, હજી ગમે છે તારી ધીમી ચાલ.
ગયું ખોવાઈ આખું આ સવારે નગર ધુમ્મસમાં, ન દેખાતી કશે કેડી, ન સૂઝે ડગર ધુમ્મસમાં.
કાગળની હોડી રે મારી, કાગળની હોડી, વરસાદે વહેતી જાય, ને બાળપણ લઈ દોડી.
મારે માટી થઈને રહેવું રે, મારે માટી થઈને રહેવું, વરસાદે મ્હેકી ઊઠવું, ને ખેડુને પગલે વહેવું.
સવારે મારો પડછાયો
નામ મારું યાદ ના, પણ આંગળીમાં વ્હાલ છે, આયનો ના ઓળખે, પણ ઓળખીતો ગાલ છે.
પથ્થરો તો કેટલાયે ઠોકરે અથડાય છે, કોઈ એકાદો ઘસીને હીર થઈ પૂજાય છે;
જે ગયું એ ગયું, મનવા, શીદને પસ્તાય? વહી ગયેલા પાણીથી કંઈ ઘંટી થોડી ચલાય?
ઓચિંતા આવ્યા મહેમાન, હવે હું શું રે રાંધું? ખાલી ડબ્બા ખખડે, એમાં કોનું ભાણું બાંધું?
ઢળી પાંપણો ને નશીલી નજર, ઉઠી ત્યાં બની એ હઠીલી નજર.
વરસ સાથ ચાલ્યાં, મળીને અજાણ્યાં, છતાં એક છતમાં, હસીને અજાણ્યાં.
દાદાજી હવે બાળક થઈ ગયા છે.
મારા મંદિરમાં ભીડ ઘણી, તોય હું એકલવાયો, સૌ માગણનાં પોટલાં લાવ્યા, કોઈ ન મળવા આયો.
ફેસબુક પર મિત્ર મારા આમ પાંચ હજાર છે, ને ચિતાએ માંડ આવ્યા ગામના બસ ચાર છે.