આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૫૬ / ૧૦૬
વરસો સુધી એણે ધૂણી ધખાવી.
ઝાડ પર કોમળું પાંદડું હું બનું, ગામને છેડલે ઝૂંપડું હું બનું.
ભાઈ રે, દુઃખનું કેટલું જોર? એક ટહુકે ઓગળી જાયે, જેમ પરોઢે મોર.
ઋતુ દર ત્રણ મહિને
ભલે જાઉં, છતાં તુલસી તળે પાણી રહી જાશે, ગઝલના શેરમાં ધીમી મધુર વાણી રહી જાશે.
મીણ થઈ દીવે બળીને પીગળી જોયું અમે, ને સમંદરમાં ભળીને ઓગળી જોયું અમે.
મારી ડાળે કૂંપળ ફૂટી, મને પાનખરનું શું? જેણે ખરવું શીખી લીધું, એને ડરવાનું શું?
આજ ઊગ્યો સૂર્ય, ને આ કાલનો પડકાર છે, દોડતી આ જિંદગીની ચાલનો પડકાર છે.
તારી અને મારી વચે બસ શ્વાસનો આ ફાસલો, હોઠે અડે ના હોઠ, છે બસ પ્યાસનો આ ફાસલો.
જ્ઞાનની વાત તો કરીએ, ભાઈ, જોઈ પાત્રની પાળ, કાણા ઘડામાં રેડો તો વહી જાય સઘળો ખાળ.
તું જીવતી કવિતા છે, તને વાંચ્યા કરું, પાને પાને પલળી જાઉં, ને ફરી ફરી આંજ્યા કરું.
પહેલા પ્રેમમાં મેં એને ગુલાબ આપ્યું;
આવો હરિ, મારે આંગણે આવો, ઝાંખો દીવો બળે, ઝૂંપડી નાની, મન મોટું, તમને ખોળો મળે.
પર્વતની ટોચે સૌ જવા માગે છે —
રાતભર તકિયે હતાં જે, સાવ ખારાં આંસુ છે, ને સવારે હાસ્ય થઈને, એ જ તારાં આંસુ છે.
૫૦૬૬. ઓસરીમાં ખાટલો ખાલી રહે છે આજ પણ,
૫૧૩૬. પિતા ના છે હવે ઘરમાં, છતાં ખુરશી હજી ઝૂલે,
૫૧૫૬. ગગન ચૂમવા જે ગયા ઊડતા,
૫૨૧૬. હતી ઝૂંપડી, પણ હતો પ્રેમ સાચો,
૫૨૪૬. માની પથારી પાસ બેઠો, રાતભર જાગ્યો હતો,
૫૨૫૬. રાત છે, ચાંદ છે, તું નથી, શું કરું?
ભીડમાં તેં સ્હેજ પાલવ ઝાલવા દીધો હતો, એ જ પળ મેં સાવ મેળો માણવા દીધો હતો.
સ્મિતની સાંકળ વાસી તેં તો, બારણું ભીડ્યું હેતનું, હું તો ઊભો ઉંબરે, સખી, ગીત લઈને રેતનું.
દીકરી લેસન લઈને આવી: ‘પપ્પા, આ દાખલો નથી આવડતો.’
કરી ઘાવ ઊંડો ફરી તેં હસીને, ગયું ચેન, લીધું હરી તેં હસીને.
હું અહીં બેઠો શબ્દ ગૂંથું, ત્યાં બળતું સંસાર રે, કાગળ ઉપર દીવો મૂકું, બહાર ઘોર અંધાર રે.
જિંદગીને સ્વપ્ન માનો, તો બધું સાચું થશે, સ્વપ્ન જો સાચું ગણો તો શ્વાસ પણ કાચું થશે;
ગણું છું સવારે દવાઓ બુઢાપે, અને સાંજ પડતાં દુઆઓ બુઢાપે.
સાંજે છ વાગ્યે દીવાલ પરની ઘડિયાળ
ના કાજળ, ના ચાંદલો, ના ઝાંઝરનો ઝણકાર, તોય ગામની ગોરી લાગે જાણે ઊગ્યો સવાર.
હાથની રેખા હતી, ને એક ટાણું, શું થયું? જે ઉગાડ્યું આંખમાં મેં, એ વહાણું, શું થયું?
બદલતો રહું હું હવાના પ્રમાણે, નમું છું સદાયે સભાના પ્રમાણે.
યજ્ઞકુંડમાંથી ઊઠી હું, અગનજ્વાળનું ફૂલ રે, પાંચ પાંચ પતિ વચ્ચે ઊભી, તોય એકલી ભૂલ રે.
લગ્નના ફોટામાં બધા હસે છે.
આભથી ઊતરી ઓઢણી ચાંદની, ગામ આખે ઢળી લાગણી ચાંદની.
ટ્રિન ટ્રિન વાગે એલાર્મ મારું, ટ્રિન ટ્રિન વાગે રોજ, હું તો ‘સ્નૂઝ’ દબાવું ભાઈ, ને ઊંઘની માણું મોજ!
વમળમાં જાય જે ડૂબી, કિનારો એ જ પામે છે, પડે છે જે ફરી ઊઠી, સિતારો એ જ પામે છે;
ઉદાસી દિવાળી કનૈયા વિના, ન રાધા રુપાળી કનૈયા વિના.
એણે સ્ટેટસ મૂક્યું: ‘મૂડ ઑફ.’
નાગદેવતા, તમને નમીએ, પાંચમનું પરભાત, ભીંતે દોર્યા કંકુ-કેસર, ખેતર-પાદર વાત.
સાવ ઝાંખી છે છબી ને એક જાળું ભીંત પર, ને તિરાડે ઘાસ જેવું કોઈ ડાળું ભીંત પર.
ભાઈ, ઘરમાં ચાર જણ ને આઠ ગાડી, શું કરો? રાખવા જગ્યા નથી, તો રોડ આડી, શું કરો?
ચાર ભીંત ને એક છાપરું, એને ઘર ના કહેવાય રે, જ્યાં કોઈ વાટ જુએ સાંજે, ઘર તો એ જ ગણાય રે.
દીકરી સાસરે ગઈ એ પછી ઘરના અરીસા
વાળમાં ચાંદી ભલે, મારી જવાની તું હજી, આંખમાં મેં સાચવેલી એ નિશાની તું હજી.
એક નજરના પલકારામાં મનડું ચોરી ગયો રે, કોણ હતો એ પરદેશી, મને કોરી કોરી ગયો રે.
હર કદમ પર એક જોખમ, હર વળાંકે એક ડર, તોય ચાલે છે મુસાફર, ના કદી છોડે સફર;
મા હજી જીવંત મારી પારણાંના બોલમાં, ગામ આખું સંઘરાયું આંગણાંના બોલમાં.
નાનપણમાં સાપસીડી રમતા ત્યારે
જા દીકરા, તું શહેર જા, પણ ગામને સાથે રાખજે, ઊંચી ઇમારત ચડજે, પણ ઉંબરને યાદ રાખજે.